I SAB/Wa 653/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Tomasz Szmydt po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. P. i M. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] hip. nr [...] - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących A. P. i M. S.solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. spadkobiercy J. P. A. P. i M. S., wystąpiły do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], uregulowaną w księdze wieczystej hip. [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wobec nierozpoznania złożonego wniosku, pismem z dnia [...] października 2014 r. wnioskodawczynie wystąpiły do Wojewody [...] w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa) z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], Wojewoda uznał wniesione zażalenie za uzasadnione, zobowiązując jednocześnie Prezydenta W. do rozpoznania złożonego wniosku odszkodowawczego w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. A. P. i M. S., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], uregulowaną w księdze wieczystej hip. [...]. W uzasadnieniu skargi strony wskazały, że postępowanie w sprawie toczy się od trzech i pół roku. Pomimo podjętego działania przez organ nadzorczy, Prezydent nie dotrzymał wyznaczonego terminu załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wnosząc o jej oddalenie wskazał, że pismem z dnia [...] września 2015 r., poinformował strony, że do rozpatrzenia pozostaje wniosek dekretowy z dnia [...] września 1946 r. o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości położonej przy ul. [...] i dopiero po wydaniu w tej sprawie rozstrzygnięcia, możliwe będzie prowadzenie postępowania odszkodowawczego i wydanie decyzji w przewidywanym terminie do dnia [...] grudnia 2015 r. W dniu [...] września 2015 r. Prezydent zwrócił się do wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej budowy budynku przy obecnej ulicy [...] i [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa"), sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 ppsa, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a ppsa uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "Kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga A. P. i M. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, iż Prezydent W. w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Wniosek wpłynął do organu w dniu [...] października 2011 r. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 Kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu ponad 4 lat od złożenia przez skarżące opisanego wniosku, Prezydent W. nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia złożenia wniosku odszkodowawczego w październiku 2011 r., do dnia wyrokowania Prezydent W. nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia, ale również nie podejmował działań zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania. Jedyna czynności organu jaka miała miejsce w postępowaniu, nastąpiła dopiero po złożeniu skargi, kiedy to organ zwrócił się do podległego sobie Wydziału Architektury i Budownictwa o przesłanie dokumentacji budowlanej spornej nieruchomości. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz na bieżąco prowadził sprawę. Za okoliczność usprawiedliwiającą tak długą bezczynność, nie można na pewno uznać faktu niezakończonego jeszcze postępowania w sprawie rozpoznania wniosku dekretowego z dnia [...] września 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) spornej nieruchomości, który co do zasady ma pierwszeństwo przed wnioskiem odszkodowawczym. W takiej sytuacji Prezydent W. powinien bowiem zawiesić toczące się postępowanie odszkodowawcze. Tym bardziej, że w sprawie wniosku dekretowego postanowieniem Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], została zawieszona do czasu przedstawienia postanowień spadkowych po poprzednikach prawnych skarżących. Z akt sprawy nie wynika aby postępowanie to zostało podjęte, nie wiadomo zatem kiedy postępowanie odszkodowawcze mogłoby się zakończyć. Podkreślić również należy, że w trakcie ponad 4 - letniego postępowania organ nie wywiązywał się z obowiązków wynikających z art. 36 Kpa i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, powiadamiał o tym fakcie strony. Zrobił to jedynie raz, pismem [...] września 2015 r., a zatem już po wniesieniu skargi. Wobec powyższego mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 Kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 120 oraz art. 149 p.p.s.a orzekł, jak sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 2 p.p.s.a.