I SAB/Wa 75/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie wydania decyzji oddala skargę. R. P. (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] marca 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów (dalej jako "Minister" lub "organ") w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. Nr 12, poz. 65) w stosunku do nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. W uzasadnieniu skargi podniosła, że od 1996 r. wraz z mężem wynajmowała od gminy lokal przy ul. [...] w S. na pracownię twórczą, jednak została wyeksmitowana wraz z niepełnosprawnym mężem przez osobę, która nigdy nie była właścicielem tej nieruchomości. Osoba ta weszła w posiadanie nieruchomości na podstawie bezprawnej decyzji starosty z 2000 r. Skarżącej w konsekwencji grożą niepowetowane straty, tj. egzekucje komornicze, które trwają od 2009 r., czy też sprawa o unieważnienie umowy notarialnej. Choć skarżąca wielokrotnie zwracała się do Ministra o pilne zakończenie postępowania dotyczącego zastosowania wobec ww. nieruchomości układów indemnizacyjnych, organ przedłużał termin załatwienia sprawy. Organ nie zareagował również na wnoszone ponaglenia. Wobec powyższego skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji oraz uznanie, że ma interes prawny w niniejszym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i zauważył, że przedmiotowe postępowanie administracyjne zakończone zostało decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], zaś jego stronami byli Starosta [...] oraz Prokurator Prokuratury Rejonowej w S., który zgłosił swój udział w sprawie. Powyższe postępowanie dotyczyło przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], (dawny numer policyjny [...]) obręb [...], której dotychczasowym właścicielem w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z dnia [...] kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, była T. G. z domu F., spadkobierczyni M. F. (ojciec). Zgodnie z kolei z treścią działu II ksiąg wieczystych prowadzonych dla tej nieruchomości właścicielami pozostają dla dz. nr [...] ([...]) – P. T., P. E., S. M., P. I., dla dz. nr [...] ([...]) - gmina [...]. W żadnej z ww. ksiąg wieczystych skarżąca nie jest wymieniona jako właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty. Zgodnie natomiast z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", stroną jest jedynie ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny powinien być własny, indywidualny, konkretny, aktualny, oparty na normie prawa powszechnie obowiązującego. Skarżąca nie posiada natomiast przymiotu strony w postępowaniu w sprawie zastosowania ustawy o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w stosunku do nieruchomości w S. przy ul. [...], ponieważ postępowanie to nie dotyczy przysługujących jej praw lub ciążących na niej obowiązków. Skarżąca zwracała się natomiast do Ministra z wnioskami w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2176) i otrzymywała stosowne informacje. Skarżąca w piśmie procesowym z [...] lipca 2021 r. (data nadania) wskazała, że ma interes prawny w niniejszym postępowaniu, bowiem najemca, który na podstawie umowy najmu zawartej z nowym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości używa lokal znajdujący się na tej nieruchomości, ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o zwrot tej nieruchomości w trybie art. 28 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jej podstawowym celem jest ochrona jednostki przed nieuzasadniona zwłoką organu w załatwieniu sprawy administracyjnej i doprowadzenie do wydania przez organ stosownego aktu. Stosownie natomiast do art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest zatem zobligowany do ustalenia, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Stroną takiego postępowania z całą pewnością jest wnioskodawca, tj. osoba, na wniosek której postępowanie to zostało wszczęte, jak również każdy inny podmiot, który wykaże swój interes prawny do wniesienia skargi. Brak legitymacji do wniesienia skargi wynika z braku interesu prawnego (art. 50 § 1 p.p.s.a.), który jest instytucją prawa materialnego. Brak legitymacji czynnej, co do zasady, skutkuje oddaleniem skargi (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 115/16 ). W niniejszej sprawie z wnioskiem o wszczęcie postępowania dotyczącego zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w stosunku do nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], wystąpił Starosta [...]. Do postępowania zgłosił również swój udział, pismem z [...] marca 2017 r. sygn. akt [...], jako uczestnik naprawach strony, Prokurator Prokuratury Rejonowej w S. W konsekwencji jedynie te dwa podmioty brały udział w postępowaniu. Jak wynika przy tym z akt administracyjnych, przedwojenną właścicielką ww. nieruchomości była T. G. z domu F., spadkobierczyni M. F. (ojciec). Zgodnie z kolei z treścią działu II ksiąg wieczystych prowadzonych dla tej nieruchomości właścicielami dz. nr [...] ([...]) pozostają P. T., P. E., S. M., P. I., zaś dz. nr [...] ([...]) - gmina S. W żadnej z ww. ksiąg wieczystych skarżąca nie jest wymieniona jako właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty. Wprawdzie w toku postępowania organ udzielał skarżącej informacji o przebiegu sprawy, to jednak czynił to w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jak wynika ze skargi i odpowiedzi na skargę, skarżąca jest jedynie najemcą lokalu położonego na przedmiotowej nieruchomości. Z kolei stroną przedmiotowego postępowania może być wyłącznie ten podmiot, który legitymuje się własnym, rzeczywistym i poddającym się konkretyzacji interesem prawnym (lub obowiązkiem prawnym), opartym na określonym przepisie prawa. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej (tak jak skarżąca), nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Postępowanie toczące się w trybie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych nie dotyczy natomiast interesu osób posiadających przedmiot tego postępowania (nieruchomość) pod tytułem użytkownika, najemcy lub też bez tytułu prawnego. Wprawdzie stroną tego postępowania może być także inny podmiot, ale tylko wtedy, gdy wykaże, że ma tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości. Takiego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości skarżąca jednak nie wykazała, a zatem nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie, skutkującego możliwością wniesienia skargi na bezczynność organu. Z powyższych względów skarga wniesiona przez podmiot nieuprawniony podlegała oddaleniu. Skarżąca nie była bowiem stroną postępowania administracyjnego (otrzymywała jedynie informacje o jego przebiegu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej), jak również nie przedłożyła dokumentów potwierdzających jej interes prawny w tym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.