I SAB/Wa 665/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Tomasz Szmydt WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.G., W. G., Z. G., J. G., S. C. i M. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydent [...] do rozpoznania wniosku A. G., W. G., Z. G., J. G., S. C. i M. P. z dnia 30 czerwca 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], oznaczoną hip. nr [...] –[...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących: A.G., W. G., Z. G., J. G., S. C. i M. P. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2010 r. E. G., W. G., Z. G., J. G., S.C. i M.P. zwrócili się do Prezydent [...], na podstawie art. 160 § 1 kpa, o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. W., obejmującą działki nr [...] i [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...], która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Pismem z dnia [...] marca 2011 r. wnioskodawcy zmodyfikowali swój pierwotny wniosek z dnia [...] czerwca 2010 r. w ten sposób, że na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dna 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wystąpili o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomości. Prezydent [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Delegatury w Dzielnicy T. o przesłanie odbitki z mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami nieruchomości hipotecznej oraz granicami działek ewidencyjnych wchodzących w ich skład. Ponadto pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezydent [...] zwrócił się do Archiwum Państwowego [...] o wskazanie, jakie było przeznaczenie ww. terenu w Ogólnym Planie Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia 11 sierpnia 1931 r. wraz z odpowiednim opisem tego terenu. Pismem z dnia [...] października 2011 r. wnioskodawcy złożyli do Wojewody Mazowieckiego zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w związku z niezałatwieniem przez organ sprawy w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Pismem z dnia [...] października 2011 r. Prezydent [...] zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy T. o wskazanie, kiedy został rozebrany budynek, który zgodnie z rejestrem nieruchomości w dniu [...] marca 1948 r. znajdował się po adresem W. [...], ozn. hip nr [...], a pismem z dnia [...] października 2011 r. pełnomocnik wnioskodawców został poinformowany o przyczynach o przyczynach niedotrzymania terminu oraz o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania do dnia [...] lutego 2012 r. Po rozpatrzeniu zażalenia, Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], uznał zażalenie wnioskodawców za zasadne i wyznaczył organowi dodatkowy termin do [...] lutego 2012 r. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu rozpatrzenia przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniosku E. G., W. G., Z. G., J. G., S. C. i M. P., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2011 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania o wydanie decyzji w sprawie odwołania od decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1952 r. nie przyznającej dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. W. [...], ozn. hip nr [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Prezydent [...] podjął zawieszone postępowanie. Pismem z dnia [...] września 2014 r. Prezydent [...] zwrócił się do Dyrektora Archiwum Państwowego [...] o wskazanie, jakie było przeznaczenie ww. terenu przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], tj. przed 21 listopada 2015 r., w Ogólnym Planie Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia 11 sierpnia 1931 r. Z kolei pismem z tej samej daty organ poinformował pełnomocnika wnioskodawców o terminie rozpatrzeni sprawy do dnia [...] stycznia 2015 r. Następnie pismami z dnia [...] września 2015 r. Prezydent [...] zwrócił się do R. Sp. z o.o. o podanie informacji na temat wejścia na teren części przedmiotowej nieruchomości pierwszego powojennego właściciela oraz o nadesłanie decyzji lokalizacyjnej wydanej na przedmiotowy teren i innych dokumentów pozwalających na ustalenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych faktycznego władania przedmiotową działką. Ponadto zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w [...] o udzielenie informacji na podstawie jakich decyzji i w jakiej dacie część przedmiotowej nieruchomości została zajęta pod budowę ul. [...] (dz. ew. nr [...]). Dodatkowo wystąpił również do Dyrektora Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie kserokopii dokumentów – sygn. [...] – Akta [...], Akta Nieruchomości, sygn. [...] "[...] hip. Kolonia [...] dz. Nr [...],[...]". Prezydent [...] pismem z dnia [...] września 2015 r. poinformował pełnomocnika wnioskodawców o przyczynach o przyczynach niedotrzymania terminu oraz o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania do dnia [...] stycznia 2016 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. E. G., W. G., Z. G., J. G., S. C. i M. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przestawili argumenty na poparcie postawionych w skardze zarzutów. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek skarżących z dnia [...] czerwca 2010 r., zmodyfikowany następnie pismem z dnia [...] marca 2011 r. o ustalenie, na podstawie art. 215 ust. 2 ugn, odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], nie został dotychczas rozpoznany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania kodeksowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to tak długa, w stosunku do terminów wynikających z art. 35 kpa, zwłoka organu w załatwieniu przedmiotowej sprawy nie jest usprawiedliwiona. Z akt sprawy wynika, że do dnia rozpoznania skargi sprawa odszkodowania nie została zakończona. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ I instancji dopuścił się zarzucanej bezczynności, co skutkuje koniecznością zobowiązania go przez Sąd do rozpoznania wniosku skarżących w zakreślonym terminie. Stosownie do art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zważywszy na charakter niniejszej sprawy, która z uwagi na swój historyczny charakter wiąże się z czasochłonnym poszukiwaniem i gromadzeniem archiwalnych dokumentów, jak też znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Nie bez znaczenia dla oceny charakteru bezczynności pozostaje również fakt zawieszenia postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. postępowania o ustalenie odszkodowania do czasu rozpatrzenia przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2011 r., o odmowie wszczęcia postępowania o wydanie decyzji w sprawie odwołania od decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1952 r. nie przyznającej dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. hip nr [...]. Następnie postępowanie o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość zostało podjęte postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Wskazać należy, że okresu zawieszenia postępowania nie bierze się pod uwagę przy ocenie charakteru bezczynności, zgodnie bowiem z art. 35 § 5 kpa do terminów określonych w art. 35 § 1 i § 3 nie wlicza się do okresów zawieszenia postępowania. Ponadto, warto zauważyć, że z akt sprawy wynika, że Prezydent [...] dopełnił obowiązku określonego w art. 36 Kpa (pisma z dnia [...] października 2011 r., [...] września 2014 r. i [...] września 2015 r.) oraz dokonywał w trakcie postępowania czynności w celu skompletowania materiału dowodowego sprawy. Powołany powyżej art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, że w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien jednak, biorąc pod uwagę całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. W tej sytuacji Sąd uznał, że termin dwóch miesięcy jest okresem wystarczającym, aby organ zakończył prowadzone postępowanie administracyjne. W tym czasie organ powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w wyznaczonym przez Sąd terminie. Odnosząc się do wniosku skarżących o wymierzenie organowi grzywny, Sąd nie stwierdził podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa i w tym zakresie skargę oddalił, albowiem z akt sprawy wynika, że Prezydent [...] dopełnił obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 Kpa i dokonywał czynności w celu skompletowania materiału dowodowego sprawy, o czym informował strony postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 2 oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.