I SAB/Wa 687/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. H., K. H. i Z. H. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości w. 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W., przy ul [...], ozn. hip. [...] dz. nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. H., K. H. i Z. H. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 8 sierpnia 2016 r. W. H., K. H. i Z. H. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku dekretowego, złożonego 11 lutego 1949 r., dotyczącego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], działka nr [...]. Obecnie zwisłe przed Prezydentem [...] postępowanie w sprawie o ustanowienie użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości jest konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r., orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1963 r. nr [...], orzekającego o odmowie przyznania J. H., K. H. i Z. H. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości w. położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] i [...], działka nr [...]. Po wydaniu tej decyzji akta sprawy zwrócone zostały Prezydentowi [...] w dniu [...] kwietnia 2016 r. Wobec braku podejmowania w niej rozstrzygnięcia, skarżący wystąpili o do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z [...] września 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy trzymiesięczny termin do załatwienia sprawy. W dalszej kolejności skarżący wnieśli wskazaną na wstępie skargę, w której domagali się wyznaczenia organowi możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowanie, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzucili organowi naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którymi to przepisami sprawa powinna zostać załatwiona w ciągu miesiąca, a najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że opóźnienie w rozpoznawaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] korespondencji w sprawach dotyczących nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) oraz reorganizacja urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznawaniu wniosku dekretowego, złożonego 11 lutego 1949 r., dotyczącego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], działka nr [...]. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) i stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. -przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W niniejszej sprawie jest poza sporem , że wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, który " odżył" w wyniku stwierdzenia nieważności decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r., orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1963 r. nr [...], orzekającego o odmowie przyznania J. H., K. H. i Z. H. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości w. położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] i [...], działka nr [...] - nie został dotychczas rozpoznany. Do organu pierwszej instancji akta te wpłynęły 14 kwietnia 2016 r. – co potwierdza prezentata Kancelarii Urzędu [...]. Od tego też momentu rozpoczął ponownie swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do rozpoznania wniosku. Tym samym postępowanie w sprawie winno ulec zakończeniu najpóźniej 14 czerwca 2016 r. Tymczasem Prezydent [...] nadal nie podjął w niej merytorycznego rozstrzygnięcia, ani nie wydał aktu procesowego wstrzymującego bieg tych terminów. Nie informował także strony o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania. Jedynymi zaś czynnościami, jakie w owym czasie wykonał było udzielenie odpowiedzi w kwestiach dotyczących przedmiotowej sprawy na żądanie Sądu Okręgowego w [...] oraz wysłanie akt sprawy na żądanie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Prowadzić to musi do wniosku, że przez ten okres pozostaje on w stanie bezczynności, co implikuje po stronie Sądu obowiązek skonstatowania tego faktu, wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wyznaczając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ów termin (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu organowi akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd uwzględnił skomplikowany, historyczny charakter sprawy rozstrzyganej na gruncie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), jak też konieczność zgromadzenia materiału dowodowego, który został sporządzony kilkadziesiąt lat temu. Z urzędu sądowi wiadomo również, że w tego rodzaju sprawach bardzo często istnieje konieczność sporządzania opinii geodezyjnej. Z tego względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania jest termin trzymiesięczny. Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez stronę z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu). Zważywszy jednak na skalę przekroczenia terminu załatwienia sprawy (wynoszącym na dzień wnoszenia skargi niespełna 3 miesiące, a obecnie 1 rok i 9 miesięcy) oraz fakt, że w tym czasie w okresie od listopada 2016 r do 29 grudnia 2017 r. akta administracyjne były w dyspozycji Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z powodu wytoczenia przez skarżących powództwa o zapłatę przed Sądem Okręgowym w [...] ( sygn. akt [...]), nie ma w ocenie Sądu wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do kwalifikowania owej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z takim bowiem mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby zwłoka w załatwieniu sprawy była znaczna, a jej zasadniczym powodem było intencjonalne unikania podejmowania decyzji mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Tego zaś w niniejszej sprawie stwierdzić nie sposób. Jednym bowiem z zasadniczych powodów zwłoki był brak administracyjnych, wypożyczonych Prokuratorii w związku ze złożeniem przez skarżących powództwa o zapłatę. Wskazany fakt musi być wzięty pod uwagę podczas oceny postawy organu, któremu strona zarzuca bezczynność. Bezsprzecznie wszak, ogranicza on możliwości działania organu pozbawionego środków prawnych pozwalających mu wymusić zwrot akt. Natomiast, zdaniem sądu, sporządzenie akt zastępczych przez skserowanie akt sprawy liczącej 5 tomów, jest niezasadne ze względów fiskalnych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.