I SAB/Wa 737/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. K. i H. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 1988 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczonej jako "[...]" dz. nr [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz S. K. i H. K. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] sierpnia 2015 r. S. K. i H. K. wnieśli do wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] położona przy ul. [...], oznaczonej hipotecznie jako "[...]" dz. nr [...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Skarga ta wniesiona został w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] grudnia 1988 r. S. K. działając w imieniu własnym oraz M. K. i H. K., wystąpił do Urzędu [...] o "przywrócenie prawa własności", ewentualnie "o wypłacenie odszkodowania" m. in. za wskazaną na wstępie nieruchomość. Wobec nierozpoznania sprawy zainicjowanej tym podaniem, pismem z [...] lutego 2014 r. S. K. i H. K. ponowili żądanie ustalenia odszkodowania. Kolejnym pismem z dnia [...] lutego 2015 r. sprecyzowali, że złożony w dniu [...] grudnia 1988 r. wniosek, dotyczył przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wobec braku podejmowania czynności w sprawie, pismem z [...] lutego 2015 r. skarżący wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie, w efekcie rozpoznania którego Wojewoda ów – postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. nr [...]- wyznaczył Prezydentowi [...] trzymiesięczny termin na podjęcie w sprawie rozstrzygnięcia. Wobec dalszej zwłoki organu S. K. i H. K. wnieśli wskazaną na wstępie skargę, żądając zobowiązania Prezydenta [...] do zakończenia postępowania, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że podjął w sprawie szereg czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. Ponadto pismem z dnia [...] listopada 2015 r. pełnomocnik stron został poinformowany, o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia sprawy wyznaczony został na dzień 29 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwaną p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta [...] mająca mieć miejsce przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] położoną w przy ul. [...], nr hip "[...]" dz. nr [...]. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Jak wynika z akt sprawy wniosek o ustalenie odszkodowania za utraconą nieruchomość złożony został w dniu [...] grudnia 1988 r. (do organu wpłynął na początku stycznia 1999 r.) Mimo, że od tego momentu upłynęło przeszło 27 lat organ nadal go nie rozpoznał. Mało tego w okresie tym, poza nielicznymi czynnościami, realizowanymi na początku lat dziewięćdziesiątych ub. wieku przez ówczesną komórkę organizacyjna Urzędu Rejonowego, do momentu doprecyzowania wniosku (w roku 2015) nie podejmował on jakichkolwiek czynności w sprawie. Niewątpliwie zatem Prezydent [...] pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy objętej powyższym podaniem, co czyni skargę oczywiście zasadną. A to z kolei implikuje po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Wyznaczając zaś ten termin (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd uwzględnił skomplikowany, historyczny charakter sprawy rozstrzyganej na gruncie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, niepozyskanie jeszcze wszystkich dokumentów źródłowych pozwalających na zrekonstruowanie kluczowych elementów stanu faktycznego (na co wskazuje organ w piśmie skierowanym do pełnomocnika stron opatrzonym datą [...] listopada 2015 r.), a także to, że w przypadku potwierdzenia spełnienia przesłanek wydania decyzji pozytywnej, konieczna będzie dokonanie przed rozstrzygnięciem sprawy wyceny nieruchomości, do której strony będą mogły zgłaszać zastrzeżenia. Z tych względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania, uwzględniającym także gwarancje procesowe stron, jest termin czterech miesięcy. Umożliwia on przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez strony z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu). W ocenie Sądu stwierdzona bezczynność ma w okolicznościach rozpoznawanej sprawy postać kwalifikowaną w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a., a więc rażąco narusza prawo. Żadne bowiem okoliczności nie mogą usprawiedliwiać ponad 27-letniej zwłoki w wydaniu merytorycznej decyzji. Tym bardziej gdy nie jest ona wywołana obiektywnie weryfikowalnymi przeszkodami uniemożliwiającymi zakończenie postępowania, ale li tylko stanowi efekt zaniechania podejmowania przez organ przez ponad 23 lata (od 1992 r. do 2015 r.) jakichkolwiek działań ukierunkowanych na załatwienia sprawy. Nie sposób również nie dostrzec, że organ całkowicie zlekceważył obowiązek, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. i po raz pierwszy o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania poinformował strony dopiero po wniesieniu skargi do Sądu czyli po 27 latach od jego wszczęcia (vide pismo z [...] listopada 2015 r., nr [...]). Zdziwienie przy tym musi budzić argumentacja organu zawarta w odpowiedzi na skargę, o rzekomym podejmowaniu w toku tego postępowania "szeregu czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego", w sytuacji gdy realnie po ponowieniu żądania przez skarżących przyznania odszkodowania za nieruchomość, podjął on w istocie jedynie dwie czynności, polegające na wystąpieniu do właściwej komórki organizacyjnej Urzędu [...] o kserokopie mapy z zaznaczonymi granicami nieruchomości oraz akta lokalizacyjne dotyczące sposobu jej zagospodarowania (vide pisma z [...] marca 2015 r. oraz z [...] listopada 2015 r. o nr jak wyżej) Taki sposób procedowania sprawy nie tylko w sposób oczywisty i szczególnie drastyczny narusza zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), ale również prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania jego uczestników do władzy publicznej, co musi spotkać się z reakcją Sądu. Świadczy bowiem o intencjonalnym sabotowaniu wynikających z procedury administracyjnej obowiązków organu i lekceważeniu praw i gwarancji procesowych strony, mającej prawo oczekiwać, że jej podanie będzie rozpoznane bez zbędnej zwłoki. Zdziwienie zwłaszcza musi w tym kontekście tym budzić argumentacja organu, Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.