I SAB/Wa 685/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. P. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku W. P. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz W. P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku W.P. pismem z [...] października 2017 r. złożył skargę na bezczynność Prezydenta W. w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Prezydentowi W. zarzucił naruszenie art. 36 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 12 kpa, polegające na braku podejmowania działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie oraz braku wskazania konkretnych przyczyn zwłoki w załatwieniu sprawy. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: wyznaczenie Prezydentowi terminu dwóch miesięcy do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość, rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym i zasądzanie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zabudowana nieruchomość położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], stanowiąca własność H. P., objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Złożony [...] grudnia 1948 r. przez H. P. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości został rozpatrzony odmownie w części gruntu o pow. [...] m2 orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. z [...] września 1957 r., nr [...]. Powyższe orzeczenie zostało uchylone decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z [...] listopada 1957 r. Następnie Prezydium Rady Narodowej W. orzeczeniem z [...] sierpnia 1967 r., nr [...] odmówiło H. P. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Decyzją z [...] maja 1968 r., nr [...] Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało w mocy orzeczenie administracyjne z [...] sierpnia 1967 r. Skarżący podniósł, że w pismach: z [...] listopada 2012 r., z [...] maja 2013 r., z [...] sierpnia 2014 r., z [...] października 2014 r., z [...] stycznia 2015 r., pełnomocnik skarżącego zwracał się do Prezydenta W. ponawiając wniosek o odszkodowanie w sprawie nieruchomości przy ul. [...]. Następnie pismem z [...] marca 2014 r. skierował do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłość postępowania administracyjnego. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lipca 2014 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do [...] września 2014 r. Termin ten nie został przez organ dotrzymany. Skarżący zarzucił, że organ nie dochował również obowiązku wynikającego z art. 36 kpa i nie poinformował pełnomocnika o przyczynie niedotrzymania terminu ani o nowym terminie załatwienia sprawy. W ocenie skarżącego nie ulega wątpliwości, że organ pozostaje w bezczynności i przewlekłości postępowania. Nie ma przy tym znaczenia jakie przyczyny, zawinione czy też niezawinione bezczynność tą spowodowały. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przed Prezydentem W. prowadzone jest postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...]- zgodnie art. 215 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ podał, że w toku postępowania podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Uzyskano m.in. dokumenty z Archiwum Państwowego w W. dotyczące nieruchomości oraz akta lokalizacyjne inwestycji przeprowadzonych na gruncie objętym roszczeniem. Ustalono również, że decyzjami z [...] lipca 2002 r., nr [...] i nr [...] Burmistrz Gminy W. [...] orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz W. P. do części gruntu dawnej nieruchomości hip. [...], stanowiącego zabudowaną domem mieszkalnym działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 oraz działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Jednocześnie decyzją nr [...] odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] (teren przedszkola) o powierzchni [...] m2. Wnioskiem z [...] maja 2001 r. W. P. wniósł o przyznanie odszkodowania (lub działkę zastępczą) za część gruntu pochodzącego z hip. [...], co do której nastąpiła odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego. Następnie pismem z [...] stycznia 2016 r. pełnomocnik W. P. wniósł o przekazanie "(...) na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 160 § 4 k.p.a. wnoszę o przekazanie wniosków odszkodowawczych dotyczących całej nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej nr hip. [...] o (...) zgodnie z właściwością, do Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Mając na uwadze, że w dniach [...] maja 2001 roku rzeczone wnioski zostały złożone omyłkowo do niewłaściwego organum, tj. do Starosty Powiatu [...], wnoszę o ich przekazanie właściwemu organowi, tj. Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa celem rozpoznania ich w trybie art. 160 ust. 1 k.p.a.". Dalej pełnomocnik wniósł "Na wypadek negatywnego zakończenia sprawy o odszkodowanie na podstawie art. 160 ust. 1 k.p.a. z ostrożności wnoszę także o ewentualne rozpoznanie niniejszych wniosków w następnej kolejności w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku gospodarce nieruchomościami". Organ wskazał, że powyższy wniosek został przekazany do Ministra Infrastruktury i Budownictwa przy piśmie z [...] listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Stosownie do art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Organ administracji pozostaje w bezczynności, gdy w prawnie ustalonym terminie nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie innego aktu. Należy podkreślić, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Jest okolicznością bezsporną, że wniosek o odszkodowanie złożony [...] maja 2001 r. do daty wyrokowania przez Sąd, nie został rozpoznany. Brak rozpoznania wniosku oznacza, że organ pozostaje w bezczynności, co uzasadnia rozstrzygnięcie z pkt 1 sentencji wyroku - z mocy art. 149 § 1 pkt 1 ppsa. Sąd uznał, że trzymiesięczny termin na rozpoznanie sprawy, od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, jest terminem realnym do jej załatwienia. Zdaniem Sądu bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechań organów. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Organ od prawie 17 lat nie zakończył postępowania. Wprawdzie podejmował czynności mające na celu rozpoznanie sprawy, jednakże przez wiele miesięcy, a nawet lat nie podejmował żadnych czynności w sprawie (np. od sierpnia 2005 r. do listopada 2012 r. organ nie podejmował żadnych czynności, od września 2013 r. do marca 2015 r. organ podjął jedną czynność, a od marca 2015 r. nie podjął żadnej merytorycznej czynności w sprawie). Także złożenie zażalenia do Wojewody [...] nie skutkowało zakończeniem postępowania. Prezydent nie informował stron o przyczynach zwłoki, ani nie wskazywał nowego terminu załatwienia sprawy. Stwierdzić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 6, 7, 8, 12, 35 i 36 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa". Z przyczyn wyżej omówionych Sąd uznał, że organ rozpoznając wniosek dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Rozstrzygnięcie w tym zakresie Sąd wydał na podstawie art. 149 § 1a ppsa. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku).