I SAB/Wa 684/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.G. i P.G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] w zakresie działek ewid. nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A.G. i P.G. solidarnie kwotę 100 zł (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2017r. skarżący A.G. i P.G. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 15 października 1948r. o przyznanie własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w zakresie działek ewid. nr [...] z obrębu [...]. Jak wynika z akt administracyjnych powyższa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279). B.L. złożyła wniosek [...] października 1948r. (data wpływu do organu) o przyznanie własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu położonego w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] maja 1950r., [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło B.L. prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) nieruchomości położonej przy ul. [...], hip.nr [...]. Decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 1979r. nr [...], wydaną w uzupełnieniu do orzeczenia administracyjnego z dnia [...] maja 1950r. odmówiono przyznania prawa własności przedmiotowej nieruchomości F. i J.W. Decyzją z dnia [...] lutego 1998r Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta uchylił decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994r., znak: [...] oraz stwierdził, że orzeczenie Prezydenta [...] z dniu [...] maja 1950r. w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedaży lokali mieszkalnych nr [...] w budynku przy ul. [...] oraz udziałów przypadających właścicielom lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali zostało wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jego nieważność. W powyższym orzeczeniu odmówiono natomiast stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 1950r. w części dotyczącej gruntu przeznaczonego w miejscowym planie zagospodarowanie przestrzennego Biura Odbudowy [...], wyłącznie na drogi publiczne wraz z urządzeniami pomocniczymi. Decyzją z dnia [...] października 1999r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 1979r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Organ dodał, że nie było możliwe stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na przepis art. 156 § 2 i art. 158 § 2 kpa. W dniu [...] maja 2014r. Prezydent [...] rozpoznając wniosek [...] października 1948r. w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w przedmiocie ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości hipotecznej położonej w [...] przy ul. [...], objętej księgą hipoteczną nr [...], wydał decyzję nr [...], którą: - ustanowił m.in. na rzecz skarżących prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości o pow. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], - postanowił, iż rozpatrzenie wniosku z dnia [...] października 1948r. odnośnie części dawnej nieruchomości hipotecznej, wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], nastąpi na podstawie innych decyzji. W związku z bezczynnością Prezydenta [...] skarżący A.G. i P.G. pismem z dnia [...] listopada 2017r. wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z zażaleniem w trybie art. 37 § 1 k.p.a., natomiast pismem z dnia [...] listopada 2017r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że do dnia składania skargi organ nie rozpatrzył wniosku z dnia [...] października 1948r. we wskazanym wyżej zakresie. Skarżący zarzucili Prezydentowi [...] naruszenie art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzili, że organ dopuścił się bezczynności, bowiem nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a, a także nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. Skarżący poinformowali o złożonym zażaleniu w trybie art. 37 §1 kpa. Z akt sprawy wynika, że po rozpoznaniu ww. zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017r. znak: [...] uznało skargę skarżących na bezczynność Prezydenta [...] za przedwczesną. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wskazał, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż został zlecony podział działki [...] w celu wyznaczenia powierzchni w granicach dawnej działki hipotecznej. Podział ten uzyskał klauzulę ostateczności w dniu 18 lipca 2016r. Podkreślił, że w dniu 15 grudnia 2016r. Prezydent [...] wydał zarządzenie nr 1825/2016 wprowadzające procedurę postępowania w Biurze Spraw Dekretowych Urzędu [...], określającą czynności jakie należy wykonać w postępowaniach administracyjnych dotyczących rozpoznania wniosków dawnych właścicieli lub ich następców prawnych złożonych w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W związku z powyższym Prezydent [...] pismami z dnia [...] listopada 2017r. wystąpił do Ministerstwa Finansów oraz A.G. celem uzyskania niezbędnych informacji w sprawie. SKO wskazało, że organ oczekuje na odpowiedź na ww. pisma i z tego względu uznało skargę na bezczynność Prezydenta [...] za przedwczesną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej, jako p.p.s.a sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a). W myśl art. 36 § 1 k.p.a o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a). Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Natomiast skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy zaznaczyć, że wniesienie skargi do Sądu poprzedziło złożenie przez skarżących do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenia na bezczynność Prezydenta [...]. Tym samym został spełniony wymóg skuteczności złożenia skargi na bezczynność organu. W ocenie Sądu, skarga A.G. i P.G. na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku, zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Analizując dokumenty znajdujące się w aktach sprawy i przebieg postępowania stwierdzić należy, że organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym, określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 k.p.a zasadę szybkości postępowania. Wprawdzie organ podjął czynności sprawie jednakże uczynił to z naruszeniem zasad określonych w powołanych wyżej przepisach k.p.a. Jak wynika z akt sprawy organ zlecił prowadzenie podziału działki nr [...] w celu wyznaczenia powierzchni w granicach dawnej działki hipotecznej. Podział ten uzyskał klauzulę ostateczności w dniu 18 lipca 2016r. Dopiero pismami z dnia [...] listopada 2017r. organ wystąpił do Ministerstwa Finansów i A.G. o udzielenie informacji w sprawie. Poza sporem jest, że Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] października 1948r. w zakresie działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...]. Tym samym skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona. Zdaniem Sądu organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków, wynikających z powołanych wyżej przepisów k.p.a. Poza tym, organ nie dopełnił także obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., bowiem nie poinformował strony o przyczynach zwłoki oraz przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 k.p.a nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 k.p.a, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 k.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Wskazać należy, iż przepis art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się sąd administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 k.p.a. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] października 1948r. o przyznanie własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. Nr [...] w zakresie działek ewid. nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia ww. wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Sąd miał przy tym na względzie datę złożenia wniosku wszczynającego przedmiotowe postępowanie ( tj. [...] października 1948r.) Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i 3 i § 1 a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.