I SAB/Wa 68/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpatrzeniu wniosku z [...] stycznia 2018 r. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...], dawny [...], pierwotny [...], inw. [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do wydania aktu w określonym terminie; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) A. S. pismem z [...] lutego 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...], dawny [...], pierwotny [...], inw. [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Powyższy wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość wpłynął do Prezydenta [...] [...] stycznia 2018 r. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżąca, będąc już uczestnikiem postępowania o odszkodowanie, zainicjowanego przez jej poprzednika prawnego, wystąpiła z ww. wnioskiem, po czym [...] września 2018 r. wniosła ponaglenie do Wojewody [...]. Z kolei Prezydent [...] [...] września 2018 r. wystąpił do [...] Archiwum [...] o przesłanie zdjęć lotniczych, obrazujących przedmiotową nieruchomość w 1958 r. - celem ustalenia daty utraty jej posiadania przez byłego właściciela. W tym też dniu organ poinformował wnioskodawczynię, że w sprawie pismem z [...] lipca 2018 r. zostało zlecone wykonanie opracowania geodezyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie w granicach jakich działek ewidencyjnych znajduje się dawna nieruchomość, określenie strefy planu z 1931 r. oraz objęcie tego gruntu decyzjami lokalizacyjnymi. Ponadto wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia [...] stycznia 2019 r. W odpowiedzi na powyższą informację wnioskodawczyni poinformowała organ, że opracowanie takie znajduje się już w aktach sprawy, gdyż zostało ono dołączone przez występującego uprzednio w sprawie jako wnioskodawca A. D. Pismem z [...] lutego 2019 r. Prezydent poinformował wnioskodawczynię o dokonanym wystąpieniu do [...] Archiwum [...] i braku odpowiedzi na nie, jednoczenie wskazał kolejny termin załatwienia sprawy do dnia [...] czerwca 2019 r. Z kolei [...] marca 2019 r. wezwał do uzupełnienia wniosku o odszkodowanie przez złożenie wskazanych w tym piśmie dokumentów, a następnie postanowieniem z [...] marca 2019 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie do czasu rozpatrzenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W skardze na bezczynność skarżąca wniosła: - o zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie, w terminie 3 miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa., - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa., - wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa i przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Skarżąca uzasadniła, że przystąpiła do postępowania w miejsce dotychczasowego jego uczestnika A. D. Przy czym organ zajmuje się sprawą odszkodowania od [...] marca 2014 r. Jednocześnie wskazała, że W. D., tj. jej poprzedniczka prawna, wniosła w 2013 r. o zwrot nieruchomości. Mimo tych okoliczności organ nie wydał decyzji w sprawie. Nie dopełnił obowiązków wynikających ze wskazanych powyżej przepisów - a w konsekwencji dopuścił się bezczynności w załatwieniu przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz konieczność rozpatrzenia ww. sprawy, zgodnie z zarządzeniem Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016 r, nr [...] w sprawie procedury postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie było możliwości zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a", sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W niniejszej sprawie wydanie przez Prezydenta [...] postanowienia z [...] marca 2019 r., nr [...] o zawieszeniu postępowania, prowadzonego z przedmiotowego wniosku o ustalenie odszkodowania, powoduje, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy, na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie wydania przez organ rozstrzygnięcia w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe. Powyższa konstatacja wynika z tego, że w przypadku zawieszenia postępowania brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy do czasu podjęcia przez organ zawieszonego postępowania administracyjnego. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. W orzecznictwie sądowadministracynym podkreśla się, że na gruncie przepisów P.p.s.a. brak jest podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu, dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Przy czym wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego przed datą wyrokowania w przedmiocie bezczynności organu, czy nawet przed datą złożenia skargi, nie stanowi przeszkody do orzekania przez sąd administracyjny w zawisłej przed nim sprawie. W takiej sytuacji konieczne jest zbadanie stanu sprawy na etapie poprzedzającym wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania. Organ mógłby bowiem uniknąć uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny na bezczynność, gdy tylko przed dniem rozprawy sądowej wydałby postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że pomimo tego, iż postanowienie o zawieszeniu postępowania podlega ocenie w odrębnym trybie, to jednak przyjęcie tezy o braku możliwości stwierdzenia bezczynności w razie zawieszenia postępowania administracyjnego, może prowadzić do podejmowania przez organ czynności pozornych, mających na celu uniknięcie odpowiedzialności za opieszałe podejmowanie działań. W tej sytuacji, mając na uwadze wydane w sprawie administracyjnej postanowienie o zawieszeniu postępowania, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Oceniając zaś prowadzenie postępowania przez organ do czasu jego zawieszenia stwierdzić należy, że skarżąca zasadnie zarzuciła Prezydentowi bezczynność w przedmiocie rozpoznania opisanego uprzednio wniosku. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków, wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa i przekroczył termin załatwienia sprawy. Mając jednak na uwadze okres przekroczenia terminu, określonego w kpa, charakter sprawy, fakt, że postępowanie zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania o zwrot nieruchomości, jak też wywiązywanie się z obowiązku informacyjnego względem strony odnośnie toku postępowania, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - nie miało miejsca. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy. Sąd nie znalazł uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o ukaranie organu grzywną, jak też przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Zauważyć trzeba, że z powołanego art. 149 § 2 P.p.s.a. wynika, że przyznanie sumy pieniężnej, jak też grzywny nie jest obligatoryjne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż przyznanie sumy pieniężnej ma na celu, poza funkcją dyscyplinującą i prewencyjną zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Zastosowanie tego dodatkowego środka pociąga za sobą dla organu wymierne skutki finansowe i powinien być on stosowny w przypadkach szczególnych, charakteryzujących się drastycznymi naruszeniami prawa. Co prawda w rozpoznawanej sprawie organ nie respektował w toku postępowania w wystarczającym stopniu zasady szybkości postępowania, Sąd miał jednak na uwadze, że podstawowym czynnikiem mającym wpływ na zwłokę w załatwieniu sprawy jest stopień jej skomplikowania, skarżąca zaś w żaden sposób nie uzasadniła konieczności zastosowania tego szczególnego środka. Odnosząc się z kolei do wniosku o ukaranie grzywną Sąd uwzględniając powyższe okoliczności doszedł do przekonania, że w nieniniejszej sprawie, ten środek dyscyplinujący byłby zbyt dotkliwy dla organu - zwłaszcza uwzględniając fakt, że postępowanie zostało zawieszone. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji). O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm).