I SAB/Wa 67/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. L. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w rozpoznaniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nr hip. [...], w części o powierzchni 383 m², miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązaniu organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. L. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. L. złożył skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku z 6 czerwca 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nr hip. [...], w części o powierzchni 383 m2. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, która to bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że poprzednicy prawni skarżącego złożyli wniosek dekretowy. Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy decyzją z 24 maja 1973 r., nr [...] odmówiło im prawa własności czasowej do części przedmiotowej nieruchomości. Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska decyzją z 16 listopada 1973 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z 24 maja 1973 r. Skarżący podał, że przedmiotowa nieruchomość została podzielona na dwie działki o pow. 353 m2 i 383m2. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 27 czerwca 2003 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 16 listopada 1973 r. oraz decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 24 maja 1973 r. odmawiającej przyznania poprzednikom prawnym skarżącego prawa własności czasowej do nieruchomości. Zatem, wniosek z 6 czerwca 1948 r. na skutek stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych pozostaje nierozpoznany. Organ uchybił terminowi rozpoznania wniosku o ponad 20 lat. Skarżący wskazał, że 20 stycznia 2020 r. zostało skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie zażalenie w związku z bezczynnością, ew. przewlekaniem postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie przedmiotowego wniosku. Postanowieniem z 10 lutego 2020 r., nr [...] Kolegium uznało zażalenie za nieuzasadnione wyjaśniając, że do organu wpływa znaczna ilość spraw. Jednocześnie Kolegium wyznaczyło termin załatwienia sprawy do 30 czerwca 2020 r. Wobec niezałatwienia sprawy w tym terminie Prezydent wskazał, że sprawa zostanie załatwiona do 31 sierpnia 2021 r. Jednakże i do tego terminu organ nie zakończył postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent wskazał, że 7 czerwca 1948 r. S. N., S. N. oraz M. M. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...]. Powierzchnia nieruchomości wynosiła 715,9 m2. Powyższy wniosek w części dotyczącej gruntu o pow. 353 m2 rozpoznany został orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 16 grudnia 1978 r., nr [...], zgodnie z którym ustanowiono prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...]. Natomiast orzeczeniem z 24 maja 1973 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy rozpoznając wniosek w pozostałej części, tj. odnośnie do 838 m2 odmówiło przyznania prawa własności czasowej. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 16 listopada 1973 r., nr [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 27 czerwca 2003 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 16 listopada 1973 r. oraz decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 24 maja 1973 r. odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. 383 m2. W związku z powyższym do rozpoznania pozostał wniosek z 6 czerwca 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. 383 m2. M. L. pismem z 20 maja 2013 r. wniosła o rozpoznanie powyższego wniosku. Prezydent podniósł, że zostało wysłane do skarżących zawiadomienie w trybie art. 10 kpa z informacją, że został zebrany materiał dowodowy w sprawie. Prezydent zwrócił się do Ministra Rozwoju i Technologii o wypożyczenie akt, przekazanych 30 września 2014 r. dotyczących nieruchomości. Ponadto organ wskazał, że prowadzenie postępowania zostało utrudnione poprzez brak oryginalnych akt oraz skomplikowany charakter sprawy. Jak wynika z akt sprawy decyzją z 5 lipca 2024 r., nr [...] Prezydent m.st. Warszawy umorzył postępowanie w zakresie wniosku M. L. z 20 maja 2013 r. dotyczącego rozpoznania wniosku z 6 czerwca 1948 r., jako bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako: ppsa) Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a ppsa zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 35 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej jako: kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść należy, że w art. 37 § 1 kpa zdefiniowano pojęcia bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 kpa z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Natomiast przewlekłość postępowania występuje, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że bezczynność ma miejsce wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności przez co nie dochodzi do zakończenia sprawy, tj. wydania decyzji lub postanowienia, względnie podjęcia aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (wyroki NSA: z 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FSK 158/24; z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). W niniejszej sprawie organ pozostawał w bezczynności. Nie załatwił sprawy w terminie i przez bardzo długie okresy czasu nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Wprawdzie po stwierdzeniu nieważności decyzji odmawiających ustanowienie prawa własności czasowej do działki o pow. 383 m2 toczyły się postępowania dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oraz postępowanie w przedmiocie odszkodowania, jednakże od czasu złożenia zażalenia i wydania przez Kolegium postanowienia z 10 lutego 2020 r. organ nie podejmował żadnych czynności mających na celu jej wyjaśnienie i rozstrzygnięcie. Pismami z 21 lutego 2022 r. zwrócono się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o wypożyczenie akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Poza tym organ tylko raz poinformował strony, pismem z 31 marca 2021 r., o przyczynach nierozpoznania wniosku w terminie, jak również o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do 31 sierpnia 2021 r., którego nie dochował. Zwrócił się także do organu wyższego stopnia o nadesłanie oryginałów akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Od lutego 2022 r. nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Po złożeniu skargi skierował do stron zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 kpa. Organ pozostawał więc w bezczynności, która z przyczyn powyżej wskazanych rażąco narusza prawo, tj. art. 8, art. 9, art. 12 § 1, 35 § 3, 36 kpa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Wobec wydania decyzji z 5 lipca 2024 r. Sąd umorzył postępowanie, jako bezprzedmiotowe, w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 1 sentencji), art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (pkt 2 sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa (pkt 4 sentencji). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 4 ppsa.