I SAB/Wa 640/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na przewlekłość prowadzenia postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku A. M. z dnia [...] marca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. "[...]", nr hip. [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość prowadzenia postępowania przez organ nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego A. M. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. M. w piśmie z dnia 24 kwietnia 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 lipca 1992 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. "[...]", nr hip. [...]. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 12 Kpa polegające na braku podejmowania jakichkolwiek działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o przyznanie odszkodowania. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: 1. wyznaczenie Prezydentowi W. niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania; 2. rozpoznanie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym, z uwagi na charakter sprawy dotyczący rozpoznania sprawy o bezczynność organu; 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. Na wypadek gdyby Prezydent W. nie zastosował się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" skarżący wniósł o: 1. orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 w zw. z art. 55 § 1 Ppsa; 2. rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w trybie art. 106 Ppsa z dokumentów dołączonych do skargi dla wykazania bezczynności i przewlekłości Prezydenta W. przy rozpoznaniu wniosku. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dnia 12 lipca 1992 r. został złożony wniosek E. M. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. "[...]", nr hip. [...]. W trakcie ponad 20 letniego postępowania administracyjnego Prezydent W. i jego poprzednicy prawni podejmowali nieliczne czynności w sprawie. Do chwili obecnej nie został zgromadzony materiał dowodowy, nie został przeprowadzony dowód z opinii biegłego określającej wartość przejętej nieruchomości. Pismem z dnia 12 marca 2014 r. skarżący wniósł zażalenie na bezczynność i przewlekłość organu. Zdaniem skarżącego, nie ulega wątpliwości, że Prezydent W. jest bezczynny, pomimo toczącego się od 23 lat postępowania nie są wydawane jakiekolwiek rozstrzygnięcia. Skarżący uważa, że organ dokonuje czynności w sposób opieszały, z kilkumiesięcznymi odstępami czasu, co świadczy także o przewlekłości organu w prowadzeniu postępowania odszkodowawczego. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o nie rozpatrywanie skargi w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu podniósł, że nieruchomość przy ul. [...] leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte tym dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) – zwanej dalej "ugn"., zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktyczne] możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ zauważył, że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m. in. na: gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, ustalaniu wszystkich osób uprawnionych, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, sprawdzeniu, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki art. 215 ust. 2 ugn. Prezydent W. podał, że w dniu 13 marca 2015 r. radca prawny A. S. ponowił w imieniu A. M. wniosek złożony przez E. M. w dniu 23 września 1992 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] m2, położoną przy ul. [...]. Z akt posiadanych przez tutejsze Biuro wynika, że poprzednim właścicielem przedmiotowej nieruchomości był S. M.. Pełnomocnik udowodnił, że jego mocodawca jest spadkobiercą B. M., nie przedstawił jednak dokumentów potwierdzających, że B. M. jest następcą prawnym dawnego właściciela S. M. W związku z powyższym, w celu udowodnienia praw podmiotowych wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, radca prawny A. S. został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie postanowienia sądowego, stwierdzającego nabycie spadku po poprzednim właścicielu przedmiotowej nieruchomości, pod rygorem zawieszenia postępowania. Poza powyższym w przedmiotowej sprawie konieczne jest przede wszystkim sprawdzenie stanu prawnego nieruchomości, określenie jej dokładnego położenia oraz ustalenie wszystkich stron postępowania. Organ wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami po akta własnościowe oraz do Delegatury Biura Geodezji i Katastru w P. po mapę z naniesionymi granicami przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy rozważyć, czy A. M. poprzez złożenie pisma z dnia 12 marca 2014 r. popierającego lub ponawiającego wniosek o odszkodowanie innej osoby był uprawniony do domagania się rozpoznania wniosku tej osoby. Poza sporem jest to, że w aktach administracyjnych znajduje się wniosek E. M. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nr hip. [...]. Wniosek ten organ otrzymał w dniu 12 lipca 1992 r. Wniosek ten podtrzymał A. M. w piśmie złożonym Prezydentowi W. w dniu 13 marca 2015 r. Z akt sprawy nie wynika jednak, że A. M. jest powiązany węzłem prawnym z E. M. (siostrą jego ojca B. M.). Z materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący był następcą prawnym E. M., jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem. Zdaniem Sądu, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 215 ugn, odnoszącym się do ustalenia odszkodowania za przejęcie wymienionego w tym przepisie domu lub działki stronami są wszyscy następcy prawni dawnego właściciela nieruchomości warszawskiej. Jednak każdy z nich ma samodzielne prawo do domagania się przyznania odszkodowania, stosownie do przypadającego wnioskodawcy udziału. W konsekwencji na gruncie sprawy ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, to E. M. jest uprawniona do domagania się rozpatrzenia jej wniosku z 1992 r. Wobec tego Sąd, analizując treść skargi A. M. na bezczynność i przewlekłość w powiązaniu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym przyjął, że A. M. złożył wniosek o przyznanie na swoją rzecz odszkodowania dopiero w piśmie z dnia 12 marca 2015 r. i w związku z tym poprzez wniesienie powyższej skargi w istocie domaga się rozpatrzenia swojego wniosku o odszkodowanie, a nie wniosku o odszkodowanie złożonego przez E. M. W następnej kolejności do wyjaśnienia pozostawało to, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z dnia 24 kwietnia 2015 r. jest bezczynność Prezydenta W., czy przewlekłość w prowadzeniu postępowania odszkodowawczego. W treści skargi A. M. podnosi, że w niniejszej sprawie organ jest bezczynny i przewlekle prowadzi postępowanie. Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, LEX nr 1219576). Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie Sąd stwierdził, że w momencie orzekania przez Sąd Prezydent W. w sposób przewlekły prowadził postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nr hip. [...]. Z akt sprawy wynika bowiem, że A. M. zgłosił swój udział jako strona postępowania odszkodowawczego w piśmie z dnia 27 marca 2014 r., które wpłynęło do organu w dniu następnym. Wniosek A. M. o odszkodowanie (pismo z dnia 12 marca 2015 r.) wpłynął zaś do Prezydenta W. w dniu 13 marca 2015 r. Prezydent W. podjął czynności, mające wyjaśnić sprawę, co do istoty dopiero w pismach z dnia 28 sierpnia 2015 r. Organ wyjaśniał takie zagadnienia jak: stan zabudowy na gruncie w dniu 21 listopada 1945 r., przeznaczenia planistycznego terenu nieruchomości w tej dacie, stan geodezyjno-prawny dawnej nieruchomości hipotecznej i obecnych działek ewidencyjnych składających się na dawny grunt przeddekretowy, stan własnościowy przedmiotowej nieruchomości dniu 21 listopada 1945 r., wynikający z księgi hipotecznej, potwierdzenie spadkobrania po S. M. i J. M., adresy E. M. i M. F.. W aktach sprawy znajduje się także zlecenie z dnia 2 października 2015 r. (bez podania osoby zleceniobiorcy) na wykonanie opracowania geodezyjnego celem wykreślenia na mapie ewidencyjnej granic dawnej nieruchomości hipotecznej, z rozliczeniem powierzchni aktualnych działek ewidencyjnych wchodzących w jej skład. Z powyższego wynika, że do momentu orzekania przez Sąd niedziałanie organu nie objawiało się jako sama zwłoka w załatwieniu sprawy w terminie ustawowym, wynikającym z przepisu art. 35 § 3 Kpa, lecz także poprzez podejmowanie przez organ czynności w postępowaniu wyjaśniającym w długich odstępach czasu (ponad cztery miesiące po złożeniu wniosku o odszkodowanie - pisma z dnia 28 sierpnia 2015 r., ponad sześć miesięcy po złożeniu wniosku o odszkodowanie – zlecenie z dnia 2 października 2015 r.). Sąd uznał, że istniejąca w sprawie przewlekłość Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania odszkodowawczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka organu w załatwieniu wniosku A. M. nie jest rażąco nadmierna. To samo odnosi się do przerwy pomiędzy wykonywanymi przez organ czynnościami postępowania wyjaśniającego. O braku rażącej przewlekłości w rozpoznaniu wniosku A. M. o odszkodowanie świadczy także, to że do chwili obecnej, mimo wezwania organu w piśmie z dnia 28 sierpnia 2015 r., skarżący nie przedłożył odpisu lub uwierzytelnionej kopii postanowienia spadkowego z dnia [...]listopada 1988 r., sygn. akt [...], stwierdzającego nabycie spadku po S. M., zaopatrzonego w sądowe stwierdzenie prawomocności. Wobec tego, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości warszawskie są sprawami szczególnie skomplikowanymi i mając na uwadze obecny stan tego postępowania Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie 4 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi niezwłocznego terminu na załatwienie sprawy – jak tego domaga się skarżący – byłoby nieuzasadnione, gdyby okazało się (czego na obecnym etapie sprawy nie można ocenić), że zajdzie potrzeba sporządzenia operatu szacunkowego, określającego wartość nieruchomości, do którego strony mają prawo wnieść zastrzeżenia i uwagi. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 Ppsa orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).