I SAB/Wa 64/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. Z. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia 21 sierpnia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] stanowiącej [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz J. Z. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. Z. wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2015 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 11 września 2015 r., wystąpił do Prezydenta W. o odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą plac numer [...] z nieruchomości hipotecznej hip. [...] w W. przy ul. [...] (obecnie [...]), która to nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Rozpoznając powyższy wniosek organ pismem z dnia 25 września 2015 r. wystąpił do innej komórki organizacyjnej urzędu o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Wobec nierozpoznania przez Prezydenta W. złożonego wniosku, pismem z dnia 3 listopada 2015 r. wnioskodawca wystąpił z zażaleniem do Wojewody [...], w trybie art. 37 § 1 kpa. Następnie pismem z dnia 12 listopada 2015 r. J. Z., reprezentowany przez adwokat K. M., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania przedmiotowego wniosku o odszkodowanie. Skarżący wniósł o wyznaczenie terminu załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skargi podniósł, że złożył dokumenty wykazujące tytuł prawny A. N. do nieruchomości na datę wejścia w życie dekretu [...], a jest jedynym spadkobiercą tej osoby. Organ prowadzący postępowanie pozostaje w bezczynności, nie podejmuje żadnych działań w sprawie i nie wyznaczył terminu, w jakim postępowanie zostanie zakończone. W związku z wniesionym zażaleniem Wojewoda [...]wystąpił do Prezydenta W. o przesłanie akt sprawy i zajęcie stanowiska, w następstwie czego wezwany organ, udzielając odpowiedzi w piśmie z dnia 26 listopada 2015 r., poinformował, że podjęte zostały czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie, a z uwagi na dużą ilość spraw znajdujących się w toku nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie, określonym w art. 35 kpa. Następnie Wojewoda [...]postanowieniem z dnia [...]stycznia 2016 r., nr [...]wniesione zażalenie uznał za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wraz z aktami sprawy. Postanowienie niniejsze Prezydent W. otrzymał w dniu 21 stycznia 2016 r. (data prezentaty) W odpowiedzi na skargę, opatrzonej datą 1 lutego 2016 r., Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. W tym samym dniu wystąpił, po otrzymaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. żądanych akt własnościowych, o przesławnie informacji z ewidencji gruntów oraz akt lokalizacyjnych obejmujących przedmiotowy grunt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa") sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 ppsa., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej zwanej "kpa.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ppsa. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga J. Z. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 21 sierpnia 2015 r. zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o odszkodowanie. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 21 sierpnia 2015 r. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu blisko 8 miesięcy od otrzymania wniosku, organ administracji nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony ww. termin dla załatwienia wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia otrzymania wniosku do dnia wyrokowania Prezydent nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia, ale również przez okres 8 miesięcy podjął w zasadzie trzy czynności zmierzające do załatwienia sprawy i zakończenia postępowania - tj. wystąpił o akta własnościowe i lokalizacyjne nieruchomości oraz informację z ewidencji gruntów. Przy czym działania swoje podjął dopiero po ponad miesiącu od wpłynięcia wniosku. Nie można także pominąć faktu, że akta, o które wnioskował, otrzymał dopiero w dniu 20 stycznia 2016 r., a mimo tego nie podejmował żadnych monitów o ich nadesłanie. Jest to o tyle niezrozumiałe, gdyż otrzymanie tych dowodów determinuje dalsze działania, niezbędne do zakończenia postępowania. Z powyższych względów nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Przy tym, w ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić w przedmiotowej sprawie usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwiania spraw administracyjnych i nie znajdują oparcia w nadesłanych do Sądu aktach administracyjnych sprawy. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei akceptacja przez Sąd prowadzenia postępowania, jakie miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad kpa., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 kpa. Przy czym pamiętać należy, że przepisy art. 35 i art. 36 kpa, nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 kpa, art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa powstały w związku z brakiem działań organu w sprawie - gdyż za takie należy uznać podjęcie tylko 3 czynności w sprawie - Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a ppsa. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 2 ppsa.