I SAB/Wa 755/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Anna Ziółkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. R., A. R. i R. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 27 października 2008 r. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych; 2. stwierdza, że przewlekłość organu w rozpoznaniu sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących A. R., A. R. i R. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. R., R. M. i A. R. (dalej jako "skarżący") pismem z 9 czerwca 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 1999 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji tego organu z [...] sierpnia 2000 r. Jak wynika z akt administracyjnych, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] września 1999 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] sierpnia 2000 r., zmienił decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] lutego 1993 r. poprzez rozstrzygnięcie, że orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z [...] stycznia 1950 r. oraz utrzymująca je w mocy decyzja Ministra Budownictwa z [...] października 1950 r. odmawiająca przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...], w części wydane zostały z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdzono ich nieważność. A. R., E. R. i A. R. pismem z 27 października 2008 r. wystąpili do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] września 1999 r. i z [...] sierpnia 2000 r. (wniosek wpłynął do organu w dniu 31 października 2008 r.), w części stwierdzającej, że kontrolowane decyzje dekretowe wydane zostały z naruszeniem prawa. Minister Infrastruktury pismem z 8 kwietnia 2009 r. poinformował strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z nim, zaś pismem z 10 kwietnia 2009 r. wystąpił do Urzędu W. o nadesłanie aktualnego wypisu z ewidencji gruntów dla przedmiotowej nieruchomości (dokumenty wpłynęły w dniu 19 maja 2009 r.). Pismami z 23 i 27 kwietnia 2009 r. organ wystąpił z kolei do potencjalnych spadkobierców stron postępowania o nadesłanie dokumentów, z których wynikać będzie następstwo prawne po zmarłych oraz do Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie odpisów zupełnych ksiąg wieczystych prowadzonych dla lokali, w których ww. osoby zamieszkiwały przed śmiercią, a które znajdują się w budynku posadowionym na terenie przedmiotowej nieruchomości (odpisy z ksiąg wieczystych wpłynęły w dniu 15 maja 2009 r.). Minister Infrastruktury pismem z 18 maja 2009 r. zawiadomił strony postępowania, że decyzja wydana zostanie do 30 listopada 2009 r., zaś pismem z 22 lipca 2009 r. ponownie podjął czynności zmierzające do ustalenia następców prawnych zmarłych uczestników postępowania. W piśmie z 12 sierpnia 2009 r. uzyskał informację, że nie zostało przeprowadzone postępowanie o stwierdzenia nabycia spadku. Wobec powyższego, Minister Infrastruktury postanowieniem z [...] sierpnia 2009 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie i wezwał M. S. i E. S. do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po S. S. i J. S. w terminie 2 miesięcy. Wnioskodawcy pismem z 31 marca 2015 r. wystąpili do organu o podjęcie zawieszonego postępowania wskazując, że postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. ustalono następców prawnych ww. zmarłych. Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z [...] lipca 2015 r. podjął przedmiotowe postępowania nadzorcze. W dniu 21 stycznia 2016 r. do akt postępowania wpłynął akt poświadczenia dziedziczenia z [...] sierpnia 2015 r. po zmarłej w dniu [...] lipca 2015 r. wnioskodawczyni – E. R., w której miejsce wstąpił następca prawny – R. M. oraz wezwanie skarżących do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie decyzji w sprawie. Minister Infrastruktury i Budownictwa pismem z 4 lutego 2016 r. wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o wyrażenie zgody na wgląd przez pracownika organu do zbioru wybranych ksiąg wieczystych (zgoda taka wpłynęła do organu w dniu 11 lutego 2016 r.). Z kolei pismem z 8 lutego 2016 r. wystąpiono do Urzędu W. o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości (kserokopie akt nadesłano w dniu 27 kwietnia 2016 r.). Pismem z tej samej daty poinformowano również strony postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia do 31 maja 2016 r. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z 9 czerwca 2016 r. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa, skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie w terminie jednego miesiąca; o przyznanie na ich rzecz 2000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że nie ulega wątpliwości, że organ pozostaje w bezczynności, skoro od 7 lat nie rozpoznał wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że przedmiotowe postępowanie było przez 6 lat zawieszone, natomiast w chwili obecnej przygotowywany jest projekt rozstrzygnięcia. Organ zwrócił również uwagę, że postępowania dotyczące decyzji wydanych na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) są postępowaniami dotyczącymi decyzji wydawanych przed kilkudziesięciu laty, stan prawny nieruchomości jest złożony, ustalenia stron postępowania czasochłonne, a materiał dowodowy niepełny. Sprawy te rozpatrywane są przy tym według kolejności oraz stanu zgromadzonego w nich materiału dowodowego. Organ zwrócił również uwagę, że w toku postępowania nastąpiła reorganizacja w Ministerstwie, co spowodowało trudności organizacyjne i opóźnienia w prowadzeniu spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 23 listopada 2016 r. zarządził o zmianie przedmiotu niniejszej sprawy z "bezczynności" na "przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania". Na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. pełnomocnik organu złożył do akt sprawy decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] listopada 2016 r. nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z [...] września 1999 r. w części stwierdzającej, że decyzja Ministra Budownictwa z [...] października 1950 r. oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z [...] stycznia 1950 r. wydane zostały z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 P.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. Jak wynika z akt niniejszej sprawy Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku skarżących, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z [...] września 1999 r. w części stwierdzającej, że decyzja Ministra Budownictwa z [...] października 1950 r. oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z [...] stycznia 1950 r. wydane zostały z naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, wydanie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa decyzji z [...] listopada 2016 r. wyłącza możliwość uwzględnienia wniesionej w niniejszej sprawie skargi na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżących z 27 października 2008 r. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Sąd uznał jednocześnie, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd wziął pod uwagę, że w dniu [...] sierpnia 2009 r. Minister zawiesił przedmiotowe postępowanie administracyjne. Zawieszenie postępowania wstrzymuje natomiast bieg terminów przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) (art. 103), a tym samym eliminuje możliwość powstania bezczynności związanej z upływem terminu załatwienia sprawy. Skoro zatem postępowanie to podjęte zostało dopiero postanowieniem z [...] lipca 2015 r., nie sposób zarzucić organowi, że przewlekłość w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 1999 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] sierpnia 2000 r., miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie można pominąć również okoliczności, że w okresie przed zawieszeniem postępowania organ podejmował czynności zmierzające do skompletowania materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji, jak również do ustalenia kręgu stron postępowania. W tym celu pismem z 10 kwietnia 2009 r. wystąpił do Urzędu W. o nadesłanie aktualnego wypisu z ewidencji gruntów dla przedmiotowej nieruchomości; pismami z 23 i 27 kwietnia 2009 r. i 22 lipca 2009 r. występował do potencjalnych spadkobierców stron postępowania o nadesłanie dokumentów, z których wynikać będzie następstwo prawne po zmarłych oraz do Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie odpisów zupełnych ksiąg wieczystych prowadzonych dla lokali, w których ww. osoby zamieszkiwały przed śmiercią, a które znajdują się w budynku posadowionym na terenie przedmiotowej nieruchomości. Również po podjęciu postępowania organ gromadził materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji merytorycznej. W tym celu pismem z 4 lutego 2016 r. wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o wyrażenie zgody na wgląd przez pracownika organu do zbioru wybranych ksiąg wieczystych (zgodę taką uzyskał w dniu 11 lutego 2016 r.); pismem z 8 lutego 2016 r. wystąpił do Urzędu W. o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości (kserokopie ww. akt nadesłano dopiero w dniu 27 kwietnia 2016 r.). Sami też skarżący dopiero w dniu 21 stycznia 2016 r. złożyli do akt postępowania akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej w dniu [...] lipca 2015 r. wnioskodawczyni – E. R., którym dysponowali już od 6 sierpnia 2015 r. W ocenie Sądu istotne jest również, że we wskazanych okresach organ informował strony postępowania o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie zakończenia sprawy, a zatem nie można mu zarzucić naruszenia art. 36 § 1 K.p.a. W tej sytuacji, jak również mając na względzie specyfikę i skomplikowany charakter postępowania nadzorczego prowadzonego w trybie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, nie sposób zarzucić organowi, że przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych samych przyczyn za niezasadny Sąd uznał wniosek skarżących o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie, tj. w przedmiocie wniosku o przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a., orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.