I SAB/Wa 691/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. B. i R. B. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołań od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz K. B. i R. B. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 11 września 2015 r. K. B.i R. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rozpoznania odwołania z dnia 21 października 2014 r. (data stempla pocztowego) od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] października 1978 r., nr [...] stwierdzającej, że gospodarstwo rolne o pow. [...] ha wraz z budynkami, położone na terenie wsi G., zapisane w rejestrze ewidencji gruntów [...] stanowi własność Skarbu Państwa w stanie wolnym od obciążeń na rzecz osób trzecich. W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż pomimo upływu ponad 10 miesięcy od przekazania organowi odwołania nie została wydana decyzja. W ocenie skarżących zostały przekroczone terminy na załatwienie sprawy określone w art. 35 k.p.a. Co więcej, organ nie wypełnił obowiązku określonego w art. 36 kpa. W związku z bezczynnością Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 37 ust. 1 kpa skarżący pismem z dnia 1 lipca 2015r. wezwali Ministra do usunięcia powyższych naruszeń prawa. Wezwanie to do dnia wniesienia skargi do Sądu pozostało bez odpowiedzi tj. Minister nie wyjaśnił stronom istoty przedłużającego się milczenia. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie wskazując, iż przy piśmie z dnia 16 września 2015 r. poinformowano strony o stanie sprawy i wskazano przewidywany termin załatwienia sprawy na dzień 31 grudnia 2015 r. Ponadto Minister wskazał, iż wpływające do Ministerstwa wnioski są rozpatrywane według kolejności wpływu i reguła ta jest ściśle przestrzegana. Tym samym obiektywnie uzasadnione przedłużenie terminu rozpoznania odwołania skarżących – przy jednoczesnym informowaniu stron o przyczynach zwłoki i wskazywaniu nowego terminu rozpoznania sprawy – czyni zdaniem Ministra zarzut bezczynności organu niezasadnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozpoznał odwołania skarżących z dnia 21 października 2014 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] października 1978 r., nr [...] stwierdzającej, że gospodarstwo rolne o pow. [...] ha wraz z budynkami, położone na terenie wsi G., zapisane w rejestrze ewidencji gruntów [...] stanowi własność Skarbu Państwa w stanie wolnym od obciążeń na rzecz osób trzecich. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżących przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na fakt, iż odwołanie skarżących z dnia 21 października 2014 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] nie zostało rozpoznane do dnia wydania niniejszego orzeczenia, ani też organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozpatrzenia przedmiotowego odwołania - mimo zebranego materiału dowodowego w sprawie. Minister ustosunkowując się do zarzutów skarżących wskazał, iż wpływające do Ministerstwa wnioski są rozpatrywane według kolejności wpływu i reguła ta jest ściśle przestrzegana. Tym samym obiektywnie uzasadnione przedłużenie terminu rozpoznania odwołania skarżących – przy jednoczesnym informowaniu stron o przyczynach zwłoki i wskazaniu nowego terminu rozpoznania sprawy do dnia 31 grudnia 2015 r. (pismo organu z dnia 16 września 2015r.) – czyni zdaniem Ministra zarzut bezczynności organu niezasadnym. Minister podkreślił ponadto, iż kolejność wpływu jest jedynym obiektywnym i sprawiedliwym kryterium decydującym o porządku rozpatrywania, stosowanym przez szereg instytucji państwowych. Wskazano, iż w dniu wpływu odwołań K. B.i R. B. (31 października 2014 r.) w organie pozostawało do rozpoznania 659 zaległych spraw. Natomiast w dniu wpływu skargi na bezczynność (14 września 2015r.) do załatwienia pozostały około 476 sprawy zaległe, wcześniejsze od odwołania skarżących. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, iż wnioski rozpoznaje on według kolejności wpływu. Jednakże tak długi okres rozpoznawania tych wniosków, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, w świetle przepisów k.p.a. jest niedopuszczalne. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.