I SAB/Wa 669/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Tomasz Szmydt (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2016 r. sprawy ze skargi P. Z., E. Z., K. D., L. Z. i Z. F. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w. 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za blok gruntu o powierzchni [...] położony w W., między ulicami [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz P. Z., E. Z., K. D., L. Z. i Z. F. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 10 marca 2016 r. E. Z., P. Z., K. D., L. Z. i Z. F. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 18 listopada 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. między ulicami [...]. Skarżący wskazali, że pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. wyczerpując tym samym tryb określony w k.p.a. Ponadto podnieśli, że organ pomimo wyznaczenia przez Wojewodę terminu na załatwienie sprawy - nie podejmuje żadnych działań w sprawie i nie zakończył przedmiotowego postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż do zakończenia przedmiotowego postępowania konieczne jest jeszcze odszukanie następców prawnych F. S. oraz ustalenie, w jakiej dacie poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Wskazano, iż dokumenty przesłane przez Wydział Architektury i Budownictwa w Dzielnicy P. przy piśmie z dnia 25 listopada 2015 r. nie wyjaśniły tej kwestii. Wskazano, iż w związku z powyższym wystąpiono do Delegatury Biura w Dzielnicy P. po dokumenty dotyczące realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie. Wskazano również, iż w celu ustalenia wszystkich stron postępowania – wystąpiono do Sądu Rejonowego [...] z zapytaniem, czy przeprowadzone zostało postępowanie spadkowe po F. S. Ponadto podkreślono, iż poinformowano strony, że po zgromadzeniu całości materiału dowodowego postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone bez zbędnej zwłoki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent W. nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. między ulicami [...]. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżących przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest kwestionowanym w sprawie, że w dniu 18 listopada 2013 r. wpłynął do Prezydenta W. wniosek skarżących o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. między ulicami[...]. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż pismem z dnia 19 maja 2014 r., organ zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta [...] o przekazanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Żądane akta wpłynęły do organu w dniu 5 czerwca 2014 r. Następnie pismem z dnia 19 maja 2014 r. zwrócono się do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie kopii mapy ewidencyjnej – z zaznaczeniem granic działek ewidencyjnych i granic hipotecznych przedmiotowej nieruchomości oraz wypisów z rejestru gruntów. Żądane dokumenty wpłynęły do organu w dniu 11 czerwca 2014 r. Ponadto pismem z dnia 22 października 2014 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego w W. o nadesłanie (jeśli się znajduje w zasobach archiwum), aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] grudnia 1946 r. przed notariuszem W. W., nr repertorium [...]. Kolejną czynnością zmierzającą do merytorycznego rozpoznania sprawy, którą organ podjął po ponad półrocznej przerwie było zwrócenie się pismem z dnia 12 sierpnia 2015 r. do Sądu Rejonowego [...] o wydanie zaświadczenia z księgi wieczystej nieruchomości pod nazwą [...] dotyczącego bloku gruntu o pow. [...] m2 położonego w W. między ulicami:[...]. Ponadto pismem z dnia 12 sierpnia 2015 r. zwrócono się do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Urzędu [...] o udzielenie informacji na temat nieznanego z miejsca pobytu F. S. lub jego następców prawnych, oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy P. o przesłanie dokumentów dotyczących zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Ponadto pismem z dnia 9 października 2015 r. zwrócono się do M. S. o udzielenie informacji na temat spadkobierców zmarłego teścia F. S. Z akt sprawy wynika, iż była to ostatnia czynność organu (pismo z dnia 9 października 2015 r.), którą organ wykonał przed wniesieniem niniejszej skargi (pismo z dnia 10 marca 2016 r.) w celu merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy. Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy strony dowiedziały się dopiero przy piśmie z dnia 12 sierpnia 2015 r. Ponadto do dnia wniesienia skargi organ nie informował już stron o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Organ poinformował pełnomocnika skarżących o przewidywanym terminie załatwienia sprawy dopiero pismem z dnia 30 czerwca 2016 r. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od ponad dwóch i pół roku organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. jak wyżej wskazano rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez prawie trzy lata nie informował na bieżąco stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Sąd nie uznał natomiast za zasadne i celowe ukaranie organu grzywną oraz zastosowanie środka dyscyplinująco-represyjnego w postaci przyznana od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu organ, co prawda w znacznych odstępach czasowych, jednakże gromadzi materiał dowodowy niezbędny do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Ponadto jak wynika z akt sprawy przeszkodą do rozpoznania niniejszej sprawy była niemożność, mimo starań organu, ustalenia następców prawnych dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości – F. S. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a i art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.