I SAB/Wa 623/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. D., A. K., J. K., J. K., M. P., G. A., K. S., R. A., T. A. i D. L. na bezczynność Prezydenta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do rozpoznania wniosku M. P. z dnia 14 września 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" nr rej. hip. [...] w części dotyczącej działek ewidencyjnych: nr [...],[...] z obrębu [...] oraz [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej na rzecz skarżących: J. D., A. K., J. K., J. K., M. P., G. A., K. S., R. A., T. A. i D. L. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 21 października 2013 r., (data wpływu do organu 23 października 2013r.) skarżący: J. D., A. K., J. K.,, G. L., J. K., M. P., R. A., G. A., K. S., R. A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku złożonego w trybie przepisu art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] hip. "[...]" rej. Hip. [...], pow. [...] m.kw. Zarzucając Prezydentowi W. rażące naruszenie prawa przez znaczne przekroczenie terminu rozpoznania sprawy wnieśli o: 1. zobowiązanie Prezydenta W. do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie za w/w nieruchomość w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdzenie na podstawie art. 149 p.p.s.a. rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego, 3. zasądzenie kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 200 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przed Prezydentem W. w Wydziale [...] toczy się postępowanie z wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Pismem z 25 października 2011r., wobec braku rozstrzygnięcia w sprawie i braku informacji o toczącym się postępowaniu skarżący prosił o wyjaśnienie przyczyn nie załatwienia wniosku w terminie, zgodnie z art. 35 i 12 kpa oraz o wyjaśnienie braku powiadomienia strony w trybie art. 36 kpa o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia. Pismem z 13 czerwca 2012r. organ poinformował o konieczności przeprowadzenia postępowania podziałowego, ale wobec braku dalszych czynności organu i informacji odnośnie prowadzonego postępowania, w dniu 7 lutego 2013r. zostało wystosowane zażalenie do organu wyższej instancji na bezczynność organu. Postanowieniem z [...] kwietnia 2013r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zobowiązało Prezydenta W. do rozpoznania sprawy w terminie do dnia 10 lipca 2013 r., który to termin również nie został dotrzymany. Pismem z dnia 7 listopada 2013r. skarżący wskazali że skarga dotyczy całej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] hip. "[...]" rej. Hip. [...], o łącznej powierzchni [...] m.kw. t.j. części stanowiącej obecnie własność Miasta W. i części stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa (k. 9). W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że grunt objęty roszczeniem wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] będących własnością Miasta W. oraz działek nr: [...], [...] z obrębu [...]; [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] będących własnością Skarbu Państwa. Podniósł, że na skutek zażaleń wniesionych do organów nadrzędnych na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego M. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2013r. ([...]) wyznaczyło Prezydentowi W. termin na zakończenie postępowania w odniesieniu do gruntu skomunalizowanego, a Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2013r. (Nr [...]) wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin zakończenia postępowania do dnia 17 listopada 2013r. w odniesieniu do gruntu Skarbu Państwa. W związku ze śmiercią w dniu [...] października 2013r. R. A. – jednej ze stron postępowania – Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r. Nr [...], zawiesił postępowanie w odniesieniu do części gruntu stanowiącego własność Miasta W. oraz postanowieniem z tej samej daty Nr [...] zawiesił w/w postępowanie w stosunku do części gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa do czasu przedłożenia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po R. A. Spadkobiercami zmarłego R. A. są: G. A., K. S., R. A. – akt poświadczenia dziedziczenia z [...] grudnia 2013r. sporządzony przed notariuszem [...] Repertorium [...], zarejestrowany w Rejestrze Aktów Poświadczenia Dziedziczenia pod nr [...], w dacie jak wyżej. Skarżąca G. L. darowizną zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] lipca 2014r. przekazała przysługujący jej, jako spadkobierczyni M. P., udział w prawach i roszczeniach wynikających z przepisów dekretu z 26 października 1945r. do przedmiotowego gruntu T. A. i D. L., którzy darowiznę przyjęli i podtrzymali skargę na bezczynność (pismo z 29 lipca 2014r. - k. 105, akt notarialny – k. 106-109). Postanowieniem z dnia [...] marca 2014r. Nr [...] Prezydent W. podjął zawieszone postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r. Nr [...] postępowanie administracyjne w części dotyczącej gruntu wchodzącego w skład działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] (k.58). Postanowieniem z tej samej daty Nr [...] Prezydent W. podjął postępowanie administracyjne w części dotyczącej gruntu wchodzącego w skład działek ewidencyjnych nr [...], [...] z obrębu [...] oraz nr [...], [...], [...], [...] z obrębu [...]. W dniu 2 czerwca 2015r. pełnomocnik skarżących sprecyzował niniejszą skargę w ten sposób, że skarga na bezczynność dotyczy rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości stanowiącej zarówno własność Skarbu Państwa jak i własność Gminy (protokół rozprawy k.212 akt). Zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2015r. Przewodnicząca wyłączyła do odrębnego rozpoznania skargę J. D., A. K., J. K., J. K., M. P., G. A., K. S., R. A., T. A., D. L. na bezczynność Prezydenta W. dotyczącej rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] oznaczonej hip. "[...]" numer rej. Hip. [...], dział [...], w części dotyczącej działek ewidencyjnych obecnie oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] będących własnością Miasta W. (protokół rozprawy k. 213 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że bezspornym jest wyczerpanie przez skarżących trybu przewidzianego przepisem art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Jak wynika, bowiem z akt administracyjnych skarżący w piśmie z dnia 7 lutego 2013r. wnieśli zażalenie na bezczynność organu administracji publicznej – Prezydenta W. w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości liczącej [...] m.kw. Analiza akt sprawy wskazuje na zasadność skargi. Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kognicja sądu administracyjnego obejmuje między innymi kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu w przypadku, gdy nie wydają decyzji administracyjnej w sprawach indywidualnych, podlegających załatwieniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując skargę na bezczynność sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Zatem skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwienia spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - lecz mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność spowodowana jest zawinioną bądź niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania (bądź zaniechania) w toku rozpoznania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów będą natomiast miały znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., czy też nie. Wskazać należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, ale także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i 77§ 1 kpa. Przy czym, z przepisu art. 35 § 1 i 2 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania – art. 35 § 3 kpa. Artykuł 36 § 1 kpa nakłada zaś na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki, a także wskazania nowego terminu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie oznaczało to obowiązek podjęcia celowych działań zmierzających do rozpoznania wniosku M. P. z dnia 14 września 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] hip. "[...]" numer rej. Hip. [...] w części dotyczącej działek ewidencyjnych numer: [...], [...] z obrębu [...] oraz [...], [...], [...], [...] z obrębu [...]. W związku z tym, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 kpa załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej, w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 kpa. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie niniejszej. Prezydent W. rozpoznając wniosek z dnia 14 września 1948r. przekroczył wszelkie terminy wskazane w powołanych wyżej przepisach, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania, pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, nie zakończył postępowania. Zauważyć należy, że od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania minęło ponad 66 lat. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 12 kpa. Nie uczynił także zadość obowiązkom wynikającym z art. 36 kpa, ponieważ nie informował skarżących o terminie, czy dodatkowym terminie załatwienia sprawy. Taki sposób postępowania organu nie tylko godzi w zasadę szybkości postępowania ale prowadzić też musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należy za w pełni uzasadniony, co skutkowało wyznaczeniem organu dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin Sąd miał na uwadze zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organy administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w terminie wyznaczonym wyrokiem. Stwierdzona bezczynność miała przy tym charakter rażący, gdyż żadne okoliczności nie mogą tłumaczyć zaniechania podejmowania czynności zmierzających do zakończenia sprawy przez tak długi okres czasu. Oceny tej nie zmienia fakt zawieszenia postępowania przez czas prawie czterech miesięcy w związku ze zgonem uczestnika postępowania R. A., jeśli porówna się ten czas, z czasem jaki upłynął na bezczynności organu od daty złożenia wniosku. Odnosząc się do stanowiska Prezydenta W. zawartego w piśmie z dnia 26 maja 2015r. zauważyć trzeba, że postanowieniem z tej samej daty Prezydent W. zawiesił postępowania w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Działka ta stanowi obecnie własność Miasta W., a Sąd rozpoznawał niniejszą skargę jedynie w stosunku do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, zatem przywołane postanowienie z [...] maja 2015r. pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. ----------------------- 1