I SAB/Wa 698/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T.G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ul. [...] i ul. [...], hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej T. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 12 kwietnia 2017 r. T. G., reprezentowana przez adwokata T. Z., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...], mającą mieć miejsce przy rozpoznaniu jej wniosku z 3 czerwca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ul. [...] i ul. [...], hip. "[...]". W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż wtoku postępowania o ustalenie odszkodowania .w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) gromadzone są m.in. dokumenty potwierdzające prawo własności nieruchomości, dokumenty stwierdzające czy działka była zabudowana w chwili wejścia w życie ww. dekretu, kiedy teren objęty roszczeniem został przejęty przez inwestora oraz kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji. Konieczne jest także określenie przeznaczenia przedmiotowego terenu w planach zabudowy [...] na 1945 r., tj. czy działka mogła być zabudowana domem jednorodzinnym. Prezydent wskazał przy tym, że celem uzupełnienia materiału dowodowego pismem z 28 lipca 2017 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego o przesłanie kopii fragmentu Ogólnego Planu Zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych wraz z odpowiednim odpisem dotyczącym ww. nieruchomości oraz o wydanie kopii dokumentów z akt nieruchomości oraz Biura [...] dotyczących ww. gruntu. Kolejno organ wystąpił do Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych przedmiotowej nieruchomości. Wystąpienie to ponowił pismem z dnia 27 października 2017 r. Następnie zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie mapy z zaznaczonymi granicami aktualnych działek ewidencyjnych i granicami dawnej nieruchomości oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów dla działek ewidencyjnych, w skład których wchodzi dawna nieruchomość hipoteczna. Z kolei pismem z 8 listopada 2017 r. wystąpił do Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla [...] o przesłanie akt własnościowych ww. nieruchomości. Zwrócił się także do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie uwierzytelnionych kopii aktów notarialnych będących podstawą nabycia nieruchomości objętej wnioskiem. Wskazywał nadto na konieczność sporządzenia przez biegłego rzeczoznawcę operatu szacunkowego oraz zabezpieczenie środków pieniężnych na wypłatę odszkodowania, w przypadku potwierdzenia spełnienia przesłanek jego ustalenia. Z tych względów nie było możliwym, jego zdaniem, rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za opisaną na wstępie nieruchomość w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., o czym strony postępowania zostały poinformowane pismem z 29 listopada 2017 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że wniosek T. G. o odszkodowanie wpłynął do organu 3 czerwca 2016 r. O przekazanie akt własnościowych dotyczących tej nieruchomości, komórka organizacyjna urzędu obsługującego organ, odpowiedzialna za rozpoznanie wniosku, wystąpiła do Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w [...] 1 sierpnia 2016 r., a kolejne czynności w sprawie podejmowano dopiero w drugiej połowie roku 2017. W związku ze zwłoka w załatwieniu sprawy, skarżąca wniosła 4 sierpnia 2016 r. zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...], w efekcie rozpoznania którego Wojewoda ów postanowieniem z [...] grudnia 2016 r., nr [...] , uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy trzymiesięczny termin załatwienia sprawy. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie, w konsekwencji czego T. G. wniosła wskazaną na wstępie skargę, w której domagała się zobowiązania Prezydenta do merytorycznego rozpoznania wniosku odszkodowawczego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga jest zasadna. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.( w brzmieniu obowiązujący od 1 czerwca 2017 r.) bezczynność organu została zdefiniowana jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma natomiast na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem jest, że Prezydent [...] do chwili obecnej nie rozpoznał wniosku T. G. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ul. [...] i ul. [...], hip. "[...]". Tymczasem wpłynął on do organu 3 czerwca 2016 r. i od tego momentu, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., rozpoczął bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim wywołanej. Pomimo jednak upływu ponad 20 miesięcy od dnia jego złożenia Prezydent [...] nie zakończył przedmiotowego postępowania i nie podjął w nim rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi. Z tego względu, Sąd zobowiązał go do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczając dłuższy niż oczekiwała tego strona termin zakończenia postępowania (którego bieg, w myśl art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczynał się będzie do daty zwrotu organowi akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd uwzględnił skomplikowany i historyczny charakter sprawy odszkodowawczej rozstrzyganej na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak też zakres postępowania dowodowego, jaki jeszcze będzie musiał zostać przeprowadzony w przypadku potwierdzenia spełnienia przesłanek wydania decyzji pozytywnej. Jak bowiem zasadnie zauważał organ w odpowiedzi na skargę, w takiej sytuacji będzie on zobligowany do pozyskania dowodu z opinii uprawnionego rzeczoznawcy o wartości utraconej nieruchomości, do której z kolei strony będą mogły wnosić zastrzeżenie, co w sposób oczywisty rzutować musi na wydłużenie okresu jej procedowania.. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ pierwszą i jedyną czynność w sprawie przed wniesieniem skargi podjął dopiero po prawie dwóch miesiącach po wpłynięciu wniosku (vide pismo z 1 sierpnia 2016 r. do Urzędu [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości). Kolejne natomiast realizował dopiero w drugie połowie 2017 r., co oznacza, że przez niemal rok pozostawał zaniechał w sprawie jakichkolwiek działań. W konsekwencji czego doprowadził do sytuacji, że na dzień wyrokowania zwłoka w jej załatwieniu wynosi już 17 miesięcy. Po raz pierwszy zaś o przyczynach niedochowania terminu i planowanym zakończeniu postępowania poinformował strony dopiero 29 listopada 2017 r., przy czym nawet wówczas termin załatwienia sprawy określił w formule otwartej "po uzupełnieniu materiału dowodowego, co pozostaje w sprzeczności z dyspozycją normy prawnej zawartej w art. 36 § 1 k.p.a. Nie bez znaczenia dla oceny charakteru zwłoki pozostaje również lekceważące podejście przez organ do wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku przekazania sądowi skargi w terminie 30 dni od jej wniesienia. Ta bowiem przekazana została dopiero po siedmiu miesiącach od jej wniesienia, a przyczyny tego stanu rzeczy skitowane zostały przez organ jedynie lakonicznym stwierdzeniem o bardzo dużej ilości spraw wpływających do Biura Spraw Dekretowych. Warto również zauważyć, że w toku postępowania wywołanego zażaleniem strony na bezczynność Prezydenta [...], organ ów ignorował wezwania Wojewody [...] i nie przekazał mu akt sprawy, ani nie ustosunkował się wspomnianego zażalenia (vide uzasadnienie postanowienia z 29 grudnia 2016 r.), wykazując tym samym lekceważący stosunek zarówno do strony postepowania jak i obowiązujących go procedur. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie zaś działał on opieszałe, niesprawnie i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nosi cechy rażącego naruszenia prawa, wynikającego w tym wypadku z naruszenia w ten sposób przepisów art. art.: 7, 8, 12, 35 i 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.