I SAB/Wa 628/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Przybysz Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi H. W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej H. W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]". W skardze zarzucono organowi przekroczenie terminów załatwienia sprawy, mimo wydania przez Wojewodę [...] postanowienia o wyznaczeniu dodatkowego terminu zakończenia sprawy. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta W. do niezwłocznego wydania decyzji stosownie do przepisów postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Prezydent W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W dniu 10 lutego 2015 r. do akt sprawy wpłynął odpis postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] maja 2015 r. o zawieszeniu postępowania o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]" do czasu przedłożenia przez stronę dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych właścicielach i podanie aktualnych adresów wszystkich stron postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Poza sporem jest to, że w dniu [...] marca 2014 r. skarżąca wniosła do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego poprzedzone zostało złożeniem do Wojewody [...] zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie jako organu wyższego stopnia. Oznacza to, że wymóg formalny o jakim mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. w postaci złożenia zażalenia z art. 37 § 1 k.p.a. w odniesieniu do skargi na bezczynność organu, został przez stronę skarżącą spełniony. Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne spra-wują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kognicja sądu administracyjnego obejmuje między innymi kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w spra-wach skarg na bezczynność organu w przypadku, gdy nie wydają decyzji administracyjnej w sprawach indywidualnych, podlegających załatwieniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując skargę na bezczynność sąd kontroluje, czy skarga została wnie-siona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Zatem skar-ga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicz-nej do terminowego załatwienia spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bez-czynności organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administra-cyjnej. Wskazać należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postę-powania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji pu-blicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprost-szymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., ale także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i 77 § 1 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznaczało to obowią-zek podjęcia celowych działań zmierzających do rozpoznania bez zbędnej zwłoki wnio-sku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przy czym z przepisu art. 35 § 3 K.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. organ powinien zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 K.p.a.). Prezydent W. nie wskazał stronie nowego terminu załatwienia sprawy pomimo upływu terminu załatwienia sprawy wynikającego z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym należy przyjąć, że w dniu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Prezydent W. pozostawał w bezczynności. Postępowanie administracyjne w sprawie zostało zawieszone ww. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. – do czasu przedłożenia przez stronę dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych właścicielach i podanie aktualnych adresów wszystkich stron postępowania. W związku z tym nie można przyjąć, że w dniu orzekania przez Sąd Prezydent W. pozostawał w bezczynności. Zawieszenie postępowania powoduje bowiem stan sprawy, który uniemożliwia podejmowanie czynności procesowych z uwagi na przeszkody określone w postanowieniu o zawieszeniu. Stan zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 p.p.s.a., a zatem wydanie rozstrzygnięcia zobowiązującego Prezydenta W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie odszkodowania stało się bezprzedmiotowe. Należy zaznaczyć, że rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie był uprawniony do badania prawidłowości postanowienia o zawieszeniu postępowania, - jego kontrola powinna być przeprowadzona w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Wobec powyższego należy rozważyć dopuszczalność umorzenia postępowania przed sądem administracyjnym z powodu bezprzedmiotowości postępowania. Sąd podziela pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12 – CBOSA, że "Wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadze-nie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe pro-wadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a." Odnosząc ten pogląd prawny do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy uznać, że bezprzedmiotowość rozstrzygnięcia w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy – wobec zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie – nie jest tożsama z bezprzedmiotowością postępowania sądowego i nie uprawnia sądu do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, nie zachodzi bowiem bezprzedmiotowość postępowania "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji procesowej należy rozpoznać skargę merytorycznie, jakkolwiek nie będzie wówczas dopuszczalne zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., jest zatem również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz wymierzenie organowi grzywny. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, i na tej podstawie, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a., jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia albo oddalenia skargi bądź umorzenia postępo-wania sądowego. Odnosząc powyższy pogląd prawny do okoliczności rozpatrywanej sprawy na-leży zauważyć, że w dacie wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność organu, tj. w dniu [...] lipca 2014 r. organ nie wydał jeszcze rozstrzygnięcia w sprawie – pomimo przekroczenia ustawowego terminu rozpatrzenia sprawy i niewyznaczenia nowego terminu, jak również nie wydał postanowienia o zawieszeniu postępowania. Oznacza to, że organ pozostawał wówczas w bezczynności. Bezczynność ustała w wyniku zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. W konsekwencji zachodzi konieczność rozstrzygnięcia, czy bezczynność organu zaistniała w przedmiotowej sprawie miała cechy rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Oceniając tę okoliczność należy mieć na uwadze, iż niewątpliwie organ przekroczył terminy ustawowe określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, jednakże przekroczenie to, oceniane w kontekście okoliczności sprawy, nie jest na tyle znaczne, aby uzasadniało stwierdzenie, że bezczynność miała cechy rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tym zakresie, w jakim postępowanie sądowe dotyczyło zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, Sąd, kierując się treścią art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w punkcie drugim sentencji wyroku orzekł o jego umorzeniu. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a.