I SAB/Wa 668/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w [...] przy alei [...], ulicy [...] i ulicy [...] ozn. hip. nr [...] i [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz T. P. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. P. wnioskiem z dnia 31 grudnia 2007 r., uzupełnionym pismem z dnia 29 lutego 2009 r., zwróciła się do Prezydenta [...] o wydanie decyzji w sprawie ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] w rejonie ul.[...],[...] i [...] co do pozostałej części gruntu oznaczonego nr hip. [...] i nr hip.[...]. Wskazał, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r., nr [...], ustanowił na rzecz T. P. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu o powierzchni [...] m2 (powinno być [...] m2), natomiast w pozostałej części wniosek dekretowy nie został rozpatrzony. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2001 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1951 r., nr [...], odmawiającej M. P. przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy Al.[...], Park [...], objętej nr hip. [...] i nr [...], działki nr [...] i jednocześnie stwierdzającej, że wszystkie budynki-fragmenty murów, znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa, z powodu rażącego naruszenia prawa w część dotyczącej obecnie własność Gminy Miasta [...] i Gminy [...]. Następnie Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku M. P. z dnia [...] lutego 1949 r. o ustanowienia prawa własności czasowej, ustanowił na rzecz T. P. prawo użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni [...] m2 wykazanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], położonego w [...] w rejonie ul.[...], [...] i [...]. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2007 r., nr [...]. Z kolei pismem z dnia 11 lutego 2010 r. T. P. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] jej wniosku w ustawowym terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], zobowiązało Prezydenta [...] do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w terminie do dnia 15 czerwca 2010 r. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...], zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu do czasu rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o zbadanie zgodności z Konstytucją RP całej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych oraz wniosku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zbadanie zgodności z Konstytucją RP art. 24 ust. 1 tej ustawy. Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] . Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 356/11, oddalił skargę T. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Pismem z dnia 16 października 2013 r. T. P. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kolejne zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] jej wniosku w ustawowym terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu ww. zażalenia, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], zobowiązało organ do załatwienia sprawy w terminie najpóźniej do 28 lutego 2014 r. Następnie T. P. pismem z dnia 6 sierpnia 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości, zarzucając rażące naruszenie art. 35 kpa poprzez przekroczenie ustawowych terminów do załatwienia s oraz art. 37 § 2 kpa przez nie zakończenie postępowania w terminie wyznaczonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. W tej sytuacji skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta [...] do zakończenia postępowania przez wydanie merytorycznej decyzji rozpoznającej przedmiotowy wniosek, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej odrzucenie bądź umorzenie postępowania sądowego, wskazując, że strona została poinformowana o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31 grudnia 2015 r. Termin zakończenia postępowania wiąże się z toczącymi się postępowaniami w sprawie wydania decyzji o przyznaniu prawa użytkowania gruntów zajętych przez stowarzyszenia ogrodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Ponadto zgodnie z obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. brzmieniem art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (pkt 4). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność organu I instancji. Po nowelizacji art. 119 ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) zgoda stron na rozpatrzenie skargi na bezczynność organu nie jest wymagana. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek skarżącej z dnia 31 grudnia 2007 r., uzupełniony pismem z dnia 24 lutego 2009 r., o wydanie decyzji w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] w rejonie ul.[...],[...] i [...] na jej rzecz co do pozostałej części gruntu oznaczonego nr hip. [...] i nr [...], nie został dotychczas rozpoznany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania kodeksowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku dekretowego Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to tak długa, w stosunku do terminów wynikających z art. 35 kpa, zwłoka organu w załatwieniu przedmiotowej sprawy nie jest usprawiedliwiona. Z akt sprawy wynika, że do dnia rozpoznania skargi sprawa wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu nie została zakończona. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ I instancji dopuścił się zarzucanej bezczynności, co skutkuje koniecznością zobowiązania go przez Sąd do rozpoznania wniosku skarżących w zakreślonym terminie. Stosownie do art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Analizując zebrany w materiał dowodowy Sąd stwierdził, że tempo prac organu w niniejszej sprawie, a także niedotrzymywanie przez organ terminów załatwienia sprawy dwukrotnie wyznaczonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], uzasadnia stwierdzenie bezczynności organu w stopniu rażącym. Ponadto analiza ta pokazuję, że organ nie prowadził w długich okresach czasu czynności merytorycznych, prowadził postępowanie w sposób opieszały, przy braku jakichkolwiek obiektywnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia. Jednocześnie organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 kpa, tj. nie informował strony o stanie sprawy, przyczynach nie rozpoznania sprawy w terminie oraz nie wskazał terminu załatwienia sprawy. Jedyne pismo stanowiące wypełnienie powyższego obowiązku datowane jest na dzień 18 września 2015 r., a zatem już po wniesieniu skargi do Sądu. Powołany powyżej art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, że w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien jednak, biorąc pod uwagę całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. W tej sytuacji Sąd uznał, że termin dwóch miesięcy jest okresem wystarczającym, aby organ zakończył prowadzone postępowanie administracyjne. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.