I SAB/Wa 740/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. W. i J. J. na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta miasta W. do rozpoznania wniosku z dnia 12 listopada 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. "[...]", rej. hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz A. W. i J. J. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. W. i J. J. reprezentowani przez pełnomocnika adwokata T. Z. wnieśli 15 września 2015 roku skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W przy ulicy [...]. W skardze zarzucono organowi przekroczenie terminów załatwienia sprawy oraz wskazano wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 37 kpa wobec wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia. W dniu 1 czerwca 2015 r. Wojewoda [...] postanowieniem nr r. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenie postanowienia (a więc do 8 września 2015 r. ) Prezydent W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że pismem z dnia 30 października 2015 r. pełnomocnik stron został poinformowany, iż został zgromadzony materiał dowodowy dający podstawę do wydania decyzji merytorycznie kończącej postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezydenta W. mająca mieć miejsce przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. dalej ugn), odszkodowania za utraconą nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...]. Bezczynność organu zachodzi zaś wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności te będą miały natomiast znaczenie podczas oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.), czy też nie. Zgodnie natomiast z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. Wniosek o ustalenie odszkodowania z utraconą nieruchomość wpłynął do organu 13 listopada 2008 r. Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, mimo upływu ponad 7 lat od złożenia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Z akt sprawy wynika, że po złożeniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość organ I instancji w dniu 6 maja 2009 r. zwrócił się do Biura Gospodarki Nieruchomościami Wydział Spraw Dekretowych Urzędu Miasta W. o nadesłanie akt, w dniu 15 maja 2009 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o nadesłanie danych z ewidencji gruntów oraz danych lokalizacyjnych, w dniu 23 czerwca 2009 r, zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie zaświadczenia z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej przy ul. [...], w dniu [...] czerwca 2009 r. zwrócił się do J. J. o podanie adresów pozostałych stron osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie, w dniu 12 sierpnia 2009 r. wystąpił do Archiwum Państwowego o nadesłanie kopii dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Następnie w dniach 2 lutego 2012 r. i 14 marca 2011 r. organ I instancji zwracał się o nadesłanie dodatkowych dokumentów dotyczących nieruchomości położonej przy ul [...]. Na powyższe wystąpienia ostatnia odpowiedź została przekazana Prezydentowi W. w dniu [...] maja 2012 r. W okresie od 28 maja 2012 r. do 25 maja 2015 r. organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, bowiem dopiero w dniu 25 maja 2015 r. poinformował pełnomocnika skarżących, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 31 lipca 2015 r. Taki sposób procedowania sprawy w sposób oczywisty uzasadnia zarzut bezczynności. To z kolei implikowało po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie, a ponadto oceny charakteru tej zwłoki, o czym stanowi ww. artykuł w § 1a. Wyznaczając zaś dwumiesięczny termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd miał na względzie, w sytuacji potwierdzenia spełnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. – wymagane będzie także sporządzenie opinii uprawnionego rzeczoznawcy o wartości utraconej nieruchomości, do której to opinii strony mogą wnosić zastrzeżenie. Z tych względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, czas pozyskania wszystkich niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów oraz uwzględniającym obligatoryjności przeprowadzenia dowodu z wyceny nieruchomości (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest termin dwóch miesięcy. W tym miejscu wskazać należy, że art. 149 p.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albo nie miały takiego charakteru. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka, w ocenie Sądu, zaistniała w przedmiotowej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ dokonywał czynności w sprawie niesystematycznie, w znacznych odstępach czasowych, a w okresie od 28 maja 2012 r. do 25 maja 2015 r. nie podejmował żadnych czynności, nawet nie informując strony o terminie zakończenia sprawy. W ocenie Sądu, czynności dokonanych na przestrzeni ponad 7 lat, Prezydent W. niewątpliwie mógł dokonać w czasie znacznie krótszym. Wobec powyższego, postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).