I SAB/Wa 730/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Tomasz Szmydt po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. A. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Rozwoju dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie rozpoznania odwołania z dnia [...] czerwca 2015 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania odwołania z dnia [...] czerwca 2015 r.; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego J. A. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Powiatu w G., stwierdził, że część nieruchomości położonej w miejscowości Z., gmina [...], oznaczonej geodezyjnie: obręb Z., arkusz mapy 5, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] Sądu Rejonowego w G. jako własność J. A., a w dniu [...] grudnia 1998 r. stanowiącej współwłasność E. i L. A. i pozostającej w tej dacie we władaniu Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa, własnością Powiatu G., jako grunt zajęty pod drogę publiczną – drogę powiatową. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. (data nadania) odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. A. Powyższe odwołanie wraz z aktami sprawy zostało przekazane przez organ I instancji do Ministra Infrastruktury i Rozwoju w dniu [...] lipca 2015 r. (data wpływu). Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. (data wpływu do organu [...] sierpnia 2015 r.) J. A. wezwał Ministra Infrastruktury i Rozwoju, na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., do usunięcia naruszenia prawa tj. rozpatrzenia ww. odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Następnie, pismem z dnia [...] września 2015 r. J. A., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Admiracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. wnosząc w niej o: 1. wydanie stosownego orzeczenia przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiotowej sprawie tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a.; 2. uwzględnienie skargi na bezczynność organu i zobowiązanie do załatwienia sprawy, w określonym przez Sąd terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez organ w trybie autokontroli; 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w kwocie 357 zł (w tym wynagrodzenie pełnomocnika 240 zł, wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty udzielonego pełnomocnictwa opłaty skarbowej 17 złotych). W uzasadnieniu skargi wskazał na naruszenie przez organ art. 12 § 2 i 35 § 3 k.p.a. przez ich niezastosowanie, podnosząc, iż od daty wniesienia przez niego odwołania minęło już ponad trzy miesiące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ podniósł, że decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W związku z powyższym, w ocenie organu, nie on pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu odwołania skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 P.p.s.a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przypadku bezzasadności skargi Sąd orzeka stosownie do art. 151 P.p.s.a. Uwzględniając skargę na bezczynność orzeka natomiast na podstawie art. 149 P.p.s.a. Zauważyć w tym miejscu należy, że treść art. 3 § 2 pkt 8, art. 151 P.p.s.a. oraz art. 149 P.p.s.a. uległa zmianie od dnia 15 sierpnia 2015 r. na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). O ile jednak, stosownie do art. 2 ustawy zmieniającej P.p.s.a., nowe brzmienie art. 151 P.p.s.a stosuje się od dnia 15 sierpnia 2015 r. również do postępowań wszczętych przed tą datą, o tyle art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 P.p.s.a. w nowym brzmieniu znajdą zastosowanie do postępowań wszczętych od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej tj. od dnia 15 sierpnia 2015 r. W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte skargą wniesioną dnia [...] września 2015 r. (data nadania) i stąd nie ulega wątpliwości, że wskazane przepisy P.p.s.a. stosuje się w ich nowym brzmieniu. Stosownie do art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. To powoduje, że Sąd może oddalić skargę na bezczynność jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności. Mając na uwadze uzasadnienie do powołanej wcześniej ustawy nowelizującej z 9 kwietnia 2015 r., uznać trzeba, że na podstawie wskazanej powyżej regulacji ustawodawca przyznał sądom kompetencję do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność oraz do orzeczenia, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa - także wówczas, gdy nie ma podstaw i potrzeby zobowiązania organu do wydania aktu albo dokonania czynności oraz zobowiązania do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Powyższe wynika z tego, że badając zasadność skargi na bezczynność sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Jeśli zatem po wniesieniu skargi do sądu organ dokona czynności lub wyda akt, odnośnie których sformułowano zarzut bezczynności, to w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności skutkuje to bezprzedmiotowością postępowania, prowadzącą w konsekwencji do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z uwagi na treść art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a., powyższe nie powoduje jednak, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu także co do rozstrzygnięcia o bezczynności oraz co do stwierdzenia, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O tym sąd rozstrzyga bowiem niezależnie od umorzenia postępowania w zakresie rozstrzygnięcia określonego w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., chyba, że stwierdzi brak bezczynności już na dzień wniesienia skargi, co stanowi podstawę do oddalenia skargi i wydania orzeczenia na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, poza sporem pozostaje to, że na dzień orzekania organ nie pozostaje w bezczynności, bowiem w dniu [...] października 2015 wydał decyzję, nr [...], rozpoznając tym samym odwołanie skarżącego z dnia 17 czerwca 2015 r. Skoro na gruncie art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd nie miał podstaw na dzień orzekania do zobowiązania organu do wydania decyzji lub podjęcia aktu, to postępowanie w tym zakresie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a w związku z art. 149 § 1 tej ustawy. W tej sytuacji zakres merytorycznego rozstrzygnięcia Sądu sprowadza się do oceny, czy przy rozpoznaniu odwołania skarżącego z dnia 17 czerwca 2015 r. organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że zgodnie art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z analizy zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż odwołanie skarżącego z dnia [...] czerwca 2015 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. wpłynęło za pośrednictwem Wojewody do Ministra Infrastruktury i Rozwoju w dniu [...] lipca 2015 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika także, że po otrzymaniu odwołania organ nie prowadził żadnego postępowania dowodowego w celu rozpoznania odwołania skarżącego, ani też nie poinformował skarżącego zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o przewidywanym terminie rozpatrzenia odwołania. Następnie, w dniu [...] sierpnia 2015 r. (data wpływu do organu) skarżący złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne rozpoznanie ww. odwołania, a w dniu [...] września 2015 r. złożył skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Mając powyższe okoliczności na względzie, w ocenie Sądu, Minister Infrastruktury i Rozwoju dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia odwołania skarżącego albowiem uchybił terminowi wskazanemu w art. 35 § 3 k.p.a. i rozpoznał odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2015 r. po upływie prawie trzech miesięcy od jego otrzymania od organu I instancji wraz z aktami sprawy. Jednocześnie, w ocenie Sądu, pomimo niedotrzymania terminu zawartego w art. 35 § 3 k.p.a. oraz naruszenia art. 12 k.p.a. i art. 36 § 1 k.p.a., bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za stanowiskiem takim przemawia długość przekroczenia terminu przez organ w rozpoznaniu złożonego odwołania. Wprawdzie nie sposób nie zauważyć, że organ rozpoznał odwołanie skarżącego dopiero w konsekwencji wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a następnie złożenia skargi do Sądu – co godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) - jednakże dla uznania rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów do załatwienia sprawy, o których mowa w art. 35 § 3 k.p.a. Przekroczenie tych terminów musi być bowiem znaczne, taka zaś sytuacja, w ocenie Sądu, nie miała miejsca w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a oraz art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia odwołania skarżącego wobec jego bezprzedmiotowości związanej z rozpoznaniem odwołania. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.