I SAB/Wa 731/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. L.-H., G. H., A. D., M. H., Z. H., R. Z. i J. R. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz B. L.-H., G. H., A. D., M. H., Z. H., R. Z. i J. R. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. L., G. H., M.H., Z. H., A. D., R. Z. i J. R., reprezentowani przez adwokata R. N., pismem z dnia 7 listopada 2014 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku A. D., Z. H. i I. R. z dnia 23 czerwca 2010 r. o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1953 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1952 r., nr [...] odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że w związku z przedmiotowym wnioskiem Minister pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r. poinformował, iż przewidywany termin rozstrzygnięcia to 30 listopada 2011 r. Pismem z dnia 15 czerwca 2012 r. organ poinformował, że nie jest możliwe zakończenie postępowania z uwagi na konieczność ustalenia stron niniejszego postępowania. W związku z przedłużającym się brakiem działania organu pismami z dnia 5 lipca 2013 r. i 28 marca 2014 r. strona skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Pomimo tego, Minister nie wyjaśnił nadal stronom braku podjęcia czynności w sprawie. Zdaniem skarżących nierozpoznanie opisanego wniosku z 2010 r. do chwili wniesienia skargi stanowi więc naruszenie art. 35, 36 k.p.a. oraz podstawowe zasady postępowania administracyjnego w tym m.in. wyrażoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania, zasadę legalności wskazaną w art. 6 kpa, zasadę praworządności statuowaną przez art. 7 k.p.a. .i zasadę pogłębiania zaufania, o której mowa w art. 8 k.p.a., które to zasady organy muszą bezwzględnie stosować. W konsekwencji, skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie organu do wydania - w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu przez Sąd organowi administracji akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem uwzględniającym skargę na bezczynność - decyzji administracyjnej w sprawie ww. wniosku; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; oraz 3) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że podjął czynności mające na celu ustalenie następców prawnych po zmarłej D. B. O wszystkich czynnościach informowany był pełnomocnik skarżących, który posiadał pełną wiedzę co do zgonu strony postępowania. Ponadto, sprawy rozpatrywane są według kolejności wpływu. Wobec faktu, iż postępowania dotyczące decyzji wydanych na podstawie tzw. dekretu [...] są postępowaniami dotyczącymi decyzji wydanych sprzed kilkudziesięciu laty, stan prawnych nieruchomości jest złożony, a ustalenia stron czasochłonne. Jednocześnie organ wskazał na trudną sytuację kadrową oraz stwierdził, że w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy poddany został analizie, a strony zostały poinformowane w trybie art. 36 k.p.a. o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie rozstrzygnięcia do 31 stycznia 2015 r. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w dniu 11 marca 2015 r., pełnomocnik organu oświadczył, że w sprawie została wydana decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], której odpis złożył do akt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie, co ma znaczenie w niniejszej sprawie, należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu, w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe. Stąd, skoro organ w bezczynności czy przewlekłości już nie pozostaje, sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi - zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt sprawy, Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpoznał w dniu [...] marca 2015 r. sprawę z wniosku A. D., Z. H. i I. R. z dnia 23 czerwca 2010 r. wydając decyzję nr [...], którą stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1953 r., nr [...] oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1952 r., nr [...] w określonej w aktach notarialnych części obejmującej sprzedane lokale nr [...] w budynku przy ul. [...] oraz udziały przypadające właścicielom tych lokali w części budynku o jego urządzeniach, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali zostały wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność. Wydanie przez Ministra ww. decyzji z dnia [...] marca 2015 r. wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania opisanego wniosku z dnia 23 czerwca 2010 r. Oczywiste jest bowiem, że organ załatwił sprawę i nie pozostaje już w bezczynności. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe, dlatego w tym zakresie zostało umorzone (pkt 2 sentencji wyroku). Podkreślenia jednak wymaga, że chociaż wydanie przez organ rozstrzygnięcia w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając więc działanie Ministra Infrastruktury i Rozwoju, Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku z dnia 23 czerwca 2010 r. nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. W przedmiotowej sprawie zauważenia wymaga, że organ dopiero po prawie 10 miesiącach od złożenia wniosku wszczął w sprawie czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego. Przy czym dopiero pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r. poinformował strony o niemożności rozpatrzenia wniosku w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. i poinformował o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia do 30 listopada 2011 r., który to termin nie został dochowany. Następne czynności w sprawie organ podjął dopiero w czerwcu 2012 r. i w lipcu 2013 r. Przy czym wskazany w piśmie z dnia 26 lipca 2013 r. termin rozpatrzenia sprawy do dnia 30 września 2013 r. również nie został przez organ dotrzymany. Przez prawie cały 2014 r. Minister nie wykonał w sprawie żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Jedyne czynności organu zostały dokonane w listopadzie i grudniu 2014 r., już po wniesieniu przez skarżących przedmiotowej skargi na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Przy czym, pismem z dnia 9 grudnia 2014 r. organ poinformował strony o niemożności zakończenia postępowania w uwagi na konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania, w tym ustalenia spadkobierców zmarłej D. B. Ponadto, poinformował o terminie rozstrzygnięcia sprawy do dnia 31 stycznia 2015 r. Powyższe wskazuje, że organ w sprawie działał niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie krótszym. Tymczasem, pomimo iż postępowanie w sprawie trwało już od czerwca 2010 r., oraz pomimo że wezwano organ do usunięcia naruszenia prawa w dniu 5 lipca 2013 r. – Minister nie rozpoznał wniosku, czyniąc to dopiero po ponad 4 latach od wpływu do organu przedmiotowego wniosku oraz po prawie 4 miesiącach od wniesienia przez skarżących skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. w dniu [...] marca 2015 r. Dlatego też, w tym zakresie Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku (pkt 1 i 2). O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku - na podstawie art. 200 P.p.s.a. ----------------------- 4