I SAB/Wa 74/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P., J. M., W. W. i M. W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. w sprawie ze skargi A. P. i J. M. zobowiązuje Prezydenta W do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku z dnia [...] czerwca 1995 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], o pow. [...] m² – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa; 3. odrzuca skargę W. W. i M. W.; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących A. P. i J. M. solidarnie kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] stycznia 2013 r. A. P., J. M., W. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] czerwca 1995 r. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], o pow. [...] m2. Z akt sprawy wynika, że W. W., J. W. i M. W., pismem z [...] czerwca 1995 r. wystąpili o przyznanie, na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za wyżej wskazaną nieruchomość. Pismem z [...] marca 2010 r. do niniejszego postępowania zgłosili się następcy prawni J. W. – A. P. i J. M. (na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt VII Co 624/10). W związku z niezałatwieniem przez Prezydenta W., w terminie określonym w art. 35 k.p.a., wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...], A. P., działając w imieniu własnym oraz J. M., wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem, które organ wojewódzki postanowieniem z [...] grudnia 2012 r., nr [...] uznał za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Mając na uwadze dalszą bezczynność organu w sprawie wniosku z [...] czerwca 1995 r. A. P., J. M., W. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyżej wskazaną skargę na bezczynność Prezydenta W. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że od czasu złożenia przedmiotowego wniosku o odszkodowanie upłynęło ponad 17 lat, w ciągu których jedna osoba bezpośrednio uprawniona zmarła, nie otrzymawszy odszkodowania, natomiast jej rodzeństwo W. i M., będący w podeszłym wieku, wraz ze spadkobiercami J. W. oczekują bezskutecznie na wywiązanie się urzędów z ich obowiązków. Podnieśli, że mimo iż organ posiada już niezbędne dokumenty do wydania decyzji, to w sposób nieuprawniony przeciąga postępowanie i wyznacza kolejne terminy załatwienia sprawy, które tak jak dodatkowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy wyznaczony przez Wojewodę [...], upływają bezskutecznie, zatem skarga niniejsza jest zasadna. Jednocześnie wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie argumentując, że postanowienie Wojewody [...] z [...] grudnia 2012 r. wraz z aktami sprawy wpłynęły do organu w dniu [...] grudnia 2012 r. zatem termin wyznaczony przez organ wojewódzki upływa w dniu [...] marca 2013 r. Jednocześnie podniósł, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Wskazał, że pismem z [...] marca 2013 r. strony zostały poinformowane, że decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia [...] lipca 2013 r. Poinformowany o wniosku skarżących dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi A. P. i J. M., co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że realizacja zasady szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z [...] czerwca 1995 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd rozpoznający sprawę prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie, po wpłynięciu w dniu [...] lipca 1995 r. wniosku W. W., J. W. i M. W. o odszkodowanie, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Prezydent W. rozpoznając wniosek z [...] czerwca 1995 r., przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania, pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, Prezydent nie zakończył postępowania. Zatem, mimo upływu ponad 17 lat, organ nie wykonał obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy. Sąd dostrzegł, że Prezydent podejmował czynności zmierzające do zebrania dokumentacji niezbędnej do rozstrzygnięcia sprawy, a po śmierci jednego z wnioskodawców, tj. J. P., postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z [...] lipca 2006 r. do czasu dostarczenia prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku, a podjęcie nastąpiło dopiero postanowieniem z [...] lutego 2012 r., w następstwie, którego miały miejsce kolejne wystąpienia organu mające na celu gromadzenie materiałów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, tj. [...] maja 2012 r., [...] lipca 2012 r., [...] października 2012 r. i [...] listopada 2012 r. Jednakże analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że poszczególne czynności organu dokonywane były w odstępach kilkumiesięcznych. Takimi działaniami organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, zawarte w art. 12 k.p.a. Ponadto o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania Prezydent poinformował wnioskodawców dopiero po wniesieniu przez strony zażalenia z art. 37 k.p.a. (pismem z [...] listopada 2012 r.) oraz skargi na bezczynność (pismem z [...] marca 2013 r.). W tym miejscu zaznaczenia jednak wymaga, że wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie może zwalniać organu orzekającego od zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy od złożenia przez stronę wniosku o odszkodowanie minęło ponad 17 lat i w tym czasie organ w dalszym ciągu nie wydał decyzji w sprawie, podczas gdy powinien podejmować czynności procesowe i gromadzić materiał dowodowy w sposób skonsolidowany i adekwatny do kolejnych, powstających w jego toku zagadnień procesowych. Zatem zwłoka w wydaniu decyzji została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko i nie dołożył tym samym należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę. Mając na uwadze dotychczasowy tok prowadzonego postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do załatwienia sprawy – nawet jeśliby przyjąć, iż ma ona skomplikowany charakter – został już znacznie przekroczony. Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Prezydenta W. Sąd stwierdził, że Prezydent z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku z [...] czerwca 1995 r., czym rażąco naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i 3, art.12 § 1 i 2 oraz art. 36 § 1 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, niezbędnego do wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Co do rażącego charakteru bezczynności organu zauważyć wprawdzie należy, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która to ustawa znowelizowała m.in. art. 149 p.p.s.a., wprowadzając w § 1 obowiązek każdorazowego stwierdzania, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa – przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie tej ustawy. Ustawa ta weszła w życie w dniu 16 maja 2011 r. Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ jest nadzwyczaj naganna i nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Powyższe jest wynikiem wyłącznie i bezpośrednio niedziałania i opieszałości Prezydenta W. Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął konkretnych, realnych czynności skutkujących zakończeniem postępowania w sprawie i zignorował terminy jej załatwienia i nie poinformował stron o przewidywanym terminie zakończenia sprawy. Jednocześnie stwierdzić należy, że stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarga W. W. i M. W. nie została poprzedzona zażaleniem wniesionym, w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Ten środek zaskarżenia stanu opieszałości organu w załatwieniu sprawy wniósł bowiem jedynie A. P. działający w imieniu własnym oraz w imieniu J. M. Zatem w tym stanie rzeczy skoro W. W. i M. W. nie wyczerpali trybu przewidzianego w art. 52 § 1 p.p.s.a., to ich skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę W. W. i M. W. odrzucił (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.