I SAB/Wa 694/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. P. i B. P. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w terminie 14 (czternastu) dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących M. P. i B. P. solidarnie kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. P. i B. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 17 lipca 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...]lipca 2013 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1962 r. oraz utrzymanego tą decyzją w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1962 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu [...], położonego przy ul. [...]od ul. [...], nr hip. "[...]" - reszta dz. [...] w dwóch częściach, a nieobjętych orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1962 r. W skardze wnieśli o: 1. zobowiązanie Ministra do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...]czerwca 1962 r. oraz utrzymanego tą decyzją w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1962 r. i wydania w tym zakresie decyzji kończącej postępowanie, w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt Ministrowi; 2. orzeczenie, że bezczynność Ministra nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierzenie Ministrowi grzywny na postawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 Ppsa; 4. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że w dniu 17 lipca 2013 r. złożyli do Ministra wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...]lipca 2013 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...]czerwca 1962 r. oraz utrzymanego tą decyzją w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...]kwietnia 1962 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu położonego przy ul. [...]od ul. [...]nr hip. [...] - reszta dz. [...]w dwóch częściach a nie objętych orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1962 r. Mimo upływu ponad dwóch lat, wyżej wymieniony wniosek nie został rozpatrzony do chwili obecnej. W związku z powyższym, pismem z dnia 20 lipca 2015 r. skarżący wezwali Ministra do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpatrzenie wyżej wymienionego wniosku. Do dnia dzisiejszego Minister nie odpowiedział na wyżej wymienione wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Na mocy art. 35 § 3 Kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Terminy wymienione w powyższym przepisie zostały w sposób rażący przekroczone przez Ministra. Minister nie też poinformował skarżących o przyczynach zwłoki w załatwianiu sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu 22 lipca 2013 r. do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wpłynął wniosek M. P. i B. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...]czerwca 1962 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...]kwietnia [...]r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] reszta dz. [...]w dwóch częściach. Po otrzymaniu wniosku organ przystąpił do ponownej analizy materiału dowodowego, dotyczącego stanu prawnego nieruchomości. Zawiadomieniem z dnia 27 lipca 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej powiadomił strony o przeprowadzonym postępowaniu. W dniu 22 lipca 2015 r. do Ministra Infrastruktury i Rozwoju wpłynęło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W dniu 10 września 2015 r. wpłynęła skarga na bezczynność organu. Długotrwałość postępowania w przedmiotowej sprawie wynika przede wszystkim z konieczności ustalenia stron postępowania, które zmieniają się wraz z obrotem cywilnoprawnym mieszkaniami w budynkach posadowionych na gruncie przedmiotowej nieruchomości. W sprawie bierze udział ok. 350 stron postępowania, a liczba ta ulega zmianom wraz ze zmianami własnościowymi. Obecnie ustalana jest tożsamość spadkobierców zmarłych stron postępowania celem umożliwienia im czynnego uczestnictwa w postępowaniu. W tym celu organ wystąpił do Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 53 wnioskami o udostępnienie danych. Dotychczas nie wpłynęła odpowiedź na te wnioski. Minister podkreślił, że postępowania dotyczące decyzji wydanych na podstawie tzw. dekretu [...] są postępowaniami dotyczącymi decyzji wydanych przed kilkudziesięciu laty, stan prawny nieruchomości jest złożony, a ustalenie stron czasochłonne. Normą jest bowiem to, że postępowanie obejmuje kilkaset osób. Skuteczne doręczenie informacji o prowadzonym postępowaniu wymaga podejmowania przez referentów wielu czynności materialno-technicznych, a to wpływa na okres podejmowania czynności w innych sprawach. Natomiast duża ilość spraw wymagających zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz ustalenia stron, gdy dostępne rejestry są nieaktualne (dane z ewidencji gruntów, ksiąg wieczystych) uniemożliwia, przy ograniczonych zasobach, dochowanie terminów wynikających z Kpa. Obecnie organ jest na etapie przygotowywania rozstrzygnięcia, które zostanie przekazane niezwłocznie po jego wydaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Rację mają skarżący twierdząc, że w niniejszej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostawał bezczynny i to z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej otrzymał w dniu 22 lipca 2013 r. W dniu 26 lipca 2013 r. organ odwoławczy sporządził zawiadomienie informujące strony postępowania o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pouczające o treści art. 40 § 4 i 5, art. 41 § 1 i 2 oraz art. 10 § 1 Kpa, informujące o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie (konieczność rozpatrywania spraw według kolejności wpływu) i wyznaczające termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2013 r. Po wpływie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju w dniu 22 lipca 2015 r. wezwania M. P. i B. P. do usunięcia naruszenia prawa oraz w dniu 10 września 2015 r. skargi na bezczynność Ministra, organ odwoławczy w dniu 14 września 2015 r. skierował do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Centrum Personalizacji Dokumentów wniosek o nadesłanie adresów 55 osób uznanych za strony postępowania odwoławczego. Zdaniem Sądu, rozpatrywanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy trwające 2 lata i 5 miesięcy, to stanowczo zbyt długi okres załatwiania sprawy administracyjnej, wielokrotnie przekraczający maksymalny termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, wynoszący jeden miesiąc (art. 35 § 3 Kpa). Wskazywane przez organ odwoławczy takie okoliczności usprawiedliwiające bezczynność jak: konieczność rozpatrywania sprawy według kolejności wpływu, trudności z ustaleniem stron postępowania w warunkach trwającego obrotu cywilnoprawnego lokalami mieszkalnymi, wielość stron postępowania (ok. 350 stron), konieczność ustalania tożsamości spadkobierców zmarłych stron postępowania, złożoność stanu prawnego sprawy, konieczność podejmowania przez referentów wielu czynności materialno-technicznych, nieaktualność ewidencji gruntów i ksiąg wieczystych uniemożliwiająca, przy ograniczonych zasobach, dochowanie terminów kodeksowych, to w części przyczyny o charakterze wewnętrznym, leżące po stronie organu. W konsekwencji te okoliczności są nieistotne dla sprawy z punktu widzenia praw strony postępowania domagającej się załatwienia sprawy na wniosek. Problemy organizacyjne, techniczne, kadrowe z jakimi boryka się organ nie mogą spowodować obejścia jednej z naczelnych zasad Kpa, tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 Kpa. Jeżeli natomiast chodzi o stan skomplikowania sprawy wynikający z jej złożoności i wielości stron postępowania, trudności w uzyskaniu aktualnych danych ewidencyjnych, Sąd zwraca uwagę, że te trudności są przede wszystkim wynikiem sposobu prowadzenia przez organ postępowania odwoławczego, tj. brakiem skoncentrowania czynności dowodowych w krótkim okresie czasu i przeciągającym się procedowaniem w sprawie. Oczywistym jest bowiem, że czym dłuższa bezczynność organu, tym więcej zmian w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zmiany tego rodzaju niweczą podjęte wcześniej przez organ ustalenia, dotyczące okoliczności istotnych dla sprawy i powodują konieczność podejmowania następnych czynności w celu aktualizacji stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie zasadne było wymierzenie Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywny w wysokości [...] zł. Przy wymiarze grzywny Sąd wziął pod uwagę, z jednej strony, długość terminu załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym (2 lata i 5 miesięcy), a z drugiej strony stopnień skomplikowania sprawy wynikający zwłaszcza z wielkości terenu (ponad [...] ha), którego dotyczą kwestionowane decyzje z dnia 16 kwietnia 1962 r. i 27 czerwca 1962 r., a który na przestrzeni wielu lat ulegał przekształceniom geodezyjno-prawnym i ilości stron postępowania (ponad 350 osób). Zdaniem Sądu, wnioskowana przez skarżących wysokość grzywny w maksymalnej wysokości 37.834,60 zł (komunikat Prezesa GUS z dnia 10 lutego 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2014 r. - M. P. z 2015 r. poz. 179) byłaby zbyt dolegliwą represją dla organu, zwłaszcza, że w odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że organ jest na etapie przygotowywania rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec stanowiska pełnomocnika Ministra Infrastruktury i Budownictwa zaprezentowanego na rozprawie odnośnie rychłego wydania decyzji załatwiającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Sąd uznał, że termin 14-dniowy, licząc od daty otrzymania przez organ prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, będzie adekwatnym terminem na wydanie aktu w tej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 149 Ppsa orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 490).