I SAB/Wa 641/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. C., G. C. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 24 lipca 2012 r., o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza organowi grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz J.C, G.C solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. C. oraz G. C. pismem z dnia 24 lipca 2012 r. wystąpili do Prezydenta W. z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o Własności gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Pismami z dnia 18 października 2012 r. oraz 25 października 2012 r. Prezydent W. wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa [...], Biura Geodezji i Katastru Urzędu [..] oraz Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie dokumentacji dotyczącej spornej nieruchomości. W odpowiedzi z dnia 29 października 2012 r. Biuro Geodezji i Katastru przesłało informacje z ewidencji gruntów oraz kopię szkicu do badań hipotecznych z operatu odnowienia ewidencji gruntów z zaznaczonymi w przybliżeniu granicami ww. nieruchomości. Z kolei pismem z dnia 6 listopada 2012 r. Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [..] wskazał na brak w swoich zasobach wnioskowanej dokumentacji. Pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r. organ wystąpił do podległej sobie Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] akt lokalizacyjnych przedmiotowej nieruchomości. Od czerwca 2013 r. Prezydent podjął kroki celem ustalenia, od kiedy nieruchomość przy ul. [...] została przekazana na potrzeb zagranicznych placówek dyplomatycznych. W tym celu organ zwrócił się bezpośrednio do Ambasady [...] w W., a następnie do Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W związku z dalszym nierozpoznaniem przez organ złożonego wniosku, wnioskodawcy pismem z dnia 2 lipca 2013 r. wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w ustawowym terminie. Wobec nieprzekazania złożonego zażalenia do organu odwoławczego, wnioskodawcy pismem z dnia 7 maja 2014 r. ponowili zażalenie. Pismem z dnia 27 czerwca 2014 r. Prezydent poinformował pełnomocnika wnioskodawców, iż koniecznym jest zabezpieczenie środków finansowych na zabezpieczenie wypłaty odszkodowania oraz zlecenie wykonania operatu szacunkowego. W związku z czym wniosek odszkodowawczy zostanie rozpoznany do dnia 30 września 2014 r. W dniu 27 czerwca 2014 r. Prezydent przekazał Wojewodzie [...] zażalenie wnioskodawców z dnia 7 maja 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i zobowiązał Prezydenta W. do podjęcia w sprawie stosownego rozstrzygnięcia w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia powyższego postanowienia. W dniu 6 listopada 2014 r. Prezydent poinformował J.C. oraz G. C., o planowanym terminie zakończenia postępowania do dnia 30 stycznia 2015 r. Jednocześnie jako powód niewydania decyzji ponownie wskazano konieczność zabezpieczenie środków finansowych na zabezpieczenie wypłaty odszkodowania oraz zlecenie wykonania operatu szacunkowego. Pismem z dnia 10 września 2014 r. J. C. oraz G. C., reprezentowani przez radcę prawnego I. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] W uzasadnieniu skargi zarzucono Prezydentowi, że nie przekazał do Wojewody [...] pierwotnie złożonego zażalenia z dnia 2 lipca 2013 r. na niezałatwienie sprawy w terminie. Skutkowało to tym, że strona zmuszona była złożyć kolejne zażalenie. Pomimo jego rozpoznania i zakreślenia przez Wojewodę trzymiesięcznego terminu organ nie wydał decyzji administracyjnej. W ocenie strony skarżącej organ w prowadzonym postępowaniu naruszył nie tylko ustawowe terminy załatwienia sprawy, ale również ogólne zasady postępowania administracyjnego, czego nie może usprawiedliwiać brak odpowiednich środków finansowych na wypłaty odszkodowań, gdyż jest to kwestia odrębna związana z wykonaniem decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wnosząc o oddalenie skargi wskazał, że pismem z dnia 6 listopada 2014 r. poinformował pełnomocnika strony skarżącej, że w prowadzonym postępowaniu ustalono przesłanki kwalifikujące nieruchomość przy ul. [...] do odszkodowania i konieczne jest dodatkowo wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości i zabezpieczenie środków pieniężnych na wypłatę odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. W myśl artykuł 149 § 1 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga J.C. i G. C na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 24 lipca 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 10 września 2014 r. wynika, że od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia wyrokowania, organ nie wydał w sprawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Nie ulega również wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Faktem jest, że organ podjął czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz, że na bieżąco prowadził sprawę. Analiza akt sprawy wskazuje, że Prezydent nie tylko w prawnie ustalonym terminie organ nie wydał orzeczenia w sprawie, ale również prowadzone przez niego postępowanie i podejmowane w sprawie czynności były opieszałe i podejmowane w znacznych odstępach czasu, często pozorowane. Skutkowało to tym, że organ przez prawie dwa lata nie potrafił zgromadzić całości materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, czy strona skarżąca spełnia przesłanki do wypłaty odszkodowania określone w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.), czy też nie. Gdyż już to zrobił – o czym świadczy pismo z dnia 27 czerwca 2014 r. kierowanie do pełnomocnika skarżących – jako przeszkodę w wydaniu decyzji Prezydent wskazał konieczność sporządzenia operatu szacunkowego oraz zabezpieczenie środków finansowych na wypłatę odszkodowania. Jak wynika z akt sprawy operat szacunkowy nie został sporządzony. Nie wiadomo również, czy organ w ogóle zlecił jego wykonanie. Ponadto zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że powodem bezczynności organu nie może być brak zabezpieczenia odpowiednich środków finansowych na wypłatę odszkodowania, gdyż jest kwestia odrębna związana dopiero z wykonaniem decyzji, nie zaś jej wydaniem. Podkreślenia wymaga również, że w prowadzonym postępowaniu organ nie zawsze wywiązywał się z obowiązków wynikających z art. 36 k.p.a. i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Jak wynika z akt sprawy nadesłanych przez organ zrobiło to jedynie dwukrotnie, pismami z dnia 27 czerwca 2014 r., czyli dwa lata po złożeniu wniosku oraz pismem z dnia 6 listopada 2014 r., już po wniesieniu skargi, wyznaczając przy tym terminy, z których wynikało, że z góry założył on możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Praktyki takie są niedopuszczalne. Podobnie również za niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa jest nienadawanie przez Prezydenta biegu pismom strony, stanowiącym środki zaskarżenia. Tak się stało w przedmiotowej sprawie, gdzie Prezydent W. nie przekazał do organu odwoławczego jakim był Wojewoda [...] pierwotnego zażalenia z dnia 2 lipca 2013 r., uniemożliwiając tym samym skarżącym realizację ich uprawnień do stosowania środków zwalczania bezczynności organu administracyjnego wynikających z art. 37 k.p.a. W konsekwencji, biorąc pod uwagę, że Sąd podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania uznał, że na dzień wyrokowania organ był bezczynny, tym samym żądanie skargi dotyczące wydania stosownego orzeczenia w sprawie należało uznać za uzasadnione. Wobec powyższego mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 k.p.a oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 k.p.a. Ponadto skład orzekający orzekł o wymierzeniu organowi grzywny uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 500 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 orzekł jak w pkt 1-3 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.