I SAB/Wa 582/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.K., H.K., W.K., M.K., U.K., E.K., J.M., E.P., T.G., M.C. i A.M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku J.K., H.K., W.K., M.K. i U.K. z dnia [...] grudnia 2012 r. o odszkowanie za dawną nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], hip. "Nieruchomość [...]", w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz J.K., H.K., W.K., M.K., U.K., E.K., J.M., E.P., T.G., M.C. i A.M. 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 2 lipca 2014 r. J.K., H.K., W.K., M.K., U.K., E.K., J.M., E.P., T.G., M.C. i A.M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie i wypłacenie odszkodowania za dawną nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako "Nieruchomość [...]". W uzasadnieniu skargi podnosili, że postępowanie w sprawie zainicjowane zostało wnioskiem z [...] grudnia 2012 r. i choć akta własnościowe organ uzyskał już na początku 2013 r. , to dotychczas sprawy nie załatwił, a od ponad roku nie podejmuje w niej żadnych czynności. Nie wyznaczył także dodatkowego terminu, w którym postępowanie zostanie zakończone. Tym samym naruszył , w ich ocenie, art. 35 w zw. z art. 36 k.p.a. Wskazali jednocześnie, że przed złożeniem skargi wnieśli w dniu 26 maja 2014 r. zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] do Wojewody [...], wyczerpując tym samym tryb, wymagany dla skutecznego wniesienia skargi. W związku z tak umotywowanymi zarzutami domagali się zobowiązania Prezydenta [...] do wydania w określonym przez Sąd terminie, nie dłuższym niż 1 miesiąc, decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Wnioskowali także o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że w związku z uwzględnieniem wniesionego przez skarżących zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. zobowiązał go do rozpoznania sprawy w terminie do 18 października 2014 r. Natomiast w toku postępowania podejmował szereg czynności zmierzających do pozyskania pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej, a pełnomocnik stron o działaniach w sprawie był informowany, poprzez kierowanie do jego wiadomości wystosowywanych do różnych instytucji pism. Wyjaśnił również, że w następstwie podejmowanych działań uzyskał m.in. dokumenty z Archiwum Państwowego w [...], Delegatury Gospodarki Nieruchomościami w [...] oraz Delegatury Biura Geodezji i Katastru dla [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - powoływana dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zawarty bowiem został skardze, a odpowiadając na nią organ nie wyraził w tej kwestii sprzeciwu. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezydenta [...] mająca mieć miejsce przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] położoną [...], ozn. hip. [...], złożonego w dniu [...] grudnia 2012 r. Bezczynność organu zachodzi zaś wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności te będą miały natomiast znaczenie podczas oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie natomiast z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Bezsporne jest bowiem, że wniosek o ustalenie odszkodowania z utraconą nieruchomość do organu wpłynął [...] grudnia 2012 r. Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tym stanie rzeczy termin, w którym postępowanie to winno ulec co do zasady zakończeniu w dniu 21 lutego 2013 r. Tymczasem, mimo upływu 2 lat od złożenia ww. wniosku Prezydent [...], nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Ustanowionego zaś w art. 36 § 1 k.p.a. obowiązku wyznaczenia dodatkowego terminu zakończenia postępowania oraz wyjaśnienia przyczyn zwłoki, dopełnił dopiero po raz pierwszy półtora roku po jego wszczęcia (vide pismo z 8 lipca 2014 r., - k.76 akt administracyjnych). Taki sposób procedowania sprawy w sposób oczywisty uzasadnia zarzut bezczynności. To z kolei implikowało po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie, a ponadto oceny charakteru tej zwłoki, o czym stanowi ww. artykuł w § 1 zd. drugim. Wyznaczając zaś trzymiesięczny termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd miał na względzie, że nie wszystkie poszukiwane dokumenty niezbędne dla merytorycznego załatwienia sprawy organ mimo podejmowania w tym względzie starań uzyskał, o czym świadczy choćby wystąpienie do Zarządu Dróg Miejskich w [...] z [...] października 2014 r. (k.82 akt administracyjnych), które jak wynika z akt pozostało dotychczas bez odpowiedzi. Niezależnie od powyższego wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia - w sytuacji potwierdzenia spełnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. – wymagać będzie także sporządzenia opinii uprawnionego rzeczoznawcy o wartości utraconej nieruchomości, do której to opinii strony mogą wnosić zastrzeżenie. Z tych względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, czas pozyskania wszystkich niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów oraz uwzględniającym obligatoryjności przeprowadzenia dowodu z wyceny nieruchomości (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest termin trzech miesięcy. Nie ma natomiast w ocenie Sądu wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta [...] miała charakter rażący. Przy ocenie stanu zwłoki organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można bowiem abstrahować od rodzaju sprawy, w której pozostaje on w bezczynności. Postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami są zaś postępowaniami niewątpliwie skomplikowanymi, ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów. Ustalenie wszak kluczowych okoliczności stanu faktycznego, warunkujących prawidłowe zastosowanie norm prawa materialnego, wymaga zgromadzenia i analizy przez Prezydenta [...] rozproszonej dokumentacji wytworzonej przeszło 50 lat temu, co z kolei związane jest z jej poszukiwaniem w różnych instytucjach, urzędach i archiwach Nie sposób również nie dostrzec, że sam wniosek inicjujący postępowanie był w niniejszej sprawie dwukrotnie pod względem podmiotowym modyfikowany pismami z dnia [...] stycznia 2013 r. i [...] lutego 2013 r., co z kolei wymagało weryfikacji statusu osób przystępujących do postępowania poprzez wystąpienie do ich pełnomocnika o nadesłanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych właścicielach. Ostatnią informację w tym zakresie, wraz z postanowieniem sądu spadku z [...] lutego 2014 r., pełnomocnik ów nadesłała do organu dopiero [...] kwietnia 2014 r. (k.64 akt administracyjnych). Wbrew temu co twierdzą skarżący, o czynnościach podejmowanych w sprawie byli oni informowani (vide pisma Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych z [...] stycznia 2013 r. – k.29 akt administracyjnych; z [...] lutego 2013 r. – k. 37 akt administracyjnych, z [...] lipca 2014 r. – k. 76 akt administracyjnych). Aczkolwiek istotnie przekazywane przez organ informacje nie obejmowały wszystkich czynności i odbywały się w znacznych odstępach czasu. W tym stanie rzeczy mimo drastycznego naruszenia zasady szybkości postępowania, brak jest wystarczająco usprawiedliwionych podstaw by oceniając całość prowadzonego przez Prezydenta [...] postępowania, przypisać mu działania (lub zaniechania) noszące znamiona rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takimi bowiem mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby zwłoka w załatwieniu sprawy, była przede wszystkim efektem intencjonalnego i nacechowanego "złą wolą" lekceważenia przez organ norm postępowania, czego w niniejszej sprawie stwierdzić nie sposób. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.