I SAB/Wa 59/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę. Pismem z dnia 10 stycznia 2013 r. M. B. reprezentowany przez adwokata K. N., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 12 lipca 2010 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] maja 1953 r. o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1951 r. nieruchomość oznaczoną nr [...] o pow. [...] m2, położoną w [...], dzielnica [...], gm. kat. [...]. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w dniu [...] lipca 2011 r. Minister Infrastruktury umorzył postępowanie z wniosku skarżącego z dnia 12 lipca 2010 r. wskazując, że organem właściwym w sprawie jest Wojewoda [...], nie zaś Minister. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] marca 2011r. M. B. powyższe orzeczenie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który to wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 952/12 uchylił obie ww. decyzje. Skarżący wskazał, że pomimo upływu pięciu miesięcy od wyrokowania sądu, organ w dalszym ciągu nie wydał w sprawie stosownego rozstrzygnięcia, przez co naruszył art. 12 i art. 35 § 1 i 3 Kpa. W ocenie strony nie ma przy tym znaczenia, że wyrok sądu pierwszej instancji, został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nakazuje, aby ocena prawna zawarta w uzasadnieniu wyroku sądu wojewódzkiego ograniczała się jedynie do wyroków prawomocnych. O wiążącej mocy prawomocnych wyroków wspomina art. 170 ww. ustawy, który jednak umieszczony został w innym rozdziale dot. prawomocności orzeczeń i skierowany jest do szerszego kręgu podmiotów. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, stwierdzenie przez sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 152 cytowanej wyżej ustawy, że uchylona w pkt 1 tego wyroku decyzja "nie podlega wykonaniu", co oznacza, że choć wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny, to jednak od chwili jego wydania - zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych, podobnie jak od decyzji pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego Minister powinien zatem wydać nową decyzję, tym razem co do meritum sprawy, gdyż zaniechanie w jej wydaniu w czasu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji oznaczałoby nieuzasadnione opóźnienie zakończenia postępowania i naruszenie zasady szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 Kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie względnie odrzucenie. Minister wskazał, że do chwili wydania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego uchylającego Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r. oraz Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] marca 2012 r. W takiej sytuacji orzekanie przez organ oznaczałoby naruszenie wskazane w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa – zatem nowa decyzja obarczona byłaby wadą nieważności od chwili jej wydania. Ponadto orzeczenie w wyroku, że decyzja organu naczelnego z dnia [...] marca 2012 r. nie podlega wykonaniu nie oznacza, że przedmiotowa decyzja utraciła walor ostateczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwana ppsa), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie zaś z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy, sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W orzecznictwie podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Stosownie do treści art. 149 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. Przy czym zaznaczyć trzeba, że oceniając czy organ pozostaje w bezczynności, Sąd bierze pod uwagę sytuację faktyczną i prawną istniejącą w dacie orzekania. Jak wynika z treści skargi M. B. zarzucił Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej bezczynność w sprawie załatwienia wniosku z dnia 12 lipca 2010 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] maja 1953 r. o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, podnosząc że pomimo uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji organu umarzających to postępowanie, Minister nie wydał w sprawie stosownego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie Sąd zobligowany jest zatem ustalić, czy organ administracji publicznej pozostawał w bezczynności w sytuacji, gdy w sprawie zapadł nieprawomocny jeszcze wyrok uchylający decyzje zapadłe w postępowaniu nieważnościowym. W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu cechuje pewna specyfika polegająca na tym, że rozpoznając tego rodzaju skargę, Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność wydanego przez organ aktu, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 lutego 2007 roku, I SAB/Wa 194/06 - cbois. nsa.gov.pl). Bezspornym w sprawie jest to, iż organ prowadził postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia. W jego wyniku umorzył postępowanie, a po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie, uznając że w aktualnym stanie prawym to nie Minister, ale Wojewoda [...] jest organem właściwym do orzekania w sprawie i to właśnie jemu w trybie art. 65 Kpa zostanie przekazany wniosek M. B. Decyzja o umorzeniu postępowania kwestionowana była w drodze skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 952/12 wyeliminował z obrotu prawnego oba rozstrzygnięcia organu. Wyrok ten nie jest prawomocny. W chwili obecnej skarga kasacyjna uczestnika postępowania oczekuje na rozpoznanie jej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w ocenie sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy to zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że zarówno organy administracyjne, których działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi, jak i sąd odwoławczy w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana będą związane oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w ocenie tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa, na podstawie których sąd orzekał. W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a tym samym nie można przypisać organowi administracji tego, iż pozostaje w bezczynności. Wyrok sądu I instancji, jak już wskazywano, nie jest prawomocny. Tymczasem zasadniczym zagadnieniem, którym zajmował się sąd w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 952/12 była kwestia ustalenia aktualnej właściwości rzeczowej organu do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydawanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Ustalenie zatem, który z organów, Wojewoda, czy też Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest właściwy do orzekania w sprawie warunkuje losy dalszego etapu postępowania administracyjnego. Skarżący nie może zatem domagać się, aby na tym etapie postępowania Minister opierając się o nieprawomocny jeszcze wyrok sądu, nie czekając na prawomocne rozstrzygnięcie NSA wydał rozstrzygnięcie uznając się jako organ właściwy. W takim bowiem przypadku w razie odmiennego stanowiska sądu drugiej instancji i uchylenia wyroku WSA, doszłoby do sytuacji istnienia w obiegu prawnym dwóch sprzecznych ze sobą decyzji. Ponadto jak słusznie zauważył organ, orzekanie przez organ oznaczałoby naruszenie wskazane w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa – zatem nowa decyzja obarczona byłaby wadą nieważności od chwili jej wydania. Ponadto stwierdzić należy, iż bezczynność w zakresie wykonania orzeczeń sądowych należy oceniać przy uwzględnieniu przepisu art. 286 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl § 2 wymienionego przepisu, termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W ocenie Sądu skarżący nie może również domagać się zobowiązania Ministra do wydania decyzji, powołując się na to, że w pkt 2 ww. wyroku, Sąd w oparciu o art. 152 ppsa stwierdził, że zaskarżona decyzja z [...] marca 2012 r. "nie podlega wykonaniu". Zgodnie z treścią art. 152 ppsa w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Wbrew twierdzeniu skarżącego przepis ten określa bowiem jedynie, czy i w jakim zakresie zawieszona jest moc (skutek prawny) aktu lub czynności. Ponadto zawieszenie skutku prawnego uchylonej decyzji (do czasu uprawomocnienia się wyroku) nie powoduje automatycznie, że organ zobligowany jest do wydania nowej decyzji. W tych okolicznościach nie można uznać, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej pozostaje w bezczynność w załatwieniu sprawy skarżącego. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 120 i 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.