I SAB/Wa 603/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi H.S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] oznaczoną hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej H.S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] lutego 2016 r. H.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania z utraconą nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...], będącą w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) własnością I. z K.S. - poprzedniczki prawnej skarżącej. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] listopada 2015 r. H.S. wystąpiła do Prezydenta [...] o ustalenie w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774), odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] w [...]. Wobec braku podejmowania przez Prezydenta [...] rozstrzygnięcia w sprawie wniosła ona [...] stycznia 2016 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, a następnie wskazaną na wstępie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając w niej wyznaczenia Prezydentowi [...] dwumiesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku odszkodowawczego oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę (udzielonej [...] czerwca 2016 r.) organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że pismem z [...] czerwca 2016 r., pełnomocnik strony został poinformowany o konieczności dołączenia do akt adresów zamieszkania pozostałych osób uprawnionych do odszkodowania lub dokumentacji potwierdzającej następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości. Akta sprawy organ nadesłał zaś do Sądu ( po trzykrotnym monitowaniu) przy piśmie z [...] listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi H.S. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu jej wniosku z [...] listopada 2015 r. o ustalenie i przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie odszkodowania, nie został przez organ rozpoznany. Wpłynął on natomiast do organu 19 listopada 2015 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...]. Od tego momentu zatem rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 k.p.a., termin w jakim winien on być rozpoznany. To z kolei oznacza, że zainicjowane nim postępowania winno ulec zakończeniu co do zasady najpóźniej 19 stycznia 2016 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Nie dopełnił także obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. i nie informował strony o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania. Trudno bowiem za takowe dopełnienie obowiązku wynikającego z ww. przepisu uznać poinformowanie skarżącego po 8 miesiącach od zainicjowania postępowania o przyczynach rzutujących na jego przedłużenia, a wynikających z konieczność zgromadzenia całości dokumentacji oraz ustalenia wszystkich stron postępowania, bez jednoczesnego wyznaczenia terminu jego zakończenia (vide pismo BGN Urzędu [...] z [...] czerwca 2016 r. nr [...]). Oznacza to, że przez ten czas organ, będąc właściwym w sprawie, pozostaje w bezczynności, co implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Ta zaś w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., a więc rażąco narusza prawo. Tym bardziej, że do dnia złożenia skargi (a więc przez niemal cztery miesiące) organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Zaś po jej wniesieniu swoją aktywność ograniczył do wystąpienia do jednej z komórek organizacyjnych Urzędu [...] o akta własnościowe (vide pismo z [...] marca 2016 r. nr [...]), oraz wezwania strony wspomnianym wyżej pismem z [...] czerwca 2016 r. o adresy pozostałych uprawnionych do odszkodowania stron i dokumentów potwierdzających następstwo prawne, po osobach, które nabyły spadek po I. z K.S.. Ta zaś czynność niewątpliwi winna być jedną z pierwszych podjętych w sprawie niezwłocznie po wpłynięciu wniosku. Obowiązkiem wszak organu jest prawidłowe ustalenie stron postępowania i zapewnienie im czynnego w nim udziału na każdym jego etapie (art. 10 k.p.a.) Taki sposób procedowania sprawy, pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a. Nie bez znaczenia także dla oceny charakteru zwłoki, jest lekceważące podejście przez organ do wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku przekazania sądowi skargi w terminie 30 dni od jej wniesienia. Ta bowiem przekazana została do Sądu dopiero niemal po ponad 4 miesiącach od jej wpływu do organu, zaś akta sprawy umożliwiające jej rozpoznanie po kolejnych niemal 5 miesiącach. Przyczyny zaś tego stanu rzeczy nie zostały w ogóle wyjaśnione. Wyznaczając natomiast, stosowanie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd miał na względzie realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawniających do uzyskania odszkodowania, jak też konieczność przeprowadzenia (w sytuacji potwierdzenia spełnienia materialnoprawnych przesłanek uzyskania odszkodowania) dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzenia stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu terminem w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest zdaniem Sądu termin trzech miesięcy, a nie jak tego oczekiwała skarżąca termin dwumiesięczny, którego dochowanie byłoby w okolicznościach niniejszej sprawy nierealne. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804). Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.