I SAB/Wa 651/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] października 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej A. P. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] października 2014 r. A. P. (dalej także jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1972 r. znak [...] oraz decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1972 r. znak [...] odmawiających przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. W skardze zarzucono Ministrowi naruszenie art. 35 § 1 i 3, art. 36 oraz art. 12 w zw. z art. 35 oraz 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2014 poz. 267 ze zm.; dalej kpa). Jednocześnie skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności Ministra Infrastruktury i Rozwoju w stopniu rażącym oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie zakreślonym przez Sąd. Uzasadniając skargę zaznaczono, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanych na wstępie aktów administracyjnych zainicjowano wnioskiem z dnia [...] października 2013 r., przy którym załączono dokumenty oraz informacje niezbędne dla ustalenia kręgu uczestników postępowania. Pomimo tego organ nie podjął czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, a nawet nie wyznaczył przewidywanego terminu jej zakończenia. Skarżąca poinformowała ponadto, że pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, czym wypełniła warunki formalne wniesienia skargi na bezczynność organu. Jednocześnie zaznaczyła, że nie otrzymała odpowiedzi na powyższe wezwanie. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, wskazując, że sprawa ma skomplikowany charakter i wymaga zgromadzenia obszernego materiału dowodowego. Zaznaczono, że proces zbierania akt był długotrwały i nie zależał w całości od organu prowadzącego postępowanie. Jednocześnie Minister poinformował, że sprawy związane z decyzjami wydanymi w oparciu o dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) są sprawami dotyczącymi decyzji sprzed kilkudziesięciu lat, wymagającymi dokonywania szeregu czynności materialno-technicznych oraz poczynania ustaleń w oparciu o często nieaktualne rejestry i ewidencje, co uniemożliwia prowadzenie postepowania w terminach zakreślonych przez kpa. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju poinformował Sąd, że w dniu [...] grudnia 2014 wydane zostało postanowienie nr [...], którym zawieszono postępowanie w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1972 r. znak [...] oraz decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1972 r. znak [...]. W dniu 17 lutego 2015 r. do Sądu wpłynęła kopia postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], którym, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy, zostało utrzymane w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2014 r. o zawieszeniu postępowania do czasu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę na bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania dopuszczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej "ppsa"). Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ppsa). Takie sformułowanie art. 52 ppsa stawia zażalenie (wezwanie do usunięcia naruszenia prawa) na równi z takimi środkami zaskarżenia, jak odwołanie i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub niezałatwienie sprawy w terminie jest dopuszczalne wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 kpa. Wystąpienie przez skarżącą w piśmie z dnia 17 sierpnia 2014 r. z wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 kpa). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Trzeba wskazać, że pojęcia "bezczynność" jak i "przewlekłość" nie zostały zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności ograniczyć należy przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej. Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy natomiast rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, wyrok NSA z 26 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2704/13). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Bezczynność ma miejsce zarówno wówczas gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie jak i wtedy gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy będą miały natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie ppsa. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zarzut bezczynności organu jest zasadny, wobec powyższego Sąd zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem. Jednocześnie Sąd uwzględnił, że w dacie złożenia wniosku organ nie dysponował wszystkimi niezbędnymi dokumentami archiwalnymi a te dołączono do akt głównych dopiero po kilku miesiącach od daty zwrócenia się o ich nadesłanie. Jakkolwiek organ winien był monitować nadawcę wezwania, to jednak zwłoka jaka dotychczas nastąpiła w rozpoznaniu sprawy nie leżała wyłącznie po stronie organu. Trzeba tez podkreślić skomplikowany charakter sprawy – choćby z uwagi na upływ czasu, jaki nastąpił od dat rozstrzygnięć, których stwierdzenia nieważności domaga się strona skarżąca. Powyższe skutkowało uznaniem, że bezczynność jakkolwiek miała miejsce to jednak nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie za całkowicie niezasadne Sąd uznał zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa ze wskazaniem, iż następuje ono do czasu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy gdyż kwestia rozstrzygnięcia o bezczynności organu nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu ww przepisu kpa. Pomimo zatem, że Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność organu nie bada zasadności zawieszenia postępowania, to jednak w tej sprawie Sąd uznał, iż owo zawieszenie jako całkowicie nieuzasadnione nie stanowi przeszkody do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku strony skarżącej i wyznaczenia mu w tym zakresie określonego przepisami kpa terminu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ppsa orzekła jak w wyroku . O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwzględnieniem § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 490).