I SAB/Wa 604/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Gabriela Nowak Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi G. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku G. P. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy ul. [...]oznaczoną hip. jako "[...]"[...]- w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz G. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] stycznia 2016 r. G. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania z utraconą nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], objętą księgą hip. "[...]", będącą w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) własnością M. J. S. vel S., od której prawa i roszczenia do nieruchomości aktem notarialnym z [...] września 1947 r. nabył J. P. – poprzednik prawny G. P. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] kwietnia 2008 r., ponowionym i doprecyzowanym w piśmie z [...] lutego 2009 r. G. P. wystąpił do Prezydenta [...] o ustalenie w odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] w [...]. Wobec braku podejmowania przez Prezydenta [...] rozstrzygnięcia w sprawie wniósł on [...] września 2014 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, w następstwie rozpoznania którego Wojewoda ów, postanowieniem z [...] marca 2015 r. nr [...], wyznaczył Prezydentowi [...] dwumiesięczny termin na rozpoznanie sprawy odszkodowania. Termin ten upłynął bezskutecznie, w konsekwencji czego G.P., wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając wyznaczenie Prezydentowi [...] czternastodniowego terminu na rozpoznanie wniosku odszkodowawczego oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarga ta, po przekazaniu jej Prezydentowi [...], wpłynęła do organu [...] stycznia 2016 r. W odpowiedzi na skargę (udzielonej [...] czerwca 2016 r.) organ wskazał, iż organ wskazał na podejmowanie czynności zmierzających do zabezpieczenia środków finansowych na wypłatę odszkodowania i poinformowanie strony, że po ich zabezpieczeniu wyda niezwłocznie decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi G. P. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [...] kwietnia 2008 r., o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. zalatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie odszkodowania, nie został przez organ rozpoznany. Wpłynął on natomiast do organu [...] maja 2008 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Kancelarii Urzędu [...]. Od tego momentu zatem rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 k.p.a., termin w jakim winien on być rozpoznany. To z kolei oznacza, że zainicjowane nim postępowania winno ulec zakończeniu najpóźniej [...] lipca 2008 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Nie dopełnił także obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. i nie informował strony o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania. Trudno bowiem za takowe dopełnienie obowiązku wynikającego z ww. przepisu uznać poinformowanie skarżącego po przeszło 6 latach od jej zainicjowania o braku możliwości zakończenia postępowania ze względu na znaczną liczbę spraw i wyznaczeniu nowego terminu zakończenia w sposób otwarty, tj. poprzez podanie, że nastąpi to po zabezpieczeniu środków finansowych i sporządzeniu operatu (vide pismo BGN Urzędu [...] z [...] listopada 2014 r. nr [...] - k. 100 akt administracyjnych). Oznacza to, że przez ten czas organ, będąc właściwym w sprawie, pozostaje w bezczynności, co implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Ta zaś w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., a więc rażąco narusza prawo. Żadne bowiem okoliczności nie mogą usprawiedliwiać przeszło ośmioletniej zwłoki w jej załatwieniu. Tym bardziej gdy jest to efektem kilkuletniego zaniechania podejmowania przez organ jakichkolwiek efektywnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Zważyć wszak należy, że jedyne czynności w sprawie podejmował on do roku 2012, przy czym nawet wówczas czynił to sporadycznie. W 2008 r. podjął jedną taką czynność, występując wówczas do komórki organizacyjnej Biura Gospodarki Nieruchomościami delegatury w dzielnicy [...] o akta własnościowe (vide pismo BGN Urzędu [...] z [...] maja 2008 r. – k. 30 akta administracyjnych), kolejne kilka czynności, polegających na wystąpieniach do różnego rodzaju komórek organizacyjnych Urzędu [...] i archiwów, podjął w roku 2010 (vide pisma BGN Urzędu [...] z [...] marca, [...] czerwca i [...] października 2010 r. k. – 30, 45-47, 70 i 74 akt administracyjnych). W roku 2011 i 2012 zrealizował zaś już tylko po jednej czynności (k. 88 i 94 akt administracyjnych). Od roku 2013 zaprzestał natomiast podejmowania jakichkolwiek działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy, ograniczając się jedynie do poinformowania strony, że podejmie rozstrzygnięcie po zabezpieczeniu stosownych środków finansowych. Taki sposób jej procedowania, pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a. Nie bez znaczenia także dla oceny charakteru zwłoki, jest lekceważące podejście przez organ do wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku przekazania sądowi skargi w terminie 30 dni od jej wniesienia. Ta bowiem przekazana została do Sądu dopiero niemal po ponad 5 miesiącach od jej wpływu do organu, a przyczyny tego stanu rzeczy nie zostały w ogóle wyjaśnione. Wyznaczając natomiast, stosowanie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd miał na względzie realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawniających do uzyskania odszkodowania, jak też konieczność przeprowadzenia (w sytuacji potwierdzenia spełnienia materialnoprawnych przesłanek uzyskania odszkodowania) dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzenia stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu terminem w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest zdaniem Sądu termin trzech miesięcy, a nie jak tego oczekiwał skarżący termin czternastodniowy, którego dochowanie byłoby w okolicznościach niniejszej sprawy obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).