I SAB/Wa 637/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2018 r. sprawy ze skargi E. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 29 grudnia 1993 r., uzupełnionego pismem z dnia 20 maja 2016 r., o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], objętą księgą wieczystą pn.[...] , w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. B., kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 10 października 2017 r. E. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], oznaczoną zgodnie ze stanem działów I-IV wykazu hipotecznego księgi wieczystej [...]. W swojej skardze strona zarzuciła Prezydentowi [...] naruszenie zasady szybkości postępowania (art. 12 K.p.a) i wniosła o zobowiązanie organu do zakończenia postępowania w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie (na podstawie art. 149 P.p.s.a) naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej, polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego oraz zasądzanie od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że wnioskiem z dnia 20 maja 2016 r. wystąpiła do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wobec braku jakichkolwiek informacji merytorycznych na temat prowadzonego postępowania, w dniu 21 lipca 2016 r. zmuszona była do złożenia do Wojewody [...] zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy trzymiesięczyny termin na załatwienie sprawy. Terminu tego Prezydent jednak nie zachował. Skarżąca wskazała ponadto, że Prezydent pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie tylko nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności, ale również nie wyjaśnił stronie istoty przedłużającego się milczenia. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie z wniosku E. B. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], oznaczoną księgą wieczystą pod nazwą [...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), przed Prezydentem [...] prowadzone jest postępowanie, zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 poz. 2147 ze zm. –zwanej dalej "u.g.n"). W toku prowadzonego postępowania gromadzone były m.in. dokumenty potwierdzające prawo własności do nieruchomości, dokumenty stwierdzające czy działka była zabudowana w chwili wejścia w życie ww. dekretu, kiedy teren objęty roszczeniem został przejęty przez inwestora oraz kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji. Konieczne jest także określenie przeznaczenia przedmiotowego terenu w planach zabudowy Warszawy na 1945 r., tj. czy działka mogła być zabudowana domem jednorodzinnym. Celem uzupełnienia materiału dowodowego, pismem z dnia 6 października 2017 r. zwrócono się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie mapy z zaznaczonymi granicami aktualnych działek ewidencyjnych oraz granicami dawnej nieruchomości hipotecznej oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów dla działek ewidencyjnych, w skład których wchodzi dawna nieruchomość hipoteczna. Kolejno, pismem z dnia 25 października 2017 r. zwrócono się do Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych przedmiotowej nieruchomości. Następnie, pismem z dnia 8 listopada 2017 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego z prośbą o przesłanie kopii fragmentu Ogólnego planu zabudowania m.st. Warszawy wraz z odpowiednim opisem dotyczącym ww. nieruchomości oraz o wydanie kopii dokumentów z akt nieruchomości oraz Biura Odbudowy Stolicy dotyczących ww. gruntu. Organ wskazał, że w wypadku pozytywnego zweryfikowania łącznie obu przesłanek określonych w art. 215 u.g.n, konieczne będzie sporządzenie przez biegłego rzeczoznawcę operatu szacunkowego oraz zabezpieczenie środków pieniężnych na wypłatę odszkodowania. Z tych względów zdaniem organu nie było możliwym rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a., o czym pełnomocnik strony został poinformowany pismem z dnia 8 listopada 2017 r. Jednocześnie organ podkreślił, że wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia wniosku poprzez przesłanie do akt sprawy wypisu aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2009 r., rep.[...], sporządzonego przez A. S., notariusza w [...], tj. umowy darowizny, na mocy której T. K.i darował swojej córce E. B. prawa i roszczenia przysługujące mu z tytułu przejęcia przez Państwo m.in. ww. nieruchomości. Prezydent zaznaczył również, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż wniosek skarżącej jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd w pierwszej kolejności zobligowany był do oceny, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z dnia 10 października 2017 r. jest bezczynność Prezydenta [...], czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ. Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a", wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym, Sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, LEX nr 1219576). Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości to, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] w sposób przewlekły prowadzi postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego za sporną nieruchomość. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 K.p.a (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie znacząco przekroczony i chwili obecnej decyzja w sprawie nie została wydana. W odpowiedzi na skargę Prezydent argumentując powody, dla których nie mógł rozpoznać przedmiotowej sprawy wskazał m. in. na dużą ilość spraw, które musi rozpoznawać zgodnie z kolejnością wpływu. Zdaniem organu wniosek skarżącej z 20 maja 2016 r. jest "relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie". Organ pominął jednak fakt, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość przy ul.[...], zostało zainicjowane już 25 lat temu wnioskiem T. K. z dnia 29 grudnia 1993 r. T. K. był nie tylko ojcem, ale również poprzednikiem prawnym skarżącej, który aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2009 r. Rep. A nr [...], sporządzonym przed notariuszem A. S. w [...], darował E. B. wszystkie prawa i roszczenia przysługujące mu m. in do nieruchomości przy "ul.[...], uregulowanej w księdze wieczystej pod nazwą [...]. Skarżąca wstąpiła zatem z mocy prawa do postępowania administracyjnego (art. 30 § 4 Kpa), które obecnie, na mocy art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.), toczy się w trybie art. 215 ust. 2 tej ustawy. Pismo skarżącej z dnia 20 maja 2016 r. uznać należy zatem za uzupełnienie wniosku odszkodowawczego jej ojca z dnia 29 grudnia 1993 r. Sąd stwierdził zatem, że istniejąca w sprawie przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ miała charakter rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę Sąd wziął pod uwagę nie tylko 25-letni okres rozpatrywania wniosku z 29 grudnia 1993 r., ale również duże przerwy pomiędzy podejmowanymi przez organ czynnościami w sprawie. Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że kolejne organy pierwszoinstancyjne podejmowały w sprawie czynności w latach: 1994 i 1996, a następnie dopiero w październiku 2017 r. i to w większości po złożeniu do sądu administracyjnego skargi E. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania. Nie można pominąć i tego, że zalegający od prawie 25 lat wniosek o odszkodowanie, zażalenie z 21 lipca 2016 r. na niezałatwienie sprawy w terminie, a nawet postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r. wyznaczające dodatkowy termin dla Prezydenta [...] na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie, nie były żadnym argumentem dla organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Prezydent nie realizował nawet obowiązku z art. 36 § 1 Kpa. Zrobił to jedynie raz w dniu 8 listopada 2017 r., czyli na dzień przed udzieleniem odpowiedzi na wniesioną do sądu skargę. Jednocześnie w piśmie tym wezwał pełnomocnika do nadesłania wypisu z aktu notarialnego umowy darowizny z dnia 23 kwietnia 2009 r., pomimo tego, że jego poświadczoną przez adw. T. Ż. kopię posiadał już w swoich aktach w dniu 20 maja 2016 r. Zdaniem Sądu jeżeli organ powziął wątpliwości co autentyczności aktu, powinien o przesłanie jego wypisu zwrócić się do strony od razu po jego otrzymaniu, nie zaś zwlekać z wezwaniem do listopada 2017 r. Z drugiej strony Sąd miał na uwadze także to, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości warszawskich są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. Dlatego też analizując przebieg postępowania Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...]odszkodowawczego w terminie 4 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na znaną Sądowi z urzędu dużą ilość spraw odszkodowawczych toczących się przed organem oraz stan prowadzonego w sprawie postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.