I SAB/Wa 694/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. i J. N. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 2016r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], ul.[...], oznaczoną hip. jako [...] działka nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. S. i J. N. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku Pismem z dnia [...] października 2017r. skarżący J. S. i J. N. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], oznaczoną hip. Jako[...], działka nr [...]. Skarżący zarzucili Prezydentowi [...] naruszenie prawa poprzez przekroczenie terminów rozpoznania sprawy określonych, przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe, skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie 2 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wnieśli także o stwierdzenie na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej jako p.p.s.a), naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że wnioskiem z dnia [...] października 2016r. wystąpili do Prezydenta [...] o wszczęcie postępowania w trybie przepisu art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r., nr 102, poz. 651) mającego na celu ustalenie i przyznanie odszkodowania za pozbawienie faktycznej możliwości władania nieruchomością położoną w [...] przy ul.[...], róg ulicy [...] (obecnie [...]) – działka oznaczona dawnym nr [...], dla której prowadzona była księga hipoteczna[...]. Wobec braku informacji na temat prowadzonego postępowania skarżący złożyli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (data wpływu do organu ww. zażalenia [...] grudnia 2016r. ). Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2017r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy, wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Do dnia złożenia skargi nie zostało podjęte rozstrzygnięcie. Strona nie otrzymała również informacji o toku postępowania, czy też o podjętych w sprawie czynnościach. Skarżący zarzucili, że Prezydent nie tylko nie wyjaśnił stronom istoty przedłużającego się milczenia, ale nie dopełnił także ustawowego obowiązku sygnalizacji ujętego w przepisach procedury administracyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...][ (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wskazał, że kwestie odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016r. ,poz. 2147 ze zm.). Organ podał, że do wniosku o odszkodowanie złożonego w dniu [...] października 2016r. dołączone zostały nieprawomocne kopie postanowień sądowych stwierdzających następstwo prawne po H. i J. N., nie dołączono natomiast dokumentu potwierdzającego, że J. i H. N. byli poprzednimi właścicielami nieruchomości położonej przy ul.[...]. W związku z powyższym pismem z dnia [...] stycznia 2017r. pełnomocnik wnioskodawców został wezwany do przedłożenia oryginałów lub czytelnych, uwierzytelnionych kopii dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawców do ubiegania się o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Organ poinformował, że w dniu [...] lutego 2017r. pełnomocnik przedłożył uwierzytelnione kopie postanowień sądowych, stwierdzających nabycie praw do spadku po A. N. i po H. N. oraz postanowienie stwierdzające prawa spadkowe po H. N. urodzonym w dniu [...] lipca 1890r. (poprzednim właścicielu). Strony zostały ponownie wezwane do uzupełnienia braków w dokumentacji, w tym do udowodnienia, że J. i H. N. byli właścicielami nieruchomości w dniu [...] listopada 1945r. (tj. w dniu wejścia w życie dekretu oraz przedłożenia prawomocnego i opatrzonego pieczęcią Sądu postanowienia spadkowego po H. N. Ponadto w celu umożliwienia udziału w postępowaniu wszystkim osobom uprawionym, strony zostały wezwane do podania aktualnego adresu J. N. Organ wskazał, że do zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie konieczne jest jeszcze określenie dokładnego położenia nieruchomości oraz sprawdzenie, czy w przededniu wejścia w życiu dekretu, działka przy ul. [...] mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i w jakiej dacie poprzedni właściciele zostali pozbawieni posiadania przedmiotowego gruntu. W celu sprawdzenia powyższego organ poinformował, że wystąpiono do Delegatury Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...] po mapę i wypisy z ewidencji gruntów oraz do Archiwum Państwowego w [...] po dokumenty dotyczące przeznaczenia nieruchomości w planie zabudowy obowiązującym w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( art. 149 § 1 a p.p.s.a). Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazać należy, że ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a). W myśl art. 36 § 1 k.p.a o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy wniosek skarżących z dnia z dnia [...] października 2016r. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie został dotychczas rozpoznany. Brak rozpoznania wniosku oznacza, że organ pozostaje w bezczynności, co uzasadnia rozstrzygnięcie w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uznał, że okres czterech miesięcy na rozpoznanie sprawy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy jest terminem wystarczającym do jej załatwienia. Sąd stwierdził również, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny ( por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013r, sygn. akt I OSK 1181/13). W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku wszczynającego postępowanie (październik 2016r.), czynności podejmowane przez organ, a także charakter sprawy oraz znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. Nieruchomości [...], Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1 a w związku z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800).