I SAB/Wa 71/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Maria Tarnowska WSA Bogdan Wolski Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] w W. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia za zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi montażystów 1. zobowiązuje Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do rozpoznania wniosku [...] Stowarzyszenia [...] w W. z dnia 6 maja 2008 r. w przedmiocie wydania zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi montażystów - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz [...] Stowarzyszenia [...] w W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Stowarzyszenie [...] w dniu 4 marca 2009 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Stowarzyszenie wskazało, że w dniu 6 maja 2008 r. złożyło wniosek o wydanie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi w zakresie praw autorskich do montażu utworów audiowizualnych. Do wniosku dołączone zostały wszystkie niezbędne dokumenty. Mimo upływu wielu miesięcy wniosek [...] Stowarzyszenia [...] nie został rozpatrzony. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego naruszył w ten sposób przepis art. 35 oraz 36 k.p.a. a także zasady ogólne k.p.a., tj. zasadę zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.) i zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, zobowiązanie tego organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie i zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie. Minister wskazał m.in., że pismem z dnia 23 marca 2009 r. Stowarzyszenie zostało zawiadomione o zakończeniu postępowania w sprawie oraz o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego, tj. wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Wniosek Stowarzyszenia z dnia 6 maja 2008 r. jest krótki i bardzo ogólnikowy, co znacznie utrudnia jego ocenę w kontekście przesłanki z art. 104 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jaka musi zostać spełniona, aby dane stowarzyszenie mogło uzyskać status organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Brak jest jakiegokolwiek związku pomiędzy zobowiązaniem Ministra do ukarania dyscyplinarnego pracownika, czy pomiędzy samym ukaraniem pracownika a prawami czy obowiązkami [...]. Dlatego wniosek w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracyjnej obejmuje także bezczynność organów w przypadku niewydania decyzji administracyjnej, postanowień na które służy zażalenie albo kończących postępowanie w sprawie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz innych niż wymienione wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd w takiej sprawie może orzec tylko o obowiązku wydania decyzji w określonym terminie. Nie może natomiast nakazywać organowi sposobu (treści) rozstrzygnięcia, ani też orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. Tak więc wyrok w sprawie ze skargi na bezczynność organu nie może dotyczyć kwestii wpływających na treść przyszłej decyzji. Z powyższego wynika, że po zbadaniu, czy postępowanie się toczy i dotyczy sprawy administracyjnej, a także czy zostało złożone zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, organ zobowiązany będzie przez sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w określonym terminie. Orzekanie w trybie art. 149 powołanej ustawy jest środkiem dyscyplinującym organ do działania zmierzającego do załatwienia sprawy, ale nie do wydania konkretnego orzeczenia o określonej przez skarżącego treści. Innymi słowy w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może określić, w jaki sposób powinna być rozpatrzona sprawa w postępowaniu administracyjnym, w której organ pozostaje w bezczynności. Z akt sprawy wynika, że spełnione zostały warunki formalne określające dopuszczalność skargi na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa. W ocenie Sądu nie stanowi usprawiedliwienia okoliczność, że wniosek był krótki i ogólnikowy. Po złożeniu wniosku o wydanie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi organ był obowiązany wezwać wnioskodawcę do stosownego uzupełnienia złożonego pisma. Usunięcie wskazanej przez organ przyczyny niezałatwienia sprawy mogło i powinno nastąpić w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Opisany sposób działania organu administracji, niezależnie od tego, że narusza zasadę ekonomii procesowej (art. 12 k.p.a.), w tym terminy określone w art. 35 k.p.a., obraża podstawowe zasady demokratycznego państwa prawnego, praworządności (legalności) i zasadę zaufania obywatela do państwa. Podkreślić należy, iż legalność nie może być współcześnie rozumiana w sposób formalny – jako podejmowanie przez organy administracji takich działań, które są zgodne z tekstem prawa. W państwie prawa konieczna jest także ocena sposobu korzystania z prawa przez administrację (E. Łętowska: glosa do wyroku NSA z dnia 1 lipca 1999 r. sygn. SA/Bk 208/99 – OSP 2000/1/17). Niedopuszczalne jest takie działanie (bądź zaniechanie) organu administracji, którego skutkiem jest ograniczenie przysługujących stronie uprawnień. W niniejszej sprawie przejawiało się to naruszeniem terminów ustawowych do rozpatrzenia złożonego przez stronę wniosku. W ramach postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność nie ma podstaw prawnych do zobowiązania organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 149 i 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.