I SAB/Wa 730/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. N. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpatrzenia wniosku M. N. z dnia [...] kwietnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1950 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej nr hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. N. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. M. N. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1950 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej Hip. Nr [...] na rzecz Z. T. w części dotyczącej niezwróconej części nieruchomości, na podstawie decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] marca 2002 r., nr [...], tj. powierzchni powstałej w skutek wydzielenia działki nr [...] z obrębu [...] z nieruchomości stanowiącej dawną nieruchomość hipoteczną przy ul. [...], oznaczonej hip. nr [...]. Przedmiotowy wniosek został złożony w Kolegium w dniu [...] czerwca 2013 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kolegium zwróciło się do Prezydenta [...] o przesłanie kompletnych akt własnościowych wskazanej nieruchomości gruntowej, akt postępowania zakończonego decyzją Burmistrza oraz informacji z rejestru gruntów dla ww. nieruchomości gruntowej. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. M. N. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne rozpoznanie opisanego wniosku. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Prezydent [...] wskazał, że akta własnościowe nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], zostały przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pismem z dnia [...] października 2014 r. M. N., reprezentowany przez radcę prawnego A. S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w rozpoznaniu wniosku datowanego na dzień [...] kwietnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1950 r., nr [...]. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 36 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 12 kpa, polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania powołanego wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego. W uzasadnieniu skargi strona opisała dotychczasowy przebieg postępowania i wskazała na zasadność skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wniosło o oddalenie skargi wskazując na jej niezasadność. Jednocześnie organ podniósł, iż skarżący nie wyczerpał toku instancji w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Aby wydać orzeczenie na podstawie przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego [(art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako kpa)]. Ponadto z przepisu art. 35 § 1 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Powołane przepisy wyznaczają bowiem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13]. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Celem jej jest bowiem zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że w skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb przewidziany art. 37 § 1 kpa, a w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., czyli zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Kolegium nie zakończyło sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu ww. wniosku M. N. z dnia [...] kwietnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1950 r., nr [...]. Przy czym przedmiotowy wniosek wpłynął do Kolegium w dniu [...] czerwca 2013 r. i od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 kpa, termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu prawie dwóch lat od wniesienia ww. wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie zakończyło zainicjowanego nim postępowania i nie podjęło rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi o zasadności przedmiotowej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpatrzenia opisanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że pierwszą czynność w sprawie organ podjął po prawie 2 miesiącach od złożenia wniosku – pismo z dnia [...] sierpnia 2013 r. o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości i informacji do sprawy. W odpowiedzi pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Prezydent [...] poinformował Kolegium, iż żądane akta własnościowe nieruchomości zostały przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a Kolegium od tego momentu nie podjęło żadnej czynności w sprawie i to pomimo wezwania skarżącego z dnia [...] sierpnia 2013 r. do usunięcia naruszenia prawa. Podkreślić również należy, że organ nie zastosował się do obowiązku wyznaczonego przepisem art. 36 kpa i nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, nie podał przyczyny zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. Lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa." Przy czym w ocenie Sądu, postępowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa. Na względzie należy mieć również treść art. 1 i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U z 1993 r. Nr 61., poz. 284 ze zm.). Stosownie do tych przepisów każdy obywatel kraju podlegającego jurysdykcji Konwencji ma prawo do rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie. Ocena zachowania rozsądnego terminu rozpoznania sprawy i zakończenia postępowania powinna przy tym uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy oraz opierać się na następujących kryteriach: ocenie stopnia złożoności i zawiłości sprawy, postępowania skarżącego i właściwych organów państwa oraz wagi rozstrzygnięcia sprawy dla sytuacji skarżącego (D. Sześciło, Komentarz. Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 1 lutego 2005 r. w sprawie Beller przeciwko Polsce, skarga Nr 51837/99, ST 2008, nr 11, s. 84). Ponadto także zgodnie z art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowiącego o prawie do dobrej administracji, podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1, art. 119 pkt 2 oraz art. 120 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.