I SAB/Wa 751/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi H. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość w. 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz H. K. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. w pozostałej części skargę oddala; 5. zasądza od Prezydenta W. na rzecz H. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 20 września 2015 r. H. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Skarżąca wskazała, że pismem z dnia 15 lipca 2015 r. (złożonym w organie w dniu 31 sierpnia 2015 r.) wniosła do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. wyczerpując tym samym tryb określony w k.p.a. Ponadto podniosła, że organ pomimo wyznaczenia przez Wojewodę terminu na załatwienie sprawy - nie podejmuje żadnych działań w sprawie i nie zakończył przedmiotowego postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż w związku z trudnościami w ustaleniu dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania omawianą działką pismem z dnia 9 lipca 2015 r. wystąpiono o przesłanie niezbędnych dokumentów do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami dla Dzielnicy [...]. Ponadto wskazano, iż pismem z dnia 5 listopada 2015 r. strony zostały poinformowane o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent W. nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i nadal pozostaje w zwłoce. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżącą przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest kwestionowanym w sprawie, że w grudniu 1991 r. wpłynął do Prezydenta W. wniosek poprzednika prawnego skarżącej o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - poparty pismem skarżącej z dnia 14 września 1998 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że dopiero po upływie ponad 5 lat od ponowienia wniosku przez H. K. organ w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie odszkodowania za w/w nieruchomość położoną przy ul. [...] – zwrócił się pismem z dnia 28 listopada 2003 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami, Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przekazanie aktualnego wypisu z rejestru gruntów i odbitki z mapy zasadniczej miasta z naniesionymi granicami hipotecznymi nieruchomości wraz z granicami działek ewidencyjnych w skład których wchodzi w/w nieruchomość. Odpowiedź na powyższe pismo wpłynęła przy piśmie z dnia 12 grudnia 2003r. Następnie pismem z dnia 2 grudnia 2003 r. ponowionym pismem z dnia 24 września 2009 r. zwrócono się do Dyrektora Archiwum Państwowego W. o przesłanie materiałów dotyczących budynku znajdującego się w roku 1945 na przedmiotowej nieruchomości, dokumentu potwierdzającego datę lustracji tej nieruchomości oraz czytelnego zdjęcia lotniczego z roku 1945. Odpowiedź na powyższe pismo wpłynęła przy piśmie z dnia 26 marca 2010r. Kolejną czynność zmierzającą do merytorycznego rozpoznania sprawy organ podjął dopiero po upływie prawie 6 lat tj. 24 września 2009 r. zwracając się ponownie do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przekazanie aktualnego wypisu z rejestru gruntów i odbitki z mapy zasadniczej miasta z naniesionymi granicami hipotecznymi nieruchomości wraz z granicami działek ewidencyjnych w skład których wchodzi w/w nieruchomość. Odpowiedź na powyższe pismo wpłynęła przy piśmie z dnia 8 października 2009r. Ponadto, jeszcze pismem z dnia 6 maja 2011r. zwrócono się do w/w Biura Geodezji i Katastru o udzielenie informacji, kto i kiedy jako pierwszy inwestor wszedł z robotami budowlanymi na przedmiotową nieruchomość, oraz pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. o przesłanie informacji z rejestru gruntów dla przedmiotowej nieruchomości oraz odbitki z mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami działek ewidencyjnych. Z akt sprawy wynika, iż była to ostatnia czynność organu (pismo z dnia 2 grudnia 2013 r.), którą organ wykonał przed wniesieniem niniejszej skargi (pismo z dnia 20 września 2015 r.) w celu merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy. Powyższe oznacza, że przez prawie dwa lata od dokonania ostatniej czynności mającej na celu merytoryczne załatwienie sprawy oraz mimo zgromadzenia żądanej dokumentacji - organ pozostawał w bezczynności. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że w tym okresie Prezydent również nie wypełniał obowiązków wynikających z art. 36 § 1 k.p.a., albowiem pisma wystosowane w oparciu o ten przepis wysyłane były do stron postępowania nieregularnie. Pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. organ poinformował strony, iż przewiduje rozpatrzenie wniosku w terminie do dnia 31 marca 2014 r. Kolejne pismo wystosowano do stron prawie po dwóch latach w dniu 5 listopada 2015 r., w którym poinformowano o przewidywanym terminie rozpatrzenia wniosku do dnia 29 lutego 2016 r. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa powstały w związku z długotrwałą bezczynnością Prezydenta, Sąd uznał za zasadne zastosowanie środka dyscyplinująco-represyjnego w postaci przyznana od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej o której mowa w art. 149 § 2 in fine p.p.s.a. Za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd uznał sumę pieniężną w wysokości 2 000 zł. Sąd nie uznał natomiast za zasadne i celowe ukaranie organu grzywną o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu wystarczającym środkiem dyscyplinująco-represyjnym wobec organu było przyznanie od Prezydenta na rzecz skarżącej sumy pieniężnej o której mowa w art. 149 § 2 in fine p.p.s.a. w w/w wysokości. Z uwagi na powyższe Sąd oddalił skargę w zakresie wniosku o wymierzenie organowi grzywny. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a i art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.