I SAB/Wa 714/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2015 r. sprawy ze skargi I. T. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku I. T. z dnia 29 grudnia 2005 r., o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogi publiczne – ul. [...] w W., w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W., wykazanej jako działka nr [...] z obrębu [...], o pow. [...] m2, stanowiącej cześć nieruchomości uregulowanej w KW nr [...]. Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W., wykazanej jako: działka nr [...] z obrębu [...], o pow. [...] m2 stanowiącej cześć nieruchomości uregulowanej w KW nr [...] oraz działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 stanowiącej cześć nieruchomości uregulowanej w KW nr [...]. Kolejną decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [..] w W., wykazanej jako działka nr [..] z obrębu [...], o pow. [...] m2 stanowiącej część nieruchomości uregulowanej w KW nr [...]. W dniu 29 grudnia 2005r. była właścicielka ww. nieruchomości I. T. wystąpiła do Prezydenta W. z wnioskiem o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za grunty zajęte pod drogi - ul. [...]. Pismem z dnia 24 lutego 2006 r. Urząd Miasta W. poinformował wnioskodawczynię o wszczęciu postępowania odszkodowawczego w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) W dniu [..] sierpnia 2012 r. organ przesłał do Wojewody [...] decyzje Nr [...], celem ich uprawomocnienia. Otrzymał je przy piśmie z dnia 19 września 2012 r. Pismami z dnia 19 października 2012r. organ wystąpił do Wydziału Archiwum, Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz Archiwum Państwowego W. o udzielenie informacji o ewentualnie mających toczyć się postępowaniach wywłaszczeniowych na spornych nieruchomościach. Jednocześnie organ wystąpił do Wydziału Infrastruktury Urzędu W. oraz [...] w W. o przesłanie dokumentacji dotyczącej procesów inwestycyjnych, które toczyły się na spornych nieruchomościach. W październiku 2012r. wnioskodawczyni przesłała do Prezydenta W. część odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla przejętych nieruchomości. O pozostałe została wezwana przy piśmie z dnia 5 listopada 2012r. Przy pismach z listopada 2012 r. organ otrzymał z Urzędu W. posiadaną przez Urząd dokumentację inwestycyjną nieruchomości oraz informację dotyczącą zgromadzonej dokumentacji geodezyjno - kartograficznej. Od grudnia 2012 r. do marca 2013 r. organ otrzymywał odpowiedzi od podmiotów, do których zwracał się w październiku 2012 r. Pismem z dnia 5 marca 2013 r. organ poinformował I. T. o planowanym do dnia 31 grudnia 2014 r. rozpatrzeniu sprawy, wskazując jako powód opóźnienia dużą ilość prowadzonych jednocześnie spraw. W dniu 19 czerwca 2013 r. I. T. wystąpiła do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi Prezydent wskazał, że nie zebrał jeszcze całego materiału dowodowego. Jednocześnie organ podał, że do końca lipca 2013r. zleci wykonanie operatu szacunkowego, po czym zostanie wyznaczony termin rozprawy administracyjnej i przygotowany projekt decyzji. W dniu 13 września 2013r. sporządzone został operaty szacunkowe spornych nieruchomości. Z kolei w dniu 4 listopada 2013 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której strony zaakceptowały kwoty określone w operatach szacunkowych jako podstawę do wypłaty odszkodowania za przejęte nieruchomości. W związku z dalszym nierozpoznawaniem przez organ złożonego wniosku, I. T. pismem z dnia 12 maja 2014 r. wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i zobowiązał Prezydenta W. do podjęcia w sprawie stosownego rozstrzygnięcia w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia powyższego postanowienia. W dniu 18 sierpnia 2014 r. organ poinformował stronę o planowanym zakończeniu postępowania do dnia 13 września 2014 r. Pismem z dnia 5 listopada 2014 r. I. T. reprezentowana przez J. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego za nieruchomości położone w W. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ prowadzi postępowanie już od kilku lat i pomimo ustalenia stanu faktycznego i prawnego w dalszym ciągu nie wydaje decyzji merytorycznej, czym narusza nie tylko ustawowe terminy załatwienia sprawy, ale również te wyznaczone przez siebie oraz przez Wojewodę [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wnosząc o jej oddalenie wskazał, że w niniejszej sprawie zgromadzony został cały materiał dowodowy. Obecnie przygotowywany jest projekt decyzji ustalającej odszkodowanie za ww. grunt, który poddawany jest procedurze i kontroli wewnętrznej. Ponadto wobec znacznego spiętrzenia się w roku 2014 podobnych spraw, brak było możliwości wydania wszystkich przygotowanych decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że strony zostały poinformowane o przyczynie opóźnienia oraz o nowym terminie zakończenia postępowania, zgodnie z zaleceniami art. 37 k.p.a. W związku z powyższym Prezydent W. nie pozostaje w bezczynności, a skargę złożoną w niniejszej sprawie należy uznać za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. W myśl artykuł 149 § 1 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga I. T. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 29 grudnia 2005r. o odszkodowanie za grunty zajęte pod drogę publiczną - ul. [...], zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 5 listopada 2014 r. wynika, że od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia wyrokowania, organ nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie. Nie ulega również wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Faktem jest, że organ podjął czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz, że na bieżąco prowadził sprawę. Analiza akt sprawy wskazuje, że Prezydent nie tylko w prawnie ustalonym terminie organ nie wydał orzeczenia w sprawie, ale również prowadzone przez niego postępowanie i podejmowane w sprawie czynności były opieszałe i podejmowane w znacznych odstępach czasu. Warto chociażby przypomnieć, że wniosek odszkodowawczy złożony został do organu w grudniu 2005 r. Pierwsze zaś czynności w sprawie Prezydent podjął dopiero po wezwaniu go przez wnioskodawczynię pismem z dnia 30 lipca 2012 r. do wydania decyzji merytorycznej, a zatem po siedmiu latach. Ponadto organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 k.p.a. i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Jak wynika z akt sprawy nadesłanych przez organ zrobiło to dwa razy, przy czym pismem z dnia 5 marca 2013 r., wyznaczył sobie termin na załatwienie sprawy do dnia 31 grudnia 2014 r. – prawie dwa lata. Oznaczało to, że organ z góry założył możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Praktyki takie są niedopuszczalne. Podkreślić również należy, że pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r. organ poinformował stronę, że zebrał już cały materiał dowodowy i aktualnie dokonuje jego analizy celem ustalenia, czy może być on podstawą do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego - co miało nastąpić do dnia 13 września 2014 r. Z akt sprawy wynika jednak, że analizy tej organ nie zakończył i w dalszym ciągu pomimo sporządzenia operatów szacunkowych nie wydał rozstrzygnięcia w kwestii wypłaty odszkodowania za przejęte nieruchomości. Takie prowadzenie postępowania nie usprawiedliwia nawet podnoszona przez organ argumentacja o dużej ilości prowadzonych jednocześnie spraw. W konsekwencji, biorąc pod uwagę, że Sąd podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania uznał, że na dzień wyrokowania organ był bezczynny, tym samym żądanie skargi dotyczące wydania stosownego orzeczenia w sprawie należało uznać za uzasadnione. Wobec powyższego mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 k.p.a oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 orzekł jak w sentencji wyroku.