I SAB/Wa 642/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. C. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2010 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lutego 1952 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr hip. [...] w części gruntu obejmującego działki o numerach: [...] oraz część działki nr [...] z obrębu [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz F. C. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. F. C. (dalej jako "skarżący") pismem z 17 października 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 2010 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr hip. [...] rej. hip. [...] w części obejmującej obecnie działki nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz część działki nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że z uwagi na niepodejmowanie żadnych czynności w sprawie, pismem z 16 października 2017 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Mimo tego do dnia wniesienia skargi nie podjęto czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o wyznaczenie organowi miesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku; przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że do dnia dzisiejszego nie dysponuje aktami własnościowymi przedmiotowej nieruchomości, o które występowano pismami z 30 kwietnia 2014 r. i 4 sierpnia 2017 r. jest to związane z faktem, że część dawnej nieruchomości stanowi własność Skarbu Państwa i wcześniej wszczęte zostało postępowanie przed Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, który do chwili obecnej nie przekazał do Kolegium przedmiotowych akt, co uniemożliwia załatwienie sprawy. Stosownie natomiast do art. 35 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się okresów opóźnień spowodowanych przyczynami niezależnymi od organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności, bowiem od 27 grudnia 2012 r., kiedy to do organu wpłynął przekazany przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniosek skarżącego z 4 października 2010 r., do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r. Zdaniem Sądu był to czas aż nadto wystarczający na zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie decyzji merytorycznej. Co istotne, po otrzymaniu wniosku organ swoje czynności ograniczył jedynie do pięciokrotnego wystąpienia o akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości, tj. w dniu 17 maja 2013 r. do Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...], w dniu 19 czerwca 2013 r. do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, w dniu 31 lipca 2013 r. do Wojewody [...] oraz w dniu 20 kwietnia 2014 r. i 4 sierpnia 2017 r. ponownie do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Organ prowadząc przedmiotowe postępowanie nie zastosował się także do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 K.p.a., bowiem od 2012 r. (tj. od dnia otrzymania wniosku wszczynającego postępowanie) nawet raz nie poinformował stron postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia oraz o przyczynach zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wywiązało się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z [...] października 2010 r. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie ww. wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ przez ponad 5 lat nie zakończył przedmiotowego postępowania, zaś czynności zmierzające do uzyskania akt administracyjnych podejmowane były rzadko, w znacznych odstępach czasu (nawet kilkuletnich). Organ nie informował także stron postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia i przyczynach zwłoki. Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie dużo krótszym. Sąd uznał jednak, że dodatkowa sankcja prawna, tj. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej nie może być w niniejszej sprawie zastosowana i w tej części skargę oddalił. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie. Suma pieniężna z art. 154 § 7 P.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu ten środek w postaci przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, skarżący nie uzasadnił złożonego wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Z treści skargi nie wynika, aby skarżący doznał krzywdy w związku z niewykonaniem przez organ administracji wyroku, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie Sądu orzekającego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.