I SAB/Wa 608/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2015 r. sprawy ze skargi L.K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz L.K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. L. K., reprezentowana przez pełnomocnika r.pr. J.B. pismem z dnia 6 sierpnia 2014 r. wniosła skargę na bezczynność organu administracji - Prezydenta [...] polegającą na nierozpoznaniu w terminie sprawy wniesionej do organu w dniu 26 kwietnia 2000 roku, dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], oznaczoną nr hipotecznym [...]. W skardze L. K. wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, o wydanie orzeczenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenie organowi dodatkowego 30 dniowego terminu na załatwienie sprawy, liczonego od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając swoją skargę wskazała, że przed Prezydentem [...] toczy się postępowanie w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...] w związku ze złożonym w dniu 27 sierpnia 2012 roku wnioskiem o przyznanie odszkodowania, który to wniosek stanowił ponowienie i doprecyzowanie wniosku z dnia 26 kwietnia 2000 roku. Postępowanie o odszkodowanie zostało wszczęte na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przed ponad 14 laty. Z uwagi na bezczynność Prezydenta, pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 19 grudnia 2012 roku wniósł zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] (znak [...]) uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi pierwszej instancji – Prezydentowi [...] - termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 (cztery) miesiące od daty doręczenia postanowienia. Prezydent, nie podejmując czynności merytorycznych, zawiesił z urzędu postępowanie w dniu 5 kwietnia 2013 roku nr [...] do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak [...]. Na skutek wniesionego przez pełnomocnika zażalenia na powyższe postanowienie, jako bezzasadnego, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie i nakazał organowi I instancji podjęcie czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Pismem z dnia 19 marca 2014 roku pełnomocnik skarżącej wniósł do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta. [...] Urząd Wojewódzki w [...] zwrócił się pismem z dnia 28 marca 2014 roku oraz pismem z dnia 25 lipca 2014 roku ([...]) do Prezydenta [...] z prośbą o ustosunkowanie się do zarzutów zażalenia i wyjaśnienie przyczyny bezczynności, które pozostały bez odpowiedzi. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym i o oddalenie skargi wskazując, że nie pozostawał w bezczynności w dniu złożenia skargi. W uzasadnieniu organ przedstawił szczegółowo przebieg prowadzonego przez siebie postępowania i podkreślił, że podejmował czynności zmierzające do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jak i poinformował strony o przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia, wskazanym na dzień [...]. Zauważył ponadto, że sprawa niniejsza należy do kategorii spraw dekretowych, które mają charakter długotrwały, co wiąże się z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego kontrolowanego w trybie nadzorczym orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych i dopuszczenie niezbędnych dowodów. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu ww zażalenia na nie rozpatrzenie przedmiotowego wniosku o odszkodowanie, wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin do dnia 16 stycznia 2015 roku. Na rozprawie w dniu 9 marca 2015 r. pełnomocnik organu złożył do akt sprawy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] o zawieszeniu postępowania . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "ppsa", Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji zaś wydania przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego, przed dniem orzekania przez Sąd, postępowanie sądowo-administracyjne w sprawie na bezczynność organu w zakresie zobowiązania go do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. W sprawie niniejszej sytuacja taka ma miejsce. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie w sprawie, co zgodnie z treścią art. 102 k.p.a. stanowi, iż w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować tylko niezbędne czynności w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Postępowanie w sprawie zostało zawieszone ww. postanowieniem z dnia [...] do czasu ustanowienia dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania. Zawieszenie postępowania powoduje stan sprawy, który uniemożliwia podejmowanie czynności procesowych z uwagi na przeszkody określone w postanowieniu o zawieszeniu. Stan zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 p.p.s.a., a zatem wydanie rozstrzygnięcia zobowiązującego Prezydenta do rozpoznania wniosku o rozpatrzenie sprawy stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie WSA w Warszawie z 16 grudnia 2004 r., I SAB 327/03 – CBOSA). Należy zaznaczyć, że rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie był uprawniony do badania prawidłowości postanowienia o zawieszeniu postępowania, - jego kontrola może być przeprowadzona w odrębnym postępowaniu sądowo-administracyjnym. Wobec powyższego należy rozważyć dopuszczalność umorzenia postępowania przed sądem administracyjnym z powodu bezprzedmiotowości postępowania. Sąd podziela pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12 – CBOSA, że "Wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a." Odnosząc ten pogląd prawny do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy uznać, że bezprzedmiotowość rozstrzygnięcia w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy – wobec zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie – nie jest tożsama z bezprzedmiotowością postępowania sądowego i nie uprawnia do wydania przez Sąd postanowienia o umorzeniu postępowania. Nie zachodzi bowiem bezprzedmiotowość postępowania "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W takiej sytuacji procesowej należy rozpoznać skargę merytorycznie, jakkolwiek nie będzie wówczas dopuszczalne zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Stąd też, wskazana wyżej okoliczność nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, a jeśli tak to czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., I OSK 797/13). Użycie bowiem w zdaniu drugim ww. art. 149 § 1 ppsa zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo iż są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Analizując zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, albowiem Prezydent nie podjął w sprawie żadnych czynności zmierzających do jej zakończenia, pomimo okoliczności uzasadniających jej terminowe zakończenie. W niniejszej sprawie Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] nr [...] nakazał organowi pierwszej instancji podjęcie czynności zmierzających do załatwienia sprawy, tj. do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]oznaczoną nr hipotecznym [...], których do dnia wniesienia skargi organ nie podjął. Z treści postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie z dnia [...] wynika, iż przyczyną zawieszenia postępowania z urzędu przez organ jest ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu - współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości – L. Ż. Trzeba w tym miejscu wskazać, iż skarżąca o powyższej konieczności wskazała już we wniosku z dnia 27 sierpnia 2012 roku, precyzującym wniosek o przyznanie odszkodowania z dnia 26 kwietnia 2000 roku. A zatem, w takich okolicznościach sprawy, postępowanie organu jawi się jako szczególnie rażące naruszenie prawa. Oceniając bieg postępowania przed organem należało zatem wskazać, że niezałatwienie sprawy w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej, nie wynikało z zaistniałych obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia. Organ miał absolutnie możliwości aby podejmować stosowne działania celem wydania decyzji i pomimo dodatkowego terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] do zakończenia postępowania, Prezydent nic w sprawie nie zrobił. Uznając zatem, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd uwzględnił w tym zakresie wniesioną skargę i orzekł zgodnie z treścią art. 149 § 1 ppsa. W ocenie Sądu również, co należy podnieść, w przedmiotowej sprawie skarżąca spełniła również wszystkie wymogi formalne odnośnie skutecznego wniesienia skargi, przed wniesieniem skargi na bezczynność organu skutecznie wyczerpała tryb przewidziany w art. 52 ppsa. Mając zatem powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 149 § 1 i art. 161 § 1 pkt 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Umorzenie postępowania w części, zgodnie z ww wywodami, dotyczyło zobowiązania organu, które to w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa