I SAB/Wa 622/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2013 r. o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]" [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...], w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lutego 2013r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wskazanym powyżej wnioskiem z [...] lutego 2013 r. J. K. i J. K. wnieśli o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. Nr " [...]" [...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy pierwsze czynności Prezydent [...] podjął w dniu 11 lutego 2013 r. kiedy to wystąpił do Urzędu [...] Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] o przekazanie akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Otrzymał je w dniu 4 marca 2013r. Następnie pismem z dnia 12 marca 2013r. zwrócił się do wnioskodawców o wskazanie adresu zamieszkania H. K., w odpowiedzi na które wnioskodawcy w dniu 21 marca 2013r. złożyli postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po H. K. W dniu 8 maja 2014r. organ wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o nadesłanie wypisów z rejestru gruntów, odbitki mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami działek, jednocześnie informując wnioskodawców o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do 31 sierpnia 2014r. Prezydent żądane dokumenty otrzymał w dniu 20 maja 2014r. W dniu 12 listopada 2014r. wystąpił do Archiwum Państwowego o nadesłanie planu ogólnego zabudowania [...] z 11 sierpnia 1931r., jednocześnie informując wnioskodawców o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia 28 lutego 2015r. Plan z Archiwum został przesłany w dniu 12 stycznia 2015r. W dniu 11 lutego 2016r. organ wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa Dzielnicy [...] oraz do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] o nadesłanie kolejnych dokumentów, niezbędnych do rozpoznania wniosku. Jednocześnie wskazał termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2016r. Żądane dokumenty wpłynęły do organu w dniu 1 marca 2016r. i w dniu 21 kwietnia 2016r. Postanowieniem z dnia 12 maja 2016r. sygn. akt I SAB/Wa 140/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącego na bezczynność Prezydenta [...], a następnie postanowieniem z dnia 16 czerwca 2016r. odrzucił skargę kasacyjną. Zwrot akt do organu nastąpił w dniu 10 sierpnia 2016r. Następnie organ pismem z dnia 20 września 2016r. wskazał nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2017r. Postanowieniem z dnia [...] października 2016r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione przez skarżącego zażalenie z dnia 5 maja 2016r. za uzasadnione i wyznaczył dwumiesięczny termin załatwienia sprawy od dnia otrzymania postanowienia. W piśmie z dnia 26 października 2017r. Prezydent poinformował strony, że decyzja w rozpatrywanej sprawie zostanie wydana bez zbędnej zwłoki, jednak do dnia wniesienia skargi sprawa nie została załatwiona. We wniesionej skardze skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 k.p.a. w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. podnosząc, że wniosek o przyznanie odszkodowania nie został załatwiony, a postępowanie jest przeciągane bez uzasadnionego powodu. Przed wniesieniem skargi skarżący wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia składając zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Zażalenie to rozpoznane zostało postanowieniem Wojewody [...] z [...] października 2016 roku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dokumentacji w sprawie przedmiotowej nieruchomości oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy we wcześniejszym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a", sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z art. 35 § 1 – 3a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej zwanej "kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z kolei załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a). Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, iż bezczynność ma miejsce wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Oznacza to, iż można mówić o bezczynności organu wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie wydał on decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności, wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w jej rozpoznaniu. Wniosek został złożony w lutym 2013 r. Tymczasem, pomimo upływu ponad 5 lat od jego otrzymania, organ administracji nie zakończył przedmiotowego postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego - co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Wobec powyższego, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, termin wyznaczony dla załatwienia wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wydania merytorycznego orzeczenia. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia, a prowadząc postępowanie przez okres ponad 5 lat nie zakończył sprawy. Przy czym, organ od 2016 r. nie podejmował odpowiednio skoncentrowanych czynności, nakierowanych na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. O ile po wpłynięciu wniosku Prezydent podjął właściwe czynności, mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego, to w okresie od 2016 r. do końca 2017 r. nie podjął działań w sprawie, które zmierzałyby do jej zakończenia, informując jedynie o kolejnych terminach jej załatwienia. Organ w istocie nie zareagował także na termin wskazany w postanowieniu Wojewody z [...] października 2016r. Z powyższych względów nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei, zaakceptowanie przez Sąd prowadzenia postępowania w sposób, który miał miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad kpa., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego określonej w art. 12 k.p.a. Pamiętać przy tym trzeba, że przepisy art. 35 i 36 k.p.a. nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa powstały w związku z brakiem odpowiednio skoncentrowanych działań organu w sprawie od 2016 r., które do tego czasu miały charakter sporadyczny - Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji.