I SAB/Wa 655/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. O. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku H. Ł. z dnia 25 lipca 1989 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] "[...]" oznaczonej nr hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...]na rzecz skarżącego J. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. Ł. wnioskiem z dnia 25 lipca 1989 r. zwrócił się o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...], która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wnioskodawca zmarł w dniu 28 kwietnia 1997 r., a spadek po nim w całości nabył jego syn J. O., który pismem z dnia 18 czerwca 2014 r. złożył zażalenie do Wojewody [...] na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] - organu aktualnie właściwego do rozpoznania sprawy - postępowania w przedmiocie przyznania wnioskowanego odszkodowania. Wojewoda [...] w dniu 25 czerwca 2014 r. zwrócił się do Prezydenta [...] o nadesłanie akt administracyjnych sprawy celem rozpoznania wniesionego zażalenia. Wezwanie zostało ponowione pismem z dnia 25 września 2014 r. Mimo upływu wyznaczonego przez Wojewodę terminu akta sprawy nie zostały przesłane. W tej sytuacji zażalenie zostało rozpatrzone wyłącznie w oparciu o jego treść. W dniu 23 września 2014 r. J. O., na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...], polegającą na rażącym przekroczeniu terminów określonych Kodeksem postępowania administracyjnego, w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu przez Sąd akt sprawy wraz z wyrokiem, stwierdzenie przez Sąd, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Uzasadniając skargę J. O. wskazał, że przedmiotowe postępowanie toczy się od 25 lat, a organ administracji pomimo wielokrotnego wyznaczania terminów zakończenia postępowania nie dotrzymał żadnego z nich. W ocenie skarżącego czas, jaki upłynął od wniesienia wniosku, jest wystarczający do zebrania i oceny materiału dowodowego w sprawie i wydania stosownej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że sprawa, jako dotycząca gruntu przejętego na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy ma skomplikowany charakter i wymaga szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ wskazał ponadto, że w sprawie koniecznym jest sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, a strona została poinformowana o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania do końca lutego 2015 r. Z akt sprawy wynika, ze w dniu [...] października 2014 r. zostało wydane przez Wojewodę [...] postanowienie nr [...], w którym Wojewoda uznał za zasadne zażalenie wniesione przez skarżącego i wyznaczył Prezydentowi [...] czteromiesięczny termin zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Z analizy akt sprawy wynika, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, o których mowa w art. 37 § 1 kpa. Skarżący przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...] złożył bowiem zażalenie do Wojewody [...], który postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. uznał je za uzasadnione. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia omówionych powyżej przepisów, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] hip. [...] nie został dotychczas rozpoznany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania przez ponad 25 lat ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to tak długa, w stosunku do terminów wynikających z art. 35 kpa, zwłoka organu w załatwieniu przedmiotowej nie jest usprawiedliwiona. Stosownie do art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Analizując zebrany w materiał dowodowy Sąd stwierdził, że tempo prac organu w niniejszej sprawie, okresy niepodejmowania przez organ jakichkolwiek czynności (w szczególności od dnia 27 sierpnia 2010 r. do dnia 20 czerwca 2014 r.), niedotrzymanie przez organ samodzielnie wyznaczonego dodatkowego terminu zakończenia sprawy oraz sam fakt, że postępowanie administracyjne toczy się już od 25 lat i na dzień orzekania nie zostało zakończone, uzasadnia stwierdzenie bezczynności organu w stopniu rażącym. Dalece niewystarczające w tej sytuacji jest pismo organu z dnia 5 listopada 2014 r. informujące skarżącego o konieczności dalszego prowadzenia administracyjnego w sprawie i wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego gruntu oraz wyznaczeniu dodatkowego terminu zakończenia postępowania. Powołany wyżej art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych w nim działań. Oznacza to, że w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien jednak biorąc pod uwagę całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd, mając na uwadze skomplikowany charakter sprawy wymagający ustalenia obecnego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, wyznaczył organowi termin dwóch miesięcy na rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania. W tym czasie organ powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.