I SAB/Wa 664/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: WSA Anna Wesołowska WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K., M. K. i S. G. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]/[...], ozn. hip. [...] we wsi [...] Nr [...], rej. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących J. K., M. K. i S. G. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. J. K., M. K. i S. G. (dalej jako: skarżący), reprezentowani przez adwokata J. S., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta W. (dalej jako: organ/Prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]/[...], ozn. hip. [...] Nr [...], rej. hip. [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że od złożenia do organu ww. wniosku odszkodowawczego minął rok, a organ nie zakończył postępowania wydaniem decyzji administracyjnej. Przy czym Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] uznał za uzasadnione zażalenie skarżących na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w terminie i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od dnia doręczenia tego postanowienia, co nastąpiło [...] lipca 2017 r. Jednak Prezydent nie dotrzymał również terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...], co czyni skargę na bezczynność organu zasadną. Wobec powyższego skarżący wnieśli o: 1) wyznaczenie Prezydentowi terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.); 2) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 4 p.p.s.a.; 3) zasądzenie na rzecz skarżących od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Ponadto organ wskazał, iż przed Prezydentem prowadzone jest obecnie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 21457 ze zm.). postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt opisanej na wstępie nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem odszkodowanie może być przyznane za dom [...], jeżeli przeszedł na własność Państwa po dniu [...] kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. W celu ustalenia powyższych okoliczności organ wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] Urzędu W. oraz do Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. o uzupełnienie materiału dowodowego sprawy. Jednocześnie organ wezwał pełnomocnika wnioskodawców do dostarczenia dokumentów niezbędnych do ustalenia pełnego kręgu osób będących stronami w postępowaniu, pouczając również, że przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] kwietnia 2018 r. Organ wskazał ponadto, iż waga spraw odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność organu została zdefiniowana jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Poza sporem jest, że Prezydent W. nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]/[...], ozn. hip. [...] Nr [...], rej. hip. [...]. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu [...] marca 2016 r. i od tego momentu, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Pomimo upływu ponad 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku Prezydent nie zakończył przedmiotowego postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia złożonego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ podejmował systematycznie działania w celu zgromadzenia całości materiału dowodowego sprawy, ustalenia stanu prawnego nieruchomości oraz pełnego kręgu uczestników postępowania. Ponadto przy dokonywanej ocenie Sąd uwzględnił także okoliczność, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych tzw. dekretem warszawskim należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów warszawskich, a ustalenie stanu prawnego nieruchomości jest czasochłonne – co ma miejsce w niniejszej sprawie. Jednocześnie organ informował strony postępowania o przyczynach niezałatwienia sprawy i określił termin zakończenia postępowania, czym zrealizował obowiązek wynikający z art. 36 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) ([...] zł tytułem wpisu od skargi, [...] zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.