I SAB/Wa 721/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2016 r. sprawy ze skargi I. A., A. S., O. J., M. D., A. F. i J. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz I. A., A. S., O. J., M. D., A. F. i J. D. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] października 2015 r. (data prezentaty) I. A., A. S., O. J., M. D., A. F. i J. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rozpoznania odwołania Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] września 1954 r., nr [...]. Przedmiotowe odwołanie z dnia 8 maja 2015 r. wpłynęło do organu w dniu 14 maja 2015 r. i zostało przekazane z całością akt sprawy Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 20 maja 2015 r. Następnie pismem z dnia 20 sierpnia 2015r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformował pełnomocnika skarżących, że odwołanie złożone przez Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. zostanie rozpatrzone do dnia 31 grudnia 2015r. Jednocześnie stwierdził, iż przesuniecie terminu rozpoznania wniosku spowodowane jest dużą ilością tego rodzaju spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu. Pismem z dnia 25 sierpnia 2015 r. (data prezentaty) skarżący wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nieterminowym rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. W piśmie tym skarżący zakwestionowali działania organu, jako naruszające w sposób rażący art. 35 kpa - przy czym Minister nie podejmuje żadnych działań zmierzających do rozpoznania tego odwołania. Zaś w dniu 12 października 2015 r. (data prezentaty) I. A., A. S., O. J., M. D., A. F. i J. D. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rozpoznania odwołania Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wnieśli w niej o : - zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpatrzenia w terminie 30 dni odwołania Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...]; - stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - w przypadku uwzględnienia skargi - wymierzenie organowi grzywny; - ewentualne wymierzenie grzywny w razie niezastosowania się organu do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 kpa; - zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili stan faktyczny sprawy - jednocześnie zarzucili organowi rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podkreślając, że sprawy rozpatrywane są według kolejności ich wpływu i reguła ta jest ściśle przestrzegana. Dodał, iż jednym z zarzutów Najwyższej Izby Kontroli w stosunku do Ministra Rolnictwa i Rozwoju zawartych w "Informacji o wynikach kontroli wykonywania zadań przez Ministra Skarbu Państwa i inne organy administracji rządowej w zakresie reprywatyzacji" sformułowanym w grudniu 2007 r. było nie rozpatrywanie spraw rewindykacyjnych (czyli takich jak przedmiotowa sprawa) według kolejności ich wpływu, co zdaniem Najwyższej Izby Kontroli świadczyło o "nierównym traktowaniu wnioskodawców" i "korupcjogennej dowolności postępowania administracji". Podniósł, że kolejność wpływu jest jedynym obiektywnym i sprawiedliwym kryterium decydującym o porządku rozpatrywania spraw, stosowanym przez szereg instytucji państwowych, na podstawie regulacji zawartych w powszechnie obowiązujących przepisach prawa takich jak np. § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646). Rozpatrywanie spraw według kolejności ich wpływu prowadzi do znacznego spadku liczby spraw oczekujących na rozpoznanie w ramach Wydziału Rewindykacji, co w sposób oczywisty ma wpływ na skrócenie czasu ich rozpatrzenia. Na zakończenie wskazał, że obiektywnie uzasadnione przedłużenie terminu rozpoznania odwołania, przy jednoczesnym informowaniu stron o przyczynach zwłoki i wskazywaniu nowego terminu rozpoznania sprawy, czyni zarzut przewlekłości postępowania niezasadnym. Pismem z dnia 18 lutego 2016 r. (data prezentaty) Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. również wniósł o oddalenie skargi - popierając w całości argumenty przedstawione przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Do dnia 1 marca 2016 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca rozpoznania przedmiotowego odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na przewlekłość organu, złożyli do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania w zakresie rozpoznania odwołania Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kognicja sądu administracyjnego obejmuje między innymi kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu w przypadku, gdy nie wydają decyzji administracyjnej w sprawach indywidualnych, podlegających załatwieniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując skargę na bezczynność sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Zatem skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwienia spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Wskazać należy, że realizacja ogólnej zasady szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, ale także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i 77§ 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia celowych działań zmierzających do rozpoznania odwołania Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Przy czym, z przepisu art. 35 § 1 i 2 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Przedmiotowe odwołanie zostało przekazane z całością akt sprawy Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] maja 2015 r. W związku z tym, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 kpa, załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 kpa. W oparciu o powyższe stwierdzić należy, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie zgodnie ze standardami wskazanymi w powołanych przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji. Zatem zachodzi przewlekłość postępowania w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa. Treść obowiązku płynącego z art. 35 § 1 kpa oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości w postępowaniu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniała taka sytuacja, bowiem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa, tzn. nie wykonał obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi okoliczność informowaniu stron o przyczynach zwłoki i wskazanie nowego terminu rozpoznania sprawy, jak i powoływanie się na fakt rozpoznawania sprawy według kolejności wpływu. Okoliczności te nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w rozpoznaniu odwołania, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych w art. 35 § 5 kpa. Wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie może w takiej sytuacji ekskulpować organu orzekającego od zarzutu przewlekłości postępowania zwłaszcza, że termin nie został przez Ministra dochowany, a w sprawie nie podjęto jakiejkolwiek merytorycznej czynności zmierzającej do rozpoznania odwołania. Ponad wszelką wątpliwość stwierdzić zatem należy, że organ w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy znacznie przekroczył terminy prawem przewidziane, jak również nałożone na siebie pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. Okoliczności te uzasadniają uwzględnienie skargi na przewlekłość postępowania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - bowiem w przedmiotowej sprawie nie rozpoznał on odwołania, czym naruszył przepis art. 35 § 1i 3 kpa i korespondujący z nim art. 12§ 1i 2 oraz 36 § 1 kpa. Wobec powyższego mając na uwadze, że organ od kilku miesięcy nie podjął żadnej czynności zmierzającej do załatwienia sprawy, termin do jej załatwienia – nawet jeśliby przyjąć, iż sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter – został już znacznie przekroczony. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego i stworzy realną możliwość załatwienia sprawy przez organ. Mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy, przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aczkolwiek naganne, nie nosi cech rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art.149 § 1 p.p.s.a. Organ bowiem poinformował strony o terminie załatwienia sprawy (chociaż go nie dotrzymał), a przyczyną zwłoki jest znana Sądowi z urzędu duża liczba spraw tego rodzaju. Działanie organu nie jest zatem wyrazem jego złej woli i nie cechuje go tak poważny stopień naruszenia prawa, stwierdzenia którego domagają się skarżący. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.