I SAB/Wa 713/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej M. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 16 grudnia 2013 r. H. P., J. T., W. P., P. P., K. T., W. T. i M.S. wystąpili do Ministra Infrastruktury i Rozwoju z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1954 r., nr [...] odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Minister Infrastruktury i Rozwoju pismami z dnia 27 lutego 2014 r. zwrócił się do: 1) Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie dokumentów źródłowych informujących o przeznaczeniu terenu wskazanej nieruchomości i charakterze jej zabudowy na dzień wydania rozstrzygnięcia, w szczególności materiałów inwentaryzacyjnych sporządzonych przez Biuro [...] w latach 1945-1946; 2) Urzędu [...] o nadesłanie mapki z zaznaczeniem granic dawnej nieruchomości hipotecznej będącej przedmiotem roszczeń, wypisu z ewidencji gruntów dla działek ewidencyjnych obejmujących dawną nieruchomość hipoteczną wraz z nazwiskami i adresami użytkowników wieczystych oraz o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości; 3) Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie zaświadczenia z księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości; 4) Archiwum Akt Nowych o nadesłanie uwierzytelnionych kserokopii akt administracyjnych dotyczących nieruchomości [...]. Pismem z dnia 20 czerwca 2014 r. H. P., J. T., W. P., P. P., D.T. (spadkobierca K. T.), W. T. i M. S. wystąpili do Ministra Infrastruktury i Rozwoju z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o niezwłoczne wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Pismem z dnia 25 czerwca 2014 r. Minister ponownie zwrócił się do: 1) Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości, 2) Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie dokumentów źródłowych informujących o przeznaczeniu terenu wskazanej nieruchomości i charakterze jej zabudowy na dzień wydania rozstrzygnięcia, w szczególności materiałów inwentaryzacyjnych sporządzonych przez Biuro [...] w latach 1945-1946. Pismem z dnia 25 czerwca 2014 r. organ poinformował strony postępowania, że nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego. Jednocześnie wskazał, iż przewidywany termin rozstrzygnięcia nastąpi do dnia 30 września 2014 r. Pismem z dnia 15 października 2014 r. H.P., J. T., W. P., P. P., D. T. (spadkobierca K.T.), W. T. i M. S. ponownie wystąpili do Ministra Infrastruktury i Rozwoju z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o niezwłoczne wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Pismem z dnia 31 października 2014 r. M. S., reprezentowana przez radcę prawnego D. O., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w rozpoznaniu wniosku z dnia 16 grudnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: - art. 12 kpa w zw. z art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 §1 kpa, poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy; - art. 6-8 kpa poprzez lekceważenie przez Ministra przepisów prawa i działanie nie budzące zaufania do organów administracji; - art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. , Nr 61, poz. 284 ze zm.) w zw. z art. 17 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przyjętego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2011 r., poprzez nierozpoznanie sprawy w rozsądnym terminie. W uzasadnieniu skargi przedstawiła stan sprawy i podniosła, iż organ nie zakończył sprawy w termie z art. 35 kpa, ani w terminach wskazanych przez siebie. Przy czym całokształt okoliczności niniejszej sprawy, w tym rażące przekroczenie ustawowych terminów oraz pozorne, a przy tym nieefektywne gromadzenie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że postępowanie jest prowadzone przewlekle. Pismami z dnia 12 listopada 2014 r. Minister po raz kolejny zwrócił się do Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości oraz poinformował strony postępowania, że nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa, z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego. Jednocześnie wskazał, iż przewidywany termin rozstrzygnięcia nastąpi do dnia 31 grudnia 2014 r. W odpowiedzi na skargę pismem z dnia 28 listopada 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż w sprawie nie został zgromadzony cały niezbędny materiał do wydania rozstrzygnięcia, tj. brak akt własnościowych nieruchomości, o które organ występował kilkakrotnie. Ponadto podniósł na szczególnie skomplikowany charakter sprawy. Na rozprawie w dniu 2 lutego 2015 r. Sąd postanowił w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej Ppsa), dopuścić dowód z postanowienia Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r., wniosku spadkobierców z dnia 28 lutego 2001 r. i decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem H. P., J. T., W. P., P. P., K. T., W. T. i M. S. z dnia 16 grudnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie, stosownie do powołanego przepisu, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie. Przy czym oceniając powyższe, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przenosząc ww. uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] rozpatrzył opisany wniosek z dnia 16 grudnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r., nr [...] i umorzył postępowanie. Wobec tego faktu nie ma potrzeby, ani też możliwości zobowiązania przez Sąd organu do wydania aktu w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku w określonym terminie. Odnosząc się do oceny zaistniałego w sprawie przewlekłego prowadzenia postępowania Sąd uznał, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa - co uzasadnia zgromadzony materiał dowodowy sprawy. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. (por. wyrok NSA sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie miała w niniejszej sprawie miejsca. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ dokonywał czynności, które zmierzały bezpośrednio do zakończenia postępowania. Jednocześnie przeszkodą w zakończeniu sprawy był brak akt własnościowych nieruchomości, o które organ kilkakrotnie zwracał się do Urzędu [...], informując o tym strony postępowania. W tym miejscu zauważyć należy, że wnioskodawcy - wbrew zasadzie lojalności - nie poinformowali jednocześnie Ministra, że z tożsamym żądaniem jakie jest objęte wnioskiem z dnia 16 grudnia 2013 r. wystąpiono wnioskiem z dnia 28 lutego 2001 r., a postępowanie zainicjowane tym wnioskiem zostało postanowieniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r., nr [...] zawieszone i dotychczas nie zostało podjęte. Natomiast w okolicznościach sprawy główną przyczyną nierozpoznania ww. wniosku z 2013 r. w terminie był brak akt własnościowych nieruchomości, które to akta znajdowały się w sprawie zainicjowanej powołanym wnioskiem z 2001 r., o czym organ nie posiadał wiedzy a bezsprzecznie wiedzieli wnioskodawcy, w tym skarżąca. Zatem wnioskodawcy nie wskazując Ministrowi na fakt toczącego się postępowania zainicjowanego wnioskiem z 2001 r. wykazali się brakiem współdziałania z organem, co spowodowało trudności w terminowym rozpoznaniu wniosku z dnia 16 grudnia 2013 r. Jednocześnie zauważyć należy również, iż brak możliwości zakończenia postępowania organ komunikował stronom w pismach z dnia 25 czerwca 2014 r. i z dnia 12 listopada 2014 r., wyjaśniając jednocześnie powód opóźnienia w rozpoznaniu wniosku i podając datę zakończenia sprawy - czym wypełnił obowiązek z art. 36 § 1 k.p.a. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach w punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 powołanej ustawy.