I SAB/Wa 606/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi O. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie akt sprawy 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 29 września 2014 r. w sposób określony w art. 73 § 1 albo w art. 74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - w terminie czternastu dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego O. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 31 lipca 2015 r. O. K. – reprezentowany przez radcę prawnego [...] - wniósł skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] września 2014 r. o udostępnienie akt własnościowych nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w celu ich przejrzenia. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w odpowiedzi na wniosek skarżącego, organ pismami z dnia 17 października 2014 r. oraz 5 stycznia 2015 r. odmówił skarżącemu udostępnienia ww. akt uznając, że skarżący nie jest stroną postępowania i brak jest możliwości wydania postanowienia odmawiającego udostępnienia akt osobie nie będącej stroną postępowania. W dniu [...] stycznia 2015 r. skarżący wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na niezałatwienie przez organ sprawy w przedmiocie wniosku z dnia [...] września 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało zażalenie skarżącego za uzasadnione i wyznaczyło organowi termin jednego miesiąca, od daty otrzymania postanowienia, do rozpatrzenia ww. wniosku skarżącego w sposób określony w art. 73 § 1 k.p.a. bądź w formie przewidzianej w art. 74 § 2 k.p.a. Organ pomimo otrzymania akt sprawy nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący w skardze wniósł o zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpatrzenia w terminie 14 dni wniosku skarżącego z dnia [...] września 2014 r. w sposób określony w art. 73 § 1 k.p.a. poprzez umożliwienie skarżącemu wglądu w akta sprawy lub w sposób określony w art. 74 § 2 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wglądu do tych akt, ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej odrzucenie. Organ wskazał, że odmówił skarżącemu udostępnienia akt oraz wydania postanowienia, albowiem skarżący nie jest stroną podstępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), mającego zastosowanie w sprawie, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U z 2013 r. poz. 267) – powołana dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga O. K. zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy wniosek skarżącego o udostepnienie w celu przejrzenia akt własnościowych nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] wpłynął do organu w dniu 3 października 2014 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tej więc daty rozpoczął bieg terminu na załatwienie sprawy. W odpowiedzi na wniosek skarżącego organ pismem z dnia 17 października 2014 r. oraz 5 stycznia 2015 r. odmówił skarżącemu przejrzenia ww. akt, uznając, że skarżący nie jest stroną postępowania i brak jest możliwości wydania postanowienia odmawiającego udostepnienia akt osobie nie będącej stroną postępowania. Zaznaczyć wymaga, że zgodnie z brzmieniem art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Z kolei, zgodnie z brzmieniem art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Wprawdzie z treści art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie wynika, że prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. przysługuje wyłącznie podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a to oznacza, że organ rozpatrujący wniosek winien w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawca legitymuje się przymiotem strony, lecz nie zwalnia to organu od załatwienia wniosku w formie przewidzianej przepisami k.p.a. Załatwiając bowiem żądanie przejrzenia akt organ administracji ma obowiązek umożliwienia wglądu do akt albo podjęcia postanowienia o odmowie przejrzenia akt. Przepis art. 74 § 2 k.p.a. winien mieć zatem zastosowanie także wówczas, gdy organ administracji odmawia przejrzenia akt administracyjnych z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1081/08, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) W konsekwencji, Prezydent [...] winien rozpatrzyć wniosek skarżącego o udostępnienie akt: w sposób określony w art. 73 § 1 k.p.a. - tj. umożliwić wgląd do akt (jeśli ponownie oceniając sprawę dojdzie do takiej konstatacji) albo w sposób określony w art. 74 § 2 k.p.a. – tj. wydać postanowienie o odmowie przejrzenia akt. Oceniając więc postępowanie Prezydenta [...] stwierdzić należy, że pomimo upływu terminu na załatwienie sprawy organ nie zakończył postępowania w sprawie. Również na dzień orzekania przez Sąd organ nie udostępnił skarżącemu akt, ani też nie wydał rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się bezczynności co skutkowało zobowiązaniem go przez Sąd do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] września 2014 r. Zaznaczenia przy tym wymaga, że na skutek zażalenia skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało w dniu [...] kwietnia 2015 r. postanowienie, na podstawie którego wyznaczyło organowi termin jednego miesiąca, od daty otrzymania postanowienia, do rozpatrzenia ww. wniosku skarżącego w sposób określony w art. 73 § 1 k.p.a. bądź w formie przewidzianej w art. 74 § 2 k.p.a. Organ w wyznaczonym terminie nie rozpatrzył wniosku w określony przez Kolegium sposób. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Sąd stwierdził jednak, że choć istotnie rozpoznanie przez organ wniosku skarżących nastąpiło z naruszeniem terminów przewidzianych w k.p.a., to bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, nie miała miejsca. Sąd wziął bowiem pod uwagę fakt, że organ rozpoznał wniosek skarżącego, a następnie pismami z dnia 17 października 2014 r. oraz 5 stycznia 2015 r., co prawda w niewłaściwej formie, ale ustosunkował się do jego żądania, jednakże w sposób niezgody z oczekiwaniem skarżącego. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi czternastodniowego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie realną możliwość jej załatwienia przez organ w powyższym terminie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.