I SAB/Wa 678/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi B. M., Z. M., D.J. i S.G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] oznaczoną hip. "Kolonia [...] Nr [...] działka nr inw. w – [...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących: B.M., Z.M., D.J. i S.G. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2011 r. B. M., reprezentowana przez radcę prawnego M. A., zwróciła się do Prezydenta [...] o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] oznaczoną hip. "Kolonia [...] ", objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279). Pismem z dnia 19 stycznia 2012 r. organ zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta [...] o przesłanie akt własnościowych oraz kopii decyzji komunalizacyjnych obejmujących przedmiotową nieruchomość. Również w dniu 19 stycznia 2012 r. organ zwrócił się do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu Miasta [...] o przesłanie kopii mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem granic działek ewidencyjnych i granic hipotecznych przedmiotowej nieruchomości oraz wypisów z rejestru gruntów. W odpowiedzi na ww. pismo Biuro Geodezji i Katastru Urzędu [...] przy piśmie z dnia 24 kwietnia 2012 r. przesłało kopię mapy numerycznej ewidencji gruntów i budynków z zaznaczonymi orientacyjne granicami przedmiotowej nieruchomości oraz wypisy z rejestru gruntów i budynków dla działek ewidencyjnych wchodzących w jej skład. W dniu 22 maja 2013 r. do postępowania przystąpiła Z. M., a w dniu 29 maja 2013 r. D. J. i S. G., również reprezentowane przez radcę prawnego M. A. W dniu 28 maja 2012 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami w odpowiedzi na pismo organu z dnia 19 stycznia 20102 r. poinformowało, że akta pn. [...] ozn. nr arch. [...] oznaczone dawniej hipotecznie jako Kolonia [...] oraz akta pn. [...] ozn. nr arch. [...], zostały już przekazane do Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych w dniu 10.10.2008 r. oraz w dniu 20.04.2009 r. W dniu 12 marca 2013 r. organ zwrócił się także do Sądu Rejonowego dla [...] XV Wydział Ksiąg Wieczystych o wydanie zaświadczenia z księgi wieczystej nieruchomości pod nazwą "Kolonia [...] " dotyczącego działko oznaczonej literą "[...]" rosyjskie "[...]", położonej w [...] przy ul. [...] i [...] z 4 działów w ilości 1 egzemplarza ze wskazaniem powierzchni i właścicieli gruntu na dzień 21.11.1945 r., tj. na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. . W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sąd Rejonowy [...] XV Wydziała Ksiąg Wieczystych przesłał odpis planu załączonego pod nr 1 do zbioru dowodów księgi wieczystej "Kolonia [...]" jednocześnie informując, że nie jest możliwe wydanie zaświadczenia z księgi hipotecznej pod nazwą "Osada [...]" z uwagi na stosowanie oznaczeń działek w języku rosyjskim. W dniu 6 sierpnia 2013 r. pełnomocnik wnioskodawczyń wobec faktu, że od grudnia 2011 r. przedmiotowa sprawa nie została rozpoznana, wniósł zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do Wojewody [...]. W dniu 6 grudnia 2013 r. organ zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawczyń o uzupełnienie wniosku poprzez dostarczenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentu potwierdzającego, kto był właścicielem nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, tj., w dniu 21.11.1945 r. (np. zaświadczenia hipotetycznego lub aktu notarialnego nabycia nieruchomości oraz dokumentów potwierdzających następstwo prawne wnioskodawczyń po poprzednich właścicielach przedmiotowej nieruchomości (o ile nie są one dawnymi właścicielkami). Organ zaznaczył, że przedłożenie ww. dokumentów jest niezbędne do udowodnienia praw podmiotowych osób ubiegających się o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...]. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik wnioskodawczyń przesłał do organu zaświadczenie z 26.10.2001 r. wydane przez Sąd Rejonowy [...] X Wydział Ksiąg Wieczystych oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny z dnia 26 stycznia 2000 r. stwierdzające, że spadek po R. G. nabyły żona S. G. oraz córki Z. M., D. J. i B. M. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Postanowienie to wpłynęło do organu w dniu 26 lutego 2014 r., a zatem termin do wydania rozstrzygnięcia upływał z dniem 27 maja 2014 r. Pismem z dnia 6 marca 2014 r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] o udzielenie informacji, czy w dniu 21.11.1945 r., tj. w dacie wejścia w życie ww. dekretu, na gruncie przedmiotowej nieruchomości znajdowały się budynki mieszkalne (ewentualnie inne zabudowania), określenie ich stanu lub stopnia zniszczeń oraz o przesłanie dokumentów potwierdzających ewentualne istnienie (lub nie) budynków oraz zaświadczenie o przeznaczeniu ww. nieruchomości w ogólnym planie zabudowania [...], zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11.08.1931 r. W dniu 6 marca 2014 r. i dnia 10 listopada 2014 r. organ zwrócił się także do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o doręczenie dokumentów dotyczących zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości i o podanie daty wejścia pierwszego powojennego inwestora w teren. Nadto w dniu 18 listopada 2014 r. organ zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta [...] z prośbą o przesłanie akt lokalizacyjnych obejmujących przedmiotową nieruchomość, w dniu 19 listopada 2014 r. organ zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytania zawarte we wcześniej wystosowanym piśmie z dnia 6 marca 2014 r. Następnie pismem z dnia 18 listopada 2014 r. organ poinformował pełnomocnika skarżących, że do zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie konieczne jest ustalenie czy przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, tj. przed 21.11.1945 r. przedmiotowa nieruchomość była zabudowana oraz czy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz w jakiej dacie poprzedni właściciel lub jej następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością. Stąd też, z uwagi na konieczność zebrania dodatkowej dokumentacji i dużą ilością spraw z zakresu odszkodowań decyzja kończąca postępowanie zostanie wydana w terminie dwóch miesięcy od zebrania kompletu dokumentacji. Pismem z dnia 9 września 2014 r. skarżące : B. M., Z. M., D. J. i S. G. reprezentowane przez pełnomocnika, wniosły skargę na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie odszkodowania za ww. nieruchomość. Skarżące zarzuciły Prezydentowi [...] rażące naruszenie prawa poprzez znaczne przekroczenie terminów rozpoznania sprawy. Jednocześnie wniosły o : 1. zobowiązanie Prezydenta [...] do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 4. rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nie rozpoznawanie skargi w trybie uproszczonym. Zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Organ dodał, że pismem z dnia 18 listopada 2014 r. pełnomocnik skarżących został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z niezałatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia 13 grudnia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "Kolonia [...]" nr [...]", a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy i nadal pozostaje w zwłoce. Bezspornym jest, że wniosek inicjujący postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Kancelarii Urzędu [...] w dniu 13 grudnia 2011 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty. Od tej zatem daty rozpoczął swój bieg dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 k.p.a. do załatwienia sprawy nim objętej. Tymczasem, pomimo upływu ponad trzech lat Prezydent [...] nie zakończył postępowania administracyjnego. W toku prowadzonego postępowania organ zwracał się wielokrotnie do różnych instytucji i sądu o przesłanie niezbędnych dla niego do rozpoznania przedmiotowego wniosku dokumentów, jednakże nie podejmował działań szybko, zwięźle, koncepcyjnie celem jak najszybszego zgromadzenia materiału dowodowego, lecz rozwlekał je w czasie, nie stosując się do zasady szybkości postępowania. Uzyskanie ww. dokumentów było niezbędne do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej i tym samym organ winien był podjąć szczególną staranność w ich kompletowaniu. Natomiast z akt sprawy wynika, że np. żądane materiały o jakie zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa [...], do Archiwum Państwowego w [...] nie zostały nadesłane a mimo tego organ ponownie nie monitował. Z akt sprawy wynika także, że organ informował pełnomocnika skarżących o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie jej zakończenia, tj. że decyzja kończąca postępowanie zostanie wydana w terminie dwóch miesięcy od zebrania kompletu dokumentacji. Nie sposób jednakże nie zauważyć, że powyższą czynność organ wykonał w konsekwencji wniesienia skargi na bezczynność, co wynika z zestawienia daty wpływu skargi do organu – 9 września 2014 r. oraz daty pisma organu – 18 listopada 2014 r. Nadto, wskazane wyżej sformułowanie "w terminie dwóch miesięcy od zebrania kompletu dokumentacji" nie może stanowić o podaniu konkretnego terminu zakończenia postepowania i wydania decyzji. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania. Organ również wskazał, że w związku z koniecznością zebrania dodatkowej dokumentacji i dużą ilością spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu Nr [...] z dnia [...]. W tym stanie sprawy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku z dnia 13 grudnia 2011 r. uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. Sąd wziął także pod uwagę fakt, iż organ nie dysponuje koniecznymi dokumentami niezbędnymi do merytorycznego załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, nie ma natomiast usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Rozpoznając sprawę Sąd wziął bowiem pod uwagę skomplikowany i historyczny charakter niniejszej sprawy, należącej do kategorii spraw tzw. dekretowych oraz fakt, że przedmiotowy wniosek o odszkodowanie złożony został w dniu 13 grudnia 2011 r. (data wpływu do organu), jak również fakt, iż organ cały czas prowadził czynności mające na celu zgromadzenie całości dokumentacji i zmierzające do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.