I SAB/Wa 58/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2018 r. o wydanie zaświadczenia, że decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] – Wydział Gospodarki Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 1969 r., nr [...] jest ostateczna - w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 28 stycznia 2021 r. J. B. (dalej: "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej: "Organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z 21 sierpnia 2018 r. o wydanie zaświadczenia, że decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] – Wydział [...] z [...] listopada 1969 r., nr [...] jest ostateczna (dalej: "przedmiotowe zaświadczenie"). W uzasadnieniu skargi wskazała, że wyrokiem z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 468/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2019 r. nr [...] oraz postanowienie Prezydenta [...] z [...] października 2018 r. nr [...] odmawiające wydania przedmiotowego zaświadczenia. Podała, że akta przekazane zostały do organu w dniu 8 lipca 2019 r., co oznacza, iż zgodnie z art. 217 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") organ powinien był rozpoznać ww. wniosek do 15 lipca 2019 r. Pismem z 30 października 2019 r. w sprawie złożone zostało ponaglenie, które następnie cofnięto w dniu 14 listopada 2019 r. w związku z zapewnieniami urzędników Biura Spraw Dekretowych, że zaświadczenie jest przygotowane i czeka jedynie na podpis p.o. dyrektora Wojciecha Latochy. Skarżąca stwierdziła, że wbrew zapewnieniom, zaświadczenie nie zostało wydane, a w dniu 15 maja 2020 r. i 17 czerwca 2020 r. organ zwrócił się odpowiednio do Ministerstwa Infrastruktury i Archiwum Akt Nowych z prośbą o informacje i akta archiwalne. Zdaniem skarżącej takie działania należy uznać za czysto pozorne, bowiem w prawomocnym wyroku z 16 kwietnia 2019 r. I SA/Wa 468/19 Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie "Rozpoznając wniosek skarżącej organy obu instancji nie ustosunkowały się jednak do treści innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją (tj. wezwania Prezydium Rady Narodowej w [...] z 9 maja 1970 r., 24 maja 1971 r., 27 kwietnia 1972 r. i 9 października 1972 r. skierowane do B. i A. J. do zgłoszenia się do Państwowego Biura Notarialnego, pismo B. J. z 2 listopada 1972 r. do Prezydium Rady Narodowej w [...] oraz pismo Prezydium Rady Narodowej [...] - Wydział [...] z 7 marca 1970 r. zatytułowane "Delegacja służbowa", choć skarżąca w toku przedmiotowego postępowania konsekwentnie podnosiła, że dokumenty te świadczą o otrzymaniu decyzji z [...] listopada 1969 r. przez jej adresatów oraz o okoliczności przystąpienia przez organ do jej wykonania, co z kolei implikuje ostateczność tej decyzji." Powyższe w ocenie skarżącej oznacza, że organ ma wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy, a zwrócenie się do dwóch innych organów o bliżej niesprecyzowane wiadomości i akta ma na celu jedynie obstrukcję postępowania i uniknięcie wydania stosownego zaświadczenia. Wskazała, że w związku z zaistniałą zwłoką w dniu 26 października 2020 r. ponagliła Organ, aby niezwłocznie podjął czynności i zakończył postępowanie administracyjne w sprawie ww. wniosku, wyczerpując przewidziany przepisami prawa tryb umożliwiający wystąpienie ze skargą. Podała także, że do dnia wniesienia skargi przedmiotowa sprawa nie została rozstrzygnięta, a zatem organ w sprawie wydania zaświadczenia, które powinno być wydane w terminie tygodnia, pozostaje w zwłoce ponad 18 miesięcy. W tym stanie rzeczy wniosła o: zobowiązanie Organu do wydania niezwłocznie postanowienia rozstrzygającego sprawę; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że w dniu 21 sierpnia 2018 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wydanie przedmiotowego zaświadczenia. Wskazał, że nieruchomość, której dotyczy ww. wniosek, położona jest w [...] przy ul. [...] i została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Wskazał również, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] listopada 2000 r. L.dz. [...], dawni właściciele gruntu oznaczonego hipotecznie jako Nieruchomość [...] nr [...] o pow. [...] m2 na mocy aktu zeznanego w dniu [...] sierpnia 1946 r. sprzedali ww. nieruchomość na rzecz B. i J. małż. J. Wnioskiem z 11 września 1946 r. (uzupełnionym 5 stycznia 1949 r.) pełnomocnik dawnych właścicieli wystąpił o ustanowienie prawa własności czasowej, zgodnie z ww. dekretem z dnia 26 października 1945 r. Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z [...] października 1967 r., nr [...], rozpatrując wniosek z 31 lipca 1965 r. złożony w trybie uchwały Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy (M.P. nr 6, poz. 18) odmówiło d. właścicielom przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości. Następnie Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z [...] listopada 1969 r., nr [...] uchyliło ww. decyzję i przyznało na rzecz B. J. do ½ części i J. J. do ½ niepodzielnej połowy, prawo użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...], nr hip. [...] o pow. [...] m2 pod budynkiem mieszkalnym 6-izbowym o powierzchni użytkowo-mieszkalnej [...] m2. Jednocześnie Organ podniósł, że w aktach sprawy nie odnaleziono dowodów potwierdzających fakt odebrania ww. decyzji Prezydium z [...] listopada 1969 r. przez strony tego postępowania. Prezydent wskazał, że realizując zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 468/19 zwrócił się do Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Rozwoju i Archiwum Akt Nowych o pomoc w ustaleniu czy ww. decyzja z [...] listopada 1969 r. została zaskarżona i czy istnieją informacje o rozpoznaniu odwołania. Podał, że kwerenda nie przyniosła rezultatu, o czym poinformował strony pismami z 28 lipca 2020 r. i 27 maja 2020 r. Stwierdził, że aktualnie sprawa jest na etapie przygotowania rozstrzygnięcia, a opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do tutejszego Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r., których waga, stopień skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność przy rozpoznawaniu wniosku z 21 sierpnia 2018 r. o wydanie zaświadczenia, że decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] – Wydział [...] z [...] listopada 1969 r., nr [...] jest ostateczna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wniosek Skarżącej dotyczy żądania wydania zaświadczenia. Przepisy Działu VII k.p.a. odnoszące się do trybu jego wydawania wskazują, że postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia cechuje się szczególną, uproszczoną procedurą. Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski, nie obejmuje on bowiem kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. Stosownie do art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji. Po złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia, strona powinna uzyskać albo zaświadczenie o żądanej treści, albo postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia bądź postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści. W świetle art. 217 § 3 k.p.a., wniosek ten powinien być rozpoznany przez organ bez zbędnej zwłoki, nie później jednak, jak stanowi powołany przepis, niż w terminie siedmiu dni. W tym kontekście podkreślenia jednocześnie wymaga, że powyższa regulacja jest przepisem o charakterze legi speciali względem terminów wskazanych w art. 35 k.p.a. przewidzianych na załatwienie sprawy administracyjnej. Tak określony termin nakłada na organ, do którego został złożony wniosek, duży rygoryzm co do sprawności prowadzonego postępowania związanego z rozpatrzeniem żądania wydania zaświadczenia, albowiem podstawowym nakazem dla organu jest w tym przypadku działanie nieujawniające zbędnej zwłoki. Sąd zauważa, że stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie wyznaczonym na podjęcie wymaganego przez prawo działania. Dla uznania bezczynności nie ma przy tym znaczenia to, z jakiego powodu bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona. Na gruncie kontrolowanej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że Prezydent [...] w terminie wskazanym w art. 217 § 3 k.p.a., do dnia wniesienia skargi zarówno nie wydał żądanego przez skarżącą zaświadczenia, jak i nie wydał, pomimo takiego obowiązku, postanowienia, o którym mowa w art. 219 k.p.a., co czyni skargę na bezczynność Organu uzasadnioną. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że w konsekwencji uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 468/19 postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2019 r. oraz postanowienia Prezydenta [...] z [...] października 2018 r. o odmowie wydania przedmiotowego zaświadczenia, powstał po stronie Organu obowiązek ponownego zajęcia się sprawą wniosku skarżącej z 21 sierpnia 2018 r. Przywołany prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy wpłynął zaś do Organu 9 lipca 2019 r. (co potwierdza prezentata umieszczona na piśmie przewodnim z [...] lipca 2019 r. nr [...] ). Od tego momentu rozpoczął swój bieg określony w art. 217 § 3 k.p.a. termin do załatwienia wniosku Skarżącej. Tymczasem, do chwili obecnej, Prezydent [...] sprawy nie zakończył. To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., a więc zobowiązania Prezydenta [...] do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie, potwierdzenia stanu bezczynności, a także oceny jej charakteru. Ta natomiast w przedstawionych wyżej okolicznościach faktycznych przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Z takim bowiem mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty i dostrzegalny już na "pierwszy rzut oka" dla przeciętnego obserwatora można stwierdzić, że sposób postępowania organu stanowi drastyczne zaprzeczenie wynikającego z art. 12 k.p.a. obowiązku załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki. Bez wątpienia zaś ponad dwadzieścia dwa miesiące zwłoki w rozpoznaniu wniosku strony, która winna być załatwiona w terminie siedmiu dni, stanowi przykład oczywistego naruszenia zasad ogólnych procedury administracyjnej. Również zauważyć należy, że z nadesłanych do Sądu akt administracyjnych wynika, że pierwsza czynność nastąpiła pismem z 31 października 2019 r. zawierającym sugestie dot. postępowania w sprawie przedmiotowej nieruchomości [...], co należy podkreślić, że poprzedziły je dwa monity Skarżącej ponaglające Organ do wydania zaświadczenia (vide: pisma z 29 sierpnia 2019 r. i 10 września 2019 r.), kolejne czynności to opisane w odpowiedzi na skargę pismo z 12 maja 2020 r. skierowane do Ministerstwa Infrastruktury i pismo z 17 czerwca 2020 r. skierowane do Archiwum Akt Nowych. Brak podejmowania przez okres około dwuletni realnych działań ukierunkowanych na jej załatwienie, pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 7, 8 ,12 oraz 217 § 3 k.p.a. Wyznaczając natomiast miesięczny termin w jakim organ winien rozpoznać żądanie wydania zaświadczenia, Sąd uznał, że nawet przy potencjalnej potrzebie dodatkowego uzupełnienia materiału dowodowego, jest on realnym terminem w jakim to uproszczone postępowania może zostać zakończone. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.