I SAB/Wa 700/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. W., M. W., E. W., M. W., K. W., A. D., J. W., W. W. i M. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz: Z. W., M. W., E. W., M. W., K. W., A. D., J. W., W. W. i M. W. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. (data prezentaty) Z. W., M. W., E. W., M W., K. W., A. D., J. W., W. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu [...] listopada 2008 r. K. W., J. ., M. W., A. D. i K. M. złożyli wniosek domagając się zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] albo zadośćuczynienia w postaci odszkodowania z tytułu bezprawnego jej przejęcia i użytkowania przez Państwo Polskie. Następnie pismem z [...] marca 2010 r. (data prezentaty) J. W. ponowił "wniosek reprywatyzacyjny" z [...] listopada 2008 r. Zaś w dniu [...] kwietnia 2017 r. (data prezentaty) Z. W., M. W., E. W., M. W., K. W., A. D., J. W., W. W. i M. W. złożyli do Prezydenta [...] wniosek o: - ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość - na podstawie art. 215 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, - wezwanie wnioskodawcy do przedłożenia postanowień spadkowych po pozostałych przedwojennych współwłaścicielach tej nieruchomości, - wypłacenie wnioskodawcy oraz stronom przysługujących im części odszkodowania. Pismem z dnia [...] października 2017 r. wnioskodawcy wskazali kolejnych spadkobierców poprzednich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Również pismem z tego samego dnia - działając na podstawie art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego - wnieśli zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu ich wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. W zażaleniu podnieśli, że wniosek z [...] kwietnia 2017 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie został dotychczas rozpoznany. Dodali, iż z uwagi na podzielny charakter roszczenia o odszkodowanie, brak ustalenia pozostałych uprawnionych spadkobierców, nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu sprawy w zakresie udziału przypadającego na W. W. – którego następcami prawnymi są wnioskodawcy. Następnie pismem z dnia [...] listopada 2017 r. Z. W., M. W., E. W., M. W., K. W., A. D., J. W., W. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. Wnieśli w niej o wyznaczenie Prezydentowi [...] trzymiesięcznego terminu na załatwienie tej sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponownie wyrazili pogląd, że brak ustalenia pozostałych uprawnionych tj. spadkobierców T. W. i M. M., nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu sprawy w zakresie udziału przypadającego na W. W. - którego następcami prawnymi są wnioskodawcy. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. W. K. złożył wniosek do Prezydenta [...] o dopuszczenie go do przedmiotowego postępowania administracyjnego. Prezydent [...] pismem z [...] listopada 2017 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] z prośbą o wydanie zaświadczenia o treści wpisów w księdze hipotecznej dotyczących nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Zaś odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, iż pismem z dnia [...] listopada 2017 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] z prośbą o wydanie zaświadczenia o treści wpisów w księdze hipotecznej nr [...]. Dodał, że dalsze czynności w sprawie odszkodowania za tę nieruchomość zostaną podjęte po otrzymaniu zaświadczenia z Sądu i ustaleniu wszystkich stron prowadzonego postępowania. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. [...] Urząd Wojewódzki w [...] poinformował Sąd, że złożone w sprawie zażalenie skarżących na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...] nie zostało dotychczas rozpatrzone. Do dnia 14 marca 2017 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek z [...] kwietnia 2017 r. o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], nie został dotychczas rozpoznawany. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Choć Prezydent [...] nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa - to jednak należy mieć na względzie okoliczność, iż wniosek o przyznanie odszkodowania został ostatecznie sprecyzowany w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. oraz skomplikowany charakter spraw z zakresu tzw. spraw dekretowych, gdzie należyte ustalenie stanu faktycznego związane jest z koniecznością pozyskania i analizą archiwalnych, często nieczytelnych lub niekompletnych dokumentów. Ponadto - jak wynika z akt sprawy - skarżący już w piśmie z [...] kwietnia 2017 r. wnosili o wezwanie wnioskodawcy do przedłożenia postanowień spadkowych po pozostałych przedwojennych współwłaścicielach tej nieruchomości. Następnie w dniu [...] października 2017 r. wykonali to zobowiązanie - wskazując kolejnych spadkobierców poprzednich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości i jeszcze tego samego dnia wnieśli zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu ich wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. Zaś dwa tygodnie później wystąpili ze skargą do Sądu. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. W tym czasie Prezydent [...] powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.