I SAB/Wa 698/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2015 r. sprawy ze skargi J.J., J.J., M.J., M.B. i B.J. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 7 marca 2007 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących: J.J., J.J., M.J., M.B. i B.J. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J.J., J.J. i W.J., pismem z dnia 22 października 2014 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania w terminie jednego miesiąca stosownej decyzji w sprawie oraz o wymierzenie organowi grzywny z tytułu niezałatwienia sprawy w terminie pomimo upływu przeszło 5 i pół roku od wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg postępowania podkreślając, że w dniu 12 marca 2007 r. skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość. Akta własnościowe zostały przekazane do organu prowadzącego sprawę w dniu 30 kwietnia 2007 r. W wyniku zaś złożenia przez skarżących szeregu pism, pismem z dnia 24 stycznia 2008 r. poinformowano o przewidywanym terminie rozpoznania sprawy do końca kwietnia 2008 r. Sprawa do chwili obecnej nie została jednak zakończona. Skarżący zaznaczyli, że pierwsza czynność w sprawie podjęta została przez organ w 2008 r. oraz że kolejne podejmowane działania, mające na celu ustalenie następców prawnych R.K. - dawnego współwłaściciela nieruchomości zmierzały - w ich ocenie - do przeciągania postępowania i odłożenia możliwie daleko w czasie wydania decyzji. Skarżący wskazali, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Prezydent W. zawiesił postępowanie do czasu ustalenia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu R.K.. Postępowanie podjęte zostało postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Prezydent W. odmówił skarżącym przyznania stosownego odszkodowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał zaś wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin rozpoznania sprawy do dnia 30 kwietnia 2012 r. Powyższy termin nie został dotrzymany, pismami z dnia 16 maja 2012 r. i z dnia 19 października 2012 r. organ wyznaczał natomiast kolejne terminy rozpoznania sprawy odpowiednio do dnia 31 sierpnia 2012 r. oraz do dnia 28 lutego 2013 r. Zdaniem skarżących działanie organu zmierza zatem do przewlekania sprawy i nie daje jakiejkolwiek gwarancji szybkiego jej załatwienia w terminach wynikających z kpa. Skarga jest więc zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie czy nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz że w sprawie zlecono przygotowanie opracowania geodezyjnego polegającego na wykreśleniu granic nieruchomości z określeniem granic, rozliczeniem powierzchni według działek ewidencyjnych aktualnie wchodzących w jej skład oraz wskazaniu jaka część przedmiotowej nieruchomości hipotecznej została przeznaczona pod budowę domu mieszkalnego. Prezydent wskazał ponadto, że pismem z dnia 21 listopada 2014 r. pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. W stosownych pismach procesowych z dnia 6 lutego 2015 r. oraz z dnia 2 marca 2015 r. pełnomocnik skarżących, załączając stosowny akt poświadczenia dziedziczenia, wskazał natomiast, że w związku ze śmiercią skarżącego W.J., jego spadkobiercy, tj. M.J., M.B. i B.J., poparli wniesioną przez niego skargę i wstąpili w prawa zmarłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie zaś do treści art. 149 § 1 i § 2 tej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Wydając orzeczenie sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, powinien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7 kpa, art. 12 § 1 kpa i art. 77 § 1 kpa). Obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta W. zasługuje na uwzględnienie. Analiza dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy przekazanych do Sądu wskazuje, że postępowanie w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość [...] wszczęte zostało na skutek wniosku z dnia 7 marca 2007 r. Z akt sprawy wynika, że po wpłynięciu powyższego wniosku Prezydent W. prowadził postępowanie wyjaśniające i podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Zwracano się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania (np. pismo z dnia 20 kwietnia 2007 r. zawierające prośbę o przekazanie aktualnego wypisu z rejestru gruntów wraz z odbitką z mapy sytuacyjnej miasta z naniesionymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek ewidencyjnych wchodzących w jej skład; pismo z dnia 20 kwietnia 2007 r. zawierające prośbę o przesłanie akt własnościowych nieruchomości i ewentualnej decyzji komunalizacyjnej; pismo z dnia 31 sierpnia 2007 r. skierowane do Dyrektora Archiwum Państwowego o przesłanie m.in. materiałów dotyczących przedwojennego budynku posadowionego na nieruchomości, dokumentu dotyczącego lustracji, stosownych zdjęć lotniczych, fotoplanów, fragmentów planu zabudowy W.; pismo z dnia 2 czerwca 2008 r. o wskazanie izb użytkowych i powierzchni przedwojennego domu). Organ podejmował następnie szereg działań mających na celu ustalenie stron postępowania. Pismem z dnia 26 czerwca 2008 r. zwrócono się do pełnomocnika skarżących o przekazanie stosownych dokumentów stwierdzających nabycie spadku po R.K. – dawnym współwłaścicielu nieruchomości oraz aktualnych adresów następców prawnych. Pismem z dnia 3 września 2008 r. wystąpiono zaś do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o udostępnienie stosownych danych ze zbioru danych osobowych. Następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. postępowanie zostało zawieszone do czasu ustalenia przez sąd kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu R.K.. Po ustanowieniu kuratora, postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., organ podjął postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania. Wskazana decyzja została uchylona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...]. Organ odwoławczy uznał bowiem, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Po wydaniu powyższej decyzji akta sprawy zwrócone zostały do Prezydenta W. w dniu 11 października 2010 r. i w listopadzie 2010 r. organ podjął kolejne działania w sprawie (pismo z dnia 16 listopada 2010 r. zawierające m.in. prośbę o udzielenie informacji dotyczących inwestora budowlanego oraz ustanowienia prawa użytkowania wieczystego). Jednakże – co wymaga podkreślenia - po uzyskaniu stosownych informacji, co miało miejsce w dniu 2 i 3 grudnia 2010 r., kolejne czynności podjęte zostały przez organ dopiero we wrześniu 2011 r. (pismo z dnia 22 września 2011 r. skierowane do Archiwum Urzędu W.). Następne działania podejmowane zaś były przez organ zwykle po interwencji ze strony skarżących, tj. po wniesieniu zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie i wydaniu przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] uznającego zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczającego termin rozpatrzenia sprawy do dnia 30 kwietnia 2012 r. (pismo z dnia 14 maja 2012 r. skierowane do Urzędu W. Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami dla [...]) oraz po wystąpieniu przez skarżących w dniu 28 września 2012 r. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (pisma z dnia 19 października 2012 r. zawierające prośbę o przesłanie akt lokalizacyjnych nieruchomości oraz stosownych informacji dotyczących władania nieruchomością i aktualnego wykorzystania terenu). Przy czym zaznaczyć trzeba, że po uzyskaniu w dniu 26 października 2012 r. odpowiedzi na powyższe pisma do dnia wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego Prezydent W. nie podjął w sprawie jakichkolwiek czynności mających na celu jej zakończenie. W dniu 21 listopada 2014 r. wystosowane zostało jedynie pismo informujące o przyczynach niemożności rozpatrzenia wniosku w terminie oraz o przewidywanym terminie wydania stosownej decyzji do dnia 28 lutego 2015 r. Zauważyć trzeba, że powyższy termin, podobnie jak termin wyznaczony w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] styczna 2012 r. oraz terminy wyznaczane we wcześniejszych pismach organu m.in. z dnia 9 marca 2011 r., z dnia 16 maja 2012 r., czy też z dnia 19 października 2012 r., nie został dotrzymany. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana. W ocenie Sądu okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że skarga jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano wyżej, po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Pomiędzy kolejnymi działaniami zachodziły wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Istotne jest przy tym, że jak wskazano w piśmie z dnia 21 listopada 2014 r. w niniejszej sprawie aktualnie przygotowywane jest dopiero stosowne opracowanie geodezyjne. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 2 marca 2015 r. pełnomocnik organu oświadczył, że zlecenie przygotowania tego opracowania nastąpiło dopiero w dniu 14 stycznia 2015 r., a termin wykonania opinii zakreślono do dnia 8 kwietnia 2015 r. W świetle powyższego, a w szczególności wobec faktu, że przedmiotowa sprawa mimo, iż toczy się już niemal od 8 lat, znajduje się dopiero na etapie przygotowywania opracowania geodezyjnego wskazującego nieruchomość, a także mając na uwadze, że po wydaniu decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., Prezydent W. podejmował czynności ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie uwzględniając okoliczność, że mimo, iż z przekroczeniem ustawowych terminów, to jednak w sprawie podejmowane były czynności mające na celu jej wyjaśnienie i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, a w powyższej sprawie nie wystąpił przypadek niewykonania przez organ prawomocnego wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność. Wobec tego Sąd stwierdził, że nie zaistniały przesłanki uzasadniające wymierzenie grzywny stosownie do treści art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w powyższym zakresie podlegała więc oddaleniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 151 w zw. z art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.