I SAB/Wa 58/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. J. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2006 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], ozn. hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz R. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. R. J. pismem z dnia 8 maja 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2006 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że od listopada 2016 r. organ dysponuje już kompletną dokumentacją do wydania decyzji w sprawie. Z uwagi na dalszą zwłokę Urzędu [...], skarżący wystąpił z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie, zaś Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. uznał to zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi termin załatwienia sprawy wynoszący dwa miesiące. Mimo tego decyzja nie zapadła, wobec czego skarga na bezczynność organu jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w niniejszej sprawie konieczne jest jeszcze ustalenie, w jakiej dacie przedmiotowa nieruchomość została przejęta pod inwestycję i czy spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Po zgromadzeniu całości dokumentacji i sprawdzeniu, czy w sprawie nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji, będą podjęte czynności ustalające, czy istnieją środki na pokrycie odszkodowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 499/17 odrzucił przedmiotową skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OZ 1864/17, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, uchylił powyższe postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, bowiem od dnia 4 stycznia 2006 r. do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zdaniem Sądu był to czas aż nadto wystarczający na zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie decyzji merytorycznej. Co istotne, po otrzymaniu wniosku organ swoje czynności ograniczył jedynie do wystąpienia: w dniu 30 marca 2006 r. do Dyrektora Archiwum Państwowego [...] o przesłanie dokumentacji niezbędnej w sprawie (odpowiedź wpłynęła w dniu 3 października 2006 r.); w dniu 21 czerwca 2007 r. do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o nadesłanie mapy z naniesionymi granicami przedmiotowej nieruchomości i wydruku z ewidencji gruntów (odpowiedź wpłynęła w dniu 6 lipca 2007 r.) oraz uzyskania w dniu 27 lipca 2007 r. zaświadczenia o treści księgi dawnej pod nazwą "hip. [...]". Kolejne czynności podjęto dopiero po 6 latach, a to na skutek ponagleń wysyłanych przez zainteresowane strony, kiedy to pismem z 15 lipca 2013 r. wystąpiono do M. J. o przesłanie mapy, na której oznaczona będzie ww. nieruchomość hipoteczna oraz o podanie aktualnych adresów wszystkich pozostałych spadkobierców byłych właścicieli gruntu (odpowiedź wpłynęła w dniu 29 lipca 2013 r.). Organ w dniu 30 października 2013 r. zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego przedmiotowej nieruchomości. Opinia geodezyjna sporządzona została w dniu 5 lutego 2014 r. Dalsze gromadzenie dokumentacji następowało w dniach: 11 sierpnia 2014 r. (poprzez wystąpienie do Wydziału Architektury i Budownictwa), 26 listopada 2014 r. (poprzez wystąpienie do Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum i Archiwum Państwowego [...]); 23 marca 2015 r. (poprzez wystąpienie do Archiwum Państwowego [...]). Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] organ zawiesił przedmiotowe postępowanie administracyjne do czasu ustalenia spadkobierców byłych współwłaścicieli nieruchomości. Postępowanie podjęto ponownie postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...]. Kolejne czynności w sprawie podjęto dopiero w marcu 2016 r., występując do kilku instytucji o nadesłanie dokumentów koniecznych do wydania rozstrzygnięcia. Ostatecznie kompleksowa dokumentacja w sprawie wpłynęła do organu w dniu 18 listopada 2016 r. Organ, prowadząc przedmiotowe postępowanie, nie zastosował się także do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 kpa, bowiem od 2006 r. (tj. od dnia otrzymania wniosku wszczynającego postępowanie) nawet raz nie poinformował stron postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia oraz o przyczynach zwłoki. Z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd organ nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się zarzucanej mu bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem przez Sąd organu do rozpoznania wniosku skarżącego w zakreślonym terminie. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku skarżącego, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie, biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku wszczynającego postępowanie (2006 r.), charakter niniejszej sprawy oraz sposób działania organu, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ przez 12 lat nie zakończył przedmiotowego postępowania, zaś czynności zmierzające do gromadzenia materiału dowodowego podejmowane były rzadko, w znacznych odstępach czasu (często kilkuletnich). Organ nie informował także stron postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia i przyczynach zwłoki. Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 kpa. Organ działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie dużo krótszym. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.