I SAB/Wa 646/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.B.-K. i A. B.-Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 21 grudnia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. Nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. B.-K. i A. B.-Z. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 30 października 2017 r. M. B. i A. B. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpatrywaniu ich wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], ozn. nr hip.[...]. Skarga ta wniesiona została w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 21 grudnia 2015 r., M. B. i A. B. wystąpił do Prezydenta [...] o ustalenie, w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] Pismem z 20 czerwca 2017 r. wyżej wymienione uzupełniły wniosek o postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] maja 2017 r. [...] stwierdzające nabycie spadku po S. T., będącej obok W. T., przeddekretową współwłaścicielką nieruchomości, z którą żądały odszkodowania. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, wniosły one 23 sierpnia 2017 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, a następnie wskazaną na wstępie skargę, w której domagały się wyznaczenia Prezydentowi [...] terminu wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a także zasadzenia na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania,, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy we wcześniejszym terminie ze względu na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji pod katem wystąpienia okoliczności uniemożliwiających wydanie decyzji, jak tez bardzo dużą ilość spraw dotyczących odszkodowań zawisłych przed organem. Nadto podnoszono argument Nadto organ wskazywał na wprowadzenie z dniem 15 grudnia 2016 r. zarządzeniem Prezydenta [...] nr [...] nowej procedury postępowania w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych w zakresie rozpatrywania wniosków odszkodowawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku M. B. i A. B. o ustalenie odszkodowania za utracona przez ich poprzedników prawnych nieruchomość [...] położoną przy ul.[...]. Wskazać zatem należy, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi gdy w prawnie określonym terminie organ ów nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.". Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Zobowiązane są także - w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.- do podejmowania z urzędu i na wniosek strony wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Stosownie natomiast do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy że Prezydent [...] przy rozpoznawaniu wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania z nieruchomość przy ul [...] w [...] pozostaje w stanie bezczynności. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie odszkodowania, nie został przezeń rozpoznany. Wpłynął on natomiast do organu 22 grudnia 2015 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...]. Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tym samym postępowanie nim wywołane co do zasady winno być zakończone co do zasady do 22 lutego 2016 r. Tymczasem, do chwili obecnej, Prezydent [...] nie tylko nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie, ale w ogóle do momentu wniesienia skargi nie realizował w nim czynności procesowych ukierunkowanych na jej załatwienie. Nie dopełnił także obowiązku, o którym stanowi art. 36 § 1 k.p.a. To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie, potwierdzenia stanu bezczynności, a także oceny jej charakteru. Wyznaczając termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy wzięto pod uwagę skomplikowany, historyczny charakter sprawy, niekompletność materiału dowodowego zgromadzonego w aktach (brak choćby akt własnościowych, pozwalających na weryfikację legitymacji wnoszących podanie) Z tego względu Sąd ocenił, że realnym i rozsądnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania, uwzględniającym także konieczność pozyskania akt własnościowych, jak też dokumentacji niezbędnej dla oceny zaistnienia materialnoprawnych przesłanek ustalenia odszkodowania opisanych w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy jednoczesnym ustaleniu na podstawie którego ustępu owego artykułu odszkodowanie miałoby być przyznane, jest termin trzech miesięcy, którego bieg rozpocznie się od daty zwrotu organowi akt wraz z prawomocnym wyrokiem (por. art. 286 § 2 p.p.s.a.). Przechodząc zaś do oceny charakteru zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy stwierdzić należy, że przybierała on postać kwalifikowaną, tj. mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Do momentu bowiem wniesienia skargi (a więc przez dwa lata) Prezydent [...] nie wykonał w sprawie jakiejkolwiek czynności procesowej , ukierunkowanej na jej załatwienie. Nie weryfikował także legitymacji osób wnoszących poddanie, przez co nie dostrzegł, iż nie zakończone w dacie składania wniosku pozostawało postępowanie spadkowe po jednym ze współwłaścicieli nieruchomości, co z kolei winno stanowić przesłankę do zawieszenia wówczas postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zwłoka w rozpoznaniu sprawy odszkodowania wynosi wszak niemal 8 lata, a podstawowym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie w niej przez ten czas, wyjąwszy wystąpienie o akta własnościowe, jakichkolwiek czynności procesowych. Podnoszony z kolei w odpowiedzi na skargę argument o rzekomej analizie zgromadzonej dotychczas dokumentacji – co rzutować ma na jej okres rozpatrywania - jest o tyle nieprzekonujący, że takowej organ w ogóle nie pozyskiwał. Także zmiana zasad procedowania spraw odszkodowawczych przez osoby zatrudnione w komórce organizacyjnej obsługującej organ (Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych), które Prezydent [...] wprowadził w grudniu 2016 r., nie jest okolicznością, która mogłaby usprawiedliwiać brak jego aktywności przed dokonaniem tych zmian jak i przez cały rok 2017. Konkludując zatem stwierdzić należy, że sposób procedowania przez Prezydenta [...] sprawy zainicjowanej wnioskiem z 21 grudnia 2015 r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania. Uprawnia przy tym do wnioskowania, że działania organu (a w zasadzie zaniechania) determinowane są intencjonalnym odsuwanie w czasie sprawy, czy wręcz uchylaniem się od zajęcia w niej wiążącego stanowiska, a to z kolei trudno uznać za działania, które służą pogłębianiu zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej. Postępując w ten sposób naruszył on więc w sposób rażący normy prawne zawarte w przepisach art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.