I SAB/Wa 595/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. E., M. W. i K. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oraz [...] ozn. hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. E., M. W. i K. W. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 21 września 2017 r. W. E., M. W. i K. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku z 1 lutego 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w., położoną przy ul. [...] i [...] hip. [...]. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z 1lutego 2016 r., W. E., M. W. i K. W. wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...] hip. [...]. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, inicjatorzy postępowania wnieśli 25 sierpnia 2016 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, a następnie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: zobowiązania organu do wydania decyzji oraz zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w niniejszej sprawie zachodziła konieczność jednoznacznego sprecyzowania przez wnioskodawców czy ubiegają się o zwrot czy o odszkodowanie za w/w nieruchomość. W związku z tym pismem z dnia 22 grudnia 2016 r. zobowiązano pełnomocnika skarżących do wskazania, czy złożony wniosek dotyczy zwrotu nieruchomości czy też ma być prowadzone postępowania w kierunku ustalenia odszkodowania. Na powyższe pismo organ otrzymał odpowiedź w dniu 9 stycznia 2017 r. Ponadto wskazano, iż z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy a także z uwagi na bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań , nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi W. E., M. W. i K. W. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu ich wniosku z 1 lutego 2016 r., o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie odszkodowania, nie został przezeń rozpoznany. Wpłynął on natomiast do organu 1 lutego 2016 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Urzędu Miasta [...]. Od tego momentu zatem rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 k.p.a., termin w jakim winien on być rozpoznany. Tym samym zainicjowane nim postępowanie winno ulec zakończeniu najpóźniej 1 kwietnia 2016 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zważywszy jednak na skalę przekroczenia terminu rozpoznania sprawy ( prawie 2 lata), jak też jej skomplikowany i historyczny charakter (wynikający choćby z konieczności weryfikacji przesłanek, których zaistnienie miało miejsce blisko 50 lat wcześniej), oraz podejmowane przez organ czynności (wystąpienie w dniu 10 lutego 2016 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości o adresie ul. [...] (ul. [...]) ozn. hip [...] jak również zwrócenie się do pełnomocnika skarżących (pismo z dnia 22 grudnia 2016 r.) o dokładne określenie czy wniosek z dnia 1 lutego 2016 r. dotyczy zwrotu nieruchomości położonej przy ul [...] hip. [...], czy też ma zostać przekazany do działu Nieruchomości Skarbu Państwa celem prowadzenia postępowania odszkodowawczego) - stwierdzić należy, że brak jest wystarczająco usprawiedliwionych podstaw by oceniać tę zwłokę jako wywołaną rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienia wówczas, gdy w zwłoce organów czynnikiem determinującym jej powstanie jest swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalne działanie ukierunkowane na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uprawniających do uzyskania odszkodowania. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem w jakim możliwe jest realne zakończenie postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest konieczność zgromadzenia w sprawie odpowiedniego materiału dowodowego, złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał – będzie termin czterech miesięcy. Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez stronę z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu), co z całą pewnością leży w jej interesie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.